İsrail’de Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’dan hükümet kurma görevini alan muhalefet lideri Gadi Eisenkot, olabilecek en hızlı şekilde ‘geniş’ bir hükümet kurmak için çalışacağını söyledi. Ancak Eisenkot’un nasıl bir yol izleyeceği henüz bilinmiyor.
27 Ekim’de yapılan seçimlerde hem Eisenkot’un liderliğindeki muhalefet bloğu hem de Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğu hükümet kurmak için yeter sayı olan 61 sandalyeye ulaşamamıştı.
Pazar günü Cumhurbaşkanlığı ofisine giderek hükümet kurma görevini resmen alan Eisenkot, "Olağanüstü bir durumdayız. İsrail Devleti açısından geri dönüşü olmayan bir noktaya yaklaşıyoruz. Ulusal birlik temelinde bir olağanüstü hâl hükümeti kurmalıyız. Bunun için yaratıcı ve alışılmışın dışında siyasi adımlar atılması gerekecek" dedi.
Eisenkot, İsrail'in çok büyük sorunlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde demokrasinin de kırılgan bir süreçten geçtiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Herzog ise İran'dan gelebilecek saldırı tehdidine, Gazze'de barış yolunda ilerleme sağlanması gerekliliğine ve Lübnan ile diğer komşu ülkelerle yürütülen müzakerelere dikkat çekti.
Eisenkot, "İnsanların gözlerinin içine bakıp güvenebileceği yeni bir liderliğe acilen ihtiyaç var" dedi.
Eisenkot'un iktidara gelmek için önünde birkaç olası yol bulunuyor. Bunlar arasında kritik konularda Arap partilerinin desteğini alarak bir azınlık hükümeti kurmak, kendisinin ve müttefiklerinin geçmişte işbirliğinden kaçındığı ultra-Ortodoks partilerle koalisyona gitmek ya da Netanyahu ile bir ulusal birlik hükümeti oluşturmak yer alıyor. Ancak bu üç seçeneğin de önünde ciddi engeller bulunuyor.
Müzakereler 6 hafta sürebilir
Eisenkot, temel ilkelerini kabul eden tüm partilere hükümete katılma çağrısında bulunacağını söyledi. Bu ilkeler arasında İsrail'in Yahudi ve demokratik bir devlet olarak tanınması, ordunun güçlendirilmesi ve personel sayısının artırılması için herkesin ulusal hizmet yükümlülüğünü yerine getirmesi, Hamas'ın terör örgütü olarak kabul edilmesi ve örgütün askeri kapasitesi ile yönetim kabiliyetinin ortadan kaldırılması taahhüdü yer alıyor.
Eisenkot'un hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor. Bu süreye 14 günlük ek süre verilmesi de mümkün. Eisenkot'un başarısız olması halinde hükümeti kurma görevinin Netanyahu'ya verilmesi bekleniyor. Netanyahu'nun da hükümet kuramaması durumunda yeniden seçime gidilebilir.
Tüm partilerle görüşmeler gerçekleştiren Cumhurbaşkanı Herzog, Knesset'in güvenoyunu alabilecek bir hükümet kurma şansı konusunda milletvekillerinin çoğunluğunun Eisenkot'a "açık ve tartışmasız destek" verdiğini söyledi.
Netanyahu'nun partisi Likud, 120 sandalyeli Knesset'te 27 milletvekili çıkararak seçimden birinci parti olarak ayrıldı. Ancak Netanyahu'nun liderliğindeki dinci-milliyetçi ittifak toplamda 53 sandalyede kalarak hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamadı.
Eisenkot'un partisi Yashar ise 21 sandalyeyle ikinci büyük parti oldu. Merkez soldan sağa uzanan, Yahudi liderliğindeki dört partiden oluşan ittifakı ise yalnızca 48 sandalye kazandı. İsrail'deki Arap azınlığı temsil eden iki parti ise toplam 19 sandalye kazanarak tarihi bir başarıya imza attı.
Netanyahu’dan ulusal birlik hükümeti çağrısı
Netanyahu, İsrail'in Yahudi kimliğini korumak amacıyla tüm Siyonist partilerin katılacağı bir ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulundu. Ancak Eisenkot'un liderliğinde kurulacak bir hükümette görev almaya hazır olup olmadığına ilişkin herhangi bir işaret vermedi.
İsrail nüfusunun yüzde 21'ini oluşturan Araplarla koalisyon kurulması ihtimalini reddeden Netanyahu, yaptığı açıklamada, "Halkın iradesi ve içinde bulunduğumuz dönemin gereği budur" dedi.
Eisenkot'un hükümet kurma çabalarını zorlaştırabilecek bir diğer unsur ise muhalefet liderlerinden, Evimiz İsrail Partisi Başkanı Avigdor Lieberman'ın tutumu. Lieberman, Netanyahu ile bir ulusal birlik hükümetinde yer almayı ya da Arap partilerinin desteğine dayanan bir azınlık hükümetine katılmayı reddediyor.
Buna karşılık Lieberman, ultra-Ortodoks Yahudi partilerle koalisyon kurma konusundaki katı tutumunu yumuşattı. Lieberman, ultra-Ortodoks erkeklerin askerlik yapmasını zorunlu kılacak bir yasayı desteklemeleri şartıyla bu partilerle aynı hükümette yer alabileceğini belirtti.
Lieberman, "Mevcut koşullarda yeni bir seçimi önlemek ve Netanyahu dönemini sona erdirmek için zor kararlar almaktan, esneklik gösterilebilecek ve ortak zemin bulunabilecek konularda uzlaşmaya varmaktan başka seçenek yok" dedi.
