İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze'deki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan son planını kabul etmediklerini tekrarladı. Netanyahu'nun açıklaması, İsrail ordusunun Trump'ın baskısıyla Gazze'deki saldırılarını fiilen durdurduğu bir dönemde geldi.
27 Ekim'de yapılması planlanan seçimlerde yeniden iktidara gelmek için kampanya yürüten Netanyahu, Gazze konusunda taviz verilmesine karşı çıkan aşırı sağcı koalisyon ortakları ile savaşın sona erdirilmesi için 15 maddelik yeni planında ilerleme isteyen İsrail'in en önemli askeri destekçisi Trump arasında sıkışmış durumda.
Reuters'a konuşan kaynaklara göre İsrail, Trump'ın Barış Kurulu'nun Gazze temsilcisi Nikolay Mladenov'un geçen pazartesi Netanyahu ile görüşmesinin ardından bölgedeki saldırılarını büyük ölçüde azalttı.
İsrail yönetimine yakın bir kaynak, ordunun bundan böyle Gazze'de yalnızca "acil tehdit" olarak değerlendirdiği durumlarda harekete geçeceğini ve daha önce neredeyse her gün düzenlediği hedefli suikast operasyonlarına son vereceğini kabul ettiğini söyledi.
İsrail ve Hamas takvimde anlaşamıyor
Trump geçen ay Gazze'deki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan planında önemli bir ilerleme sağlandığını ve hem İsrail'in hem de Hamas'ın plana onay verdiğini açıklamıştı. Plana göre Hamas silahlarını bırakırken İsrail güçleri Gazze'den çekilecek, Uluslararası İstikrar Gücü de kurulacak yeni Filistin polis teşkilatıyla birlikte bölgenin güvenliğini sağlayacaktı.
Ancak planın uygulanmasına ilişkin anlaşmazlıklar kısa sürede ortaya çıktı. İsrail, Hamas silahlarını bırakmadan Gazze'deki askerlerini geri çekmeyeceğini bildirirken Hamas, anlaşmanın silahlarla ilgili bölümünü uygulamaya başlamadan önce İsrail'in saldırılarını durdurmasını istiyor.
Pazar günü kabine toplantısının başında konuşan Netanyahu, "İsrail 15 maddelik belgeyi kabul etmiyor" dedi.
İsrail ordusunun Hamas silahsızlandırılmadan Gazze'den çekilmeyeceğini vurgulayan Netanyahu, "Ağır silahlardan hafif silahlara kadar tüm silahlardan söz ediyoruz. Gerçek bir silahsızlanmadan bahsediyoruz, göstermelik bir silahsızlanmadan değil" ifadelerini kullandı.
Netanyahu, plan konusunda ABD ile görüşmelerin sürdüğünü belirterek, "Onların bazı fikirleri var. Bunların bazıları bizim için kabul edilebilir, bazıları ise değil" dedi ancak hangi maddelere itiraz ettiklerine ilişkin ayrıntı vermedi. Netanyahu salı günü sosyal medya hesabından da benzer açıklamalarda bulunmuştu.
Hamas: Yol haritasına bağlıyız
Hamas'ın üst düzey isimlerinden Basem Naim ise Reuters'a yaptığı açıklamada, örgütün 10 gün önce Kahire'de arabulucularla üzerinde uzlaştığı yol haritasına bağlı olduğunu söyledi.
Naim, "Arabuluculardan ve ABD'li garantörden, Netanyahu ve hükümetine yol haritasına bağlı kalmaları ve iç siyasi ya da seçim hesapları nedeniyle süreci engellememeleri için baskı yapmalarını bekliyoruz" dedi.
İsrail'in aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise Netanyahu'nun tutumuna destek verdi. Savaşın temel hedeflerinden birinin Hamas'ın yok edilmesi olduğunu söyleyen Smotrich, İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nden "bir milimetre bile" çekilmemesi gerektiğini savundu. Smotrich ayrıca Hamas tamamen dağıtılmadan ve silahsızlandırılmadan Gazze'nin yeniden inşasına başlanmaması gerektiğini söyledi.
Silahsızlanmanın tanımında da anlaşmazlık var
Trump geçen ay, 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği saldırıyla Gazze savaşını tetikleyen Hamas'ın silahlarını bırakmayı kabul ettiğini açıklamıştı.
Hamas ise "silahsızlanma" ifadesini kullanmaktan kaçınıyor. Örgüt, silahlarını Trump'ın Barış Kurulu'nun denetiminde Gazze'yi yönetmesi planlanan ABD destekli Filistinli teknokrat yönetimin kontrolündeki depolara teslim etmeyi kabul ettiğini belirtiyor.
Hamas, Gazze'de savaşın yeniden başlamasını önlemek amacıyla plana onay verdiğini ancak anlaşmanın uygulanmasının İsrail'in de kendi yükümlülüklerini yerine getirmesine, özellikle de bölgeden çekilmesine bağlı olduğunu savunuyor.
Ekim ayında ABD arabuluculuğunda savaşı sona erdirmek amacıyla varılan anlaşmadan bu yana İsrail, 7 Ekim 2023 saldırısına katılan tüm Hamas mensuplarını hedef alacağını açıklamıştı. İsrail ordusu, pazartesi günü hedefli saldırıları durdurana kadar bu operasyonları sürdürdü.
Gazze'deki sağlık yetkililerine göre ateşkesten bu yana İsrail saldırılarında çoğu sivil 1.250'den fazla kişi hayatını kaybetti. Hamas ise bu dönemde öldürülen mensuplarının sayısını açıklamadı.
İsrail güçları Gazze Şeridi'nin yaklaşık üçte ikisini kontrol altında tutarken bu bölgelerdeki nüfus büyük ölçüde yerinden edildi. Gazze'de 2 milyonu aşkın nüfusun neredeyse tamamı, kıyı boyunca Hamas kontrolünde kalan dar bir alana sıkışmış durumda. Bölgedeki insanların büyük bölümü geçici çadırlarda veya hasar görmüş binalarda yaşamını sürdürüyor.
Kaynak: Reuters
