DW'nin haberine göre, Rusya'nın sürgündeki muhaliflere yönelik oluşturduğu yeni yasanın uzun ve karmaşık bir adı var: “Rusya Federasyonu dışında bulunan ve bir cezanın infazından kaçan kişilere yönelik geçici kısıtlayıcı tedbirler hakkında”.
Duma’da ilk olarak Aralık 2025’te gündeme gelen yasa paketi, 22 Temmuz 2026’da ikinci ve üçüncü okumada kabul edildi. DW’ye göre Putin’in imzasıyla yasalaşan düzenleme, Rusya dışında yaşayan ve ülkelerinde hüküm giymiş ya da idari para cezasına çarptırılmış kişilere yönelik banka hesabı, mal varlığı, konsolosluk ve kamu hizmetleri kısıtlamalarının önünü açıyor.
Sürgünde yaşayan muhalif hukukçu Evgeni Smirnov, DW’ye verdiği röportajda konuyu daha kısa ifade ediyor:
“Her ne kadar söz konusu kişiler pasaportlarını koruyabilseler de vatandaşlık haklarını kullanamayacaklar. Burada söz konusu olan vatandaşlıktan mahrum bırakılmış olmaktır.”
Kapsamlı bir 'suç kataloğu'
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalanan belge, yurt dışında yaşayan ve Rusya’da ya bir suçtan hüküm giymiş ya da bir idari ihlal nedeniyle sorumlu tutulmuş Rus vatandaşlarını hedef alıyor. Bunlar arasında özellikle “Rus ordusunun itibarını zedeleme” olarak adlandırılan siyasi suçlar, yani Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırı savaşının kamuoyu önünde eleştirilmesi, çoğunluğu hükümet karşıtı 1000’den fazla kişi ve kuruluş “yabancı ajan yapmak“ olarak para cezalarının ödenmemesi, “istenmeyen 400 kuruluşlarla” iş birliği yapılması ve Rusya Federasyonu’nun toprak bütünlüğünün ihlal edilmesi yönünde kamuoyu önünde çağrılar yapılması yer alıyor.
Bu kişilere bir dizi “geçici kısıtlayıcı tedbir” uygulanıyor. Bunların arasında Rusya içinde devlet hizmetlerinin yanı sıra yurt dışında konsolosluk hizmetlerinden de yararlandırılmamak bulunuyor. Bu, pasaport veya vekâletname düzenlenmesini de kapsıyor. Ayrıca gayrimenkul ve araç satışları yasaklanıyor ve banka hesapları bloke ediliyor.
Muhalefete zehirli 'övgü'
Yasa, Putin tarafından imzalanmadan önce Devlet Duması tarafından oybirliğiyle kabul edildi. Meclis Başkanı Vyaçeslav Volodin şu yorumu yaptı:
“Yurt dışına çıkmış ve kendi ülkesine zarar veren kişi muhalefet değil, haindir. Bunlar suçlulardır. Bu aşırılık yanlıları yıllardır devletimizi yok etmek için ellerinden gelen her şeyi yapıyor, Nasyonal Sosyalizmi meşrulaştırıyor, asker ve subaylarımıza hakaret ediyor ve aynı zamanda cezadan kaçmak için başka devletlere saklanıyorlar. Ben buna sorumlu muhalefet derim!”
Sürgünde faaliyet gösteren Rus sivil toplum kuruluşu Pervıy Otdel (Birinci Daire) bünyesindeki insan hakları savunucuları, yeni yasanın, kendi ülkelerinde yaptırımlara maruz bırakılan siyasi açıdan aktif Rus göçmenlerin temel vatandaşlık haklarını fiilen ellerinden aldığını eleştiriyor. Bu kişiler, yasayı, siyasi nedenlerle suçlandıkları gerekçesiyle hüküm giymiş veya para cezasına çarptırılmış, ülkeden ayrılmış Rus kadın ve erkekler için bir 'sivil ölüm yasası' olarak nitelendiriyor.
Yasanın kimleri kapsayacağına Adalet Bakanlığı karar verecek. Söz konusu kurum aynı zamanda 'yabancı ajan' olarak adlandırılan kişilerin listelerini de hazırlıyor. Avukat Evgeni Smirnov şu değerlendirmeyi yapıyor: “Böylece öncelikle gazeteciler, aktivistler, siyasetçiler ve insan hakları savunucuları hedef alınıyor. Zaten daha önce de zulme uğrayanların tamamı.”
Yurt dışına kaçan Ruslara yardım eden Kovçeg adlı STK’dan hukukçu Anastasia Burakova ise yasayı, “çok sayıda insanı vatandaşlık haklarından mahrum bırakan ve yurt dışında yaşayan çok büyük bir kesimi korku içinde bırakan son derece korkunç bir belge” olarak nitelendiriyor. Amacın, yetkililerin fiziksel olarak ulaşamadığı insanları korkutmak, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına karşı çıkanları susturmak olarak değerlendiriyor.
Şubat 2022’den bu yana alınan önlemlerin devamı
Yeni yasa, özellikle Şubat 2022’den bu yana Rusya’nın eleştirel sesleri susturmaya yönelik aldığı bir dizi önlemin bir başka parçası. Ukrayna savaşının başlamasından kısa süre sonra Duma, ordu hakkında sözde 'yanlış bilgiler' yayılmasına ve ordunun sözde “itibarının zedelenmesine” karşı yasalar çıkardı. Ceza olarak ise yıllarca hapis verilmekte.
'Savaş' ve 'işgal' kelimeleri yasak
Aynı zamanda medyada 'savaş' veya 'işgal' kelimelerinin kullanılması yasaklandı. Bunun yerine Rusya’da resmî olarak hâlâ sözde “özel askeri operasyon” ifadesi kullanılıyor. Bağımsız yayın kuruluşlarının çoğu faaliyetlerini sonlandırdı veya sürgüne gitti.
Son dört yılda yüz binlerce Rus’un ülkeyi terk ettiği tahmin ediliyor.
Kaynak: Diğer
