ABD ile İran arasında cuma günü resmen imzalanması beklenen tarihi mutabakat zaptının tam metni basına sızdı.
CNN International'a konuşan ABD'li yetkililer, metnin gelecekteki müzakereleri kolaylaştırmak amacıyla kasıtlı olarak "geniş ve belirsiz" tutulmuş siyasi bir belge olduğunu, Tahran'ın nükleer programına dair Washington'a verdiği asıl kritik arka plan taahhütlerini yansıtmadığını savundu.
İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı sızan taslakları "hatalı" olarak nitelendirirken, Beyaz Saray yorum taleplerine yanıt vermedi.
Cuma günü atılacak resmi imzaların ardından, nihai anlaşmaya varmak için 60 günlük bir müzakere süreci başlayacak.
Savaşın sonu ve 60 günlük süre
1) İran ve ABD mevcut savaştaki müttefikleriyle birlikte, bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasıyla Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini beyan eder.
Bundan böyle birbirlerine karşı hiçbir düşmanca eylemde bulunmamayı, birbirlerine karşı güç kullanma tehdidinden veya güç kullanımından kaçınmayı taahhüt eder. Nihai anlaşma, bu maddenin ve diğer maddelerin hükümlerini teyit edecektir.
2) İran ve ABD, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmaktan kaçınmayı taahhüt eder.
3) İran ve ABD, karşılıklı rıza ile uzatılabilecek şekilde, en fazla 60 gün içinde müzakereleri yürüterek nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt eder.
Hürmüz detayları
4) Bu Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasının hemen ardından ABD deniz ablukasını kaldıracak, İran'a yönelik her türlü müdahale veya engellemeyi önleyecek ve en fazla 30 gün içinde deniz trafiğini tam kapasitesine döndürecektir; gemi trafiği, İran açısından savaş öncesi trafik hacmiyle orantılı olacaktır.
ABD ayrıca nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde kuvvetlerini çevre bölgelerden çekecektir.
5) Olası anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte İran, teknik engellerin kaldırılması ve İran tarafından mayınların temizlenmesi ihtiyacını göz önünde bulundurarak, ticari gemilerin Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde hareketinin 30 gün içinde savaş öncesi hacme dönmesini sağlamak için derhal adımlar atacaktır.
300 milyar dolarlık fon iddiası
6) ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte, İran'ın yeniden yapılanması ve ekonomik kalkınması için her iki tarafça mutabık kalınan ve en az 300 milyar dolarlık finansman sağlayan kapsamlı bir plan oluşturmayı taahhüt eder.
Nihai anlaşmanın bir parçası olan bu planın uygulama mekanizması 60 gün içinde formüle edilecektir.
7) ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak üzerinde mutabık kalınacak bir takvime göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ile ABD'nin hem birincil hem de ikincil tüm tek taraflı yaptırımları dahil olmak üzere, İran'nin şu anda karşı karşıya olduğu her türlü yaptırımı sona erdirmeyi taahhüt eder.
Nükleer taahhütler
8) İran, asla nükleer silah üretmeyeceğini yineler. İran ve ABD, zenginleştirilmiş malzemenin geleceği ve İran'ın nükleer ihtiyaçları dahil olmak üzere karşılıklı olarak mutabık kalınan diğer tüm nükleer konuların nihai bir anlaşmada yeterli şekilde ele alınması konusunda anlaşmışlardır; nihai anlaşma bu maddenin hükümlerini teyit edecektir.
9) İran ve ABD, nihai anlaşmaya kadar mevcut durumu (statükoyu) koruma konusunda mutabakata varmışlardır: İran nükleer programındaki mevcut durumu koruyacak, ABD ise İran'a yeni yaptırımlar uygulamayacak veya bölgedeki kuvvetlerini güçlendirmeyecektir.
İran'ın dondurulan varlıklarının olası iadesi
10) ABD mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların kaldırılacağı tarihe kadar, ABD Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık, sigorta, taşımacılık gibi ilgili tüm hizmetler için muafiyetler (lisanslar) çıkaracağını taahhüt eder.
11) ABD, nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin ilerlemesi ışığında, İran'ın dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarının ve varlıklarının serbest bırakılacağını ve tamamen kullanıma sunulacağını taahhüt etmektedir.
Bu fonlar, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen herhangi bir nihai yararlanıcı ödemesi için kullanılacak ve kullanıma tamamen hazır olacaktır. ABD, bu doğrultuda gerekli tüm izin ve lisansları çıkartacak.
12) İran ve ABD, Nihai Anlaşma'nın başarıyla uygulanmasını ve gelecekteki taahhütleri denetlemek üzere bir uygulama mekanizması kurulması konusunda mutabık kalmıştır.
13) İmzaların atılmasıyla birlikte 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanmaya başladığına dair güvencelerin alınması üzerine, İran ve ABD yalnızca kalan maddelerle ilgili olarak bir Nihai Anlaşma için müzakerelere başlayacaktır.
14) Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.
Kaynak: Gazete Oksijen
