Paraguay Devlet Başkanı Santiago Pena'nın istifasına yol açan bankacılık krizinin merkezinde, ülkenin hızla büyüyen dijital bankalarından Ueno yer alıyor. 2021 yılında kurulan banka, kısa sürede milyonlarca müşteriye ulaşarak ülkenin önemli finans kuruluşlarından biri haline geldi. Ancak bankanın mali yapısına ve siyasi bağlantılarına ilişkin soruşturmalar, ödeme güçlüğüyle birlikte ülkeyi siyasi krize sürükledi.
Reuters'a göre Ueno, haziran ayı itibarıyla 6,5 milyon nüfuslu Paraguay'da yaklaşık 3 milyon müşteriye hizmet veriyor ve devlet kurumları ile emeklilik kuruluşlarından gelen kaynaklar dahil yaklaşık 850 milyon dolarlık kamu fonunu yönetiyordu.
Ueno Bank nasıl bu kadar büyüdü?
Küçük ölçekli bir finans teknolojisi şirketi olarak faaliyetlerine başlayan Ueno, dijital bankacılık modeliyle kısa sürede geniş bir müşteri kitlesine ulaştı. Nubank, Monzo ve Revolut gibi dijital bankalara benzetilen kuruluş, geleneksel bankacılık hizmetlerine erişimi sınırlı olan kesimlere dijital ödeme, tasarruf ve diğer finansal hizmetler sundu.
Ancak bankanın hızlı büyümesi, son aylarda düzenleyici kurumların incelemesine konu oldu. Özellikle bankanın hakim hissedarı Grupo Vázquez ile bağlantılı şirketlere aşırı kredi kullandırdığı iddiaları gündeme geldi. Paraguay Merkez Bankası, Ueno'nun asgari ödeme gücü şartlarını ihlal ettiğini belirleyerek bankaya müdahale etti. Bankanın tasfiye öncesindeki en kapsamlı denetim ve çözüm sürecine alınmasıyla milyonlarca müşteri hesaplarına geçici olarak erişemedi.
Devlet Başkanı Pena'nın bankayla bağlantısı neydi?
2023 yılında seçilen ekonomist Santiago Pena, geçmişte Grupo Vazquez'de hissedarlık yapması nedeniyle eleştirilerin odağına yerleşti. Pena, Mart 2025'e kadar şirkette hissesi bulunduğunu ancak bu tarihte paylarını sattığını açıkladı. Ueno ise Pena'nın bankada doğrudan hissedarlık veya yatırım ilişkisi bulunmadığını savundu.
Muhalefet milletvekilleri, başkanı çıkar çatışması, emeklilik fonlarının usulsüz kullanılması ve kurumsal denetimin engellenmesiyle suçladı. Pena ise usulsüz bir ilişki içinde olduğu iddialarını reddetti. Yaşananların başlangıçta düzenleyici bir sorun olduğunu, siyasi krize dönüştürüldüğünü savunan eski başkan, konunun mahkemelerde ele alınması gerektiğini belirtti.
Savcılar perşembe günü Pena'nın da bankanın çöküşüne ilişkin soruşturma kapsamında incelendiğini açıkladı. Ancak Pena henüz ifade vermek üzere sorgulanmadı. Bu hafta banka yöneticilerinden sekizi hakkında da yakalama kararı çıkarıldı.
Yetkililer ne yaptı?
Krizde düzenleyici kurumların bankayı yeterince denetleyip denetlemediği de sorgulanıyor. Tartışmaların odağında, daha önce Ueno'nun yöneticiliğini yapan Merkez Bankası Başkanı Carlos Carvallo bulunuyor.
Carvallo, Merkez Bankası'nın Ueno'ya müdahale etmesinden sonra salı günü görevinden istifa etti. Merkez Bankası, Carvallo'nun Ueno ile ilgili tüm kararlardan çekildiğini belirterek çıkar çatışması iddialarını reddetti. Ancak denetim soruşturmasının ayrıntılarının ortaya çıkmasıyla milletvekilleri, bankacılık sektörü temsilcileri ve muhalefet, denetimin yeterliliğini sorgulamaya başladı.
Müşteri hesaplarına ne oldu?
Merkez Bankası, Ueno müşterilerinin hesaplarını diğer finans kuruluşlarına aktarmak için çalıştığını açıkladı. Ancak bu süreç bankacılık sisteminde aksamalara yol açtı ve bazı bankacılık uygulamalarında kesintiler yaşandı.
Ueno müşterileri hesaplarına erişemezken tasarruflarına ulaşmak isteyen bazı kişiler banka şubelerinin önünde toplandı. Bankadan emekli maaşı alan vatandaşların da hesaplarına erişememesi üzerine yetkililer mevduatların güvence altına alınması ve kamu kaynaklarının korunması için harekete geçti. Pena, krizden etkilenen mevduat sahiplerine ödemelerin hızlandırılmasını sağlayacak bir yasayı da onayladı.
Kriz bankacılık sisteminin geneline yayılacak mı?
Paraguaylı yetkililer, krizin Ueno ile sınırlı olduğunu ve ülkenin bankacılık sisteminde genel bir zayıflığa işaret etmediğini savunuyor. Ueno, 2026 yılında yayımladığı açıklamada kalkınma kuruluşları, uluslararası fonlar ve sermaye piyasalarından yaklaşık 510 milyon dolarlık finansman sağladığını bildirmişti. Bu kaynaklar arasında JPMorgan ve Bank of America'nın öncülük ettiği, Wall Street'te gerçekleştirilen 350 milyon dolarlık tahvil ihracı da bulunuyor.
Yatırım yapılabilir kredi notlarına sahip olan Paraguay, Güney Amerika'nın ekonomik açıdan daha istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülüyordu. Bankacılık krizinin ülkenin uluslararası yatırımcılar nezdindeki itibarını uzun vadede etkileyip etkilemeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.
Kaynak: Reuters
