Rusya’da ağustos ayının son haftaları, yıllardır “Kara Ağustos” ya da “Ağustos laneti” olarak anılıyor. Ülkenin yakın tarihinde ağustos ayında yaşanan siyasi ve ekonomik krizler, bu dönemin Rus kamuoyunda tedirginlikle karşılanmasına yol açtı. 1991’de Sovyetler Birliği’nin sonunu hızlandıran darbe girişimi, 1998’de rubleyi çökerten ekonomik kriz ve 1999’da Dağıstan’a yönelik saldırılar bunlardan bazıları.
Vladimir Putin’in iktidara yükselişi de ağustos ayındaki krizlerden bağımsız olmadı. 1999’da Dağıstan’a yönelik saldırıların ardından İkinci Çeçen Savaşı başladı ve dönemin siyasi olarak tanınmayan eski KGB görevlisi Putin’in ülke yönetiminde hızla yükselmesinin önü açıldı. Putin’in iktidarındaki önemli krizlerden bazıları da ağustos ayında yaşandı. 2000’de Kursk nükleer denizaltısının batması sonucu 118 denizci hayatını kaybetti. 2008’de ise Rusya, Gürcistan’a karşı savaşa girerek Putin döneminin saldırgan dış politika çizgisini açık biçimde ortaya koydu.
Bu yılın yazı da Putin yönetimi açısından oldukça zorlu geçiyor. Ukrayna cephesinde Rus ordusunun ilerlemesi sınırlı kalırken, Ukrayna’nın Rusya’daki petrol rafinerileri, depolar ve lojistik merkezlerine yönelik saldırıları artıyor. Ülkede akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluşurken fiyatların yükselmesi ve yeni bir seferberlik dalgası yaşanabileceği yönündeki söylentiler kamuoyundaki rahatsızlığı artırıyor.
Yakıt krizi geri döndü, toplum tetikte
Rusya'dan sürülen Rus yorumcu İlya Varlamov CNN International'a yaptığı açıklamada Rusların ağustos ayını özellikle bu yıl endişeyle karşıladığını belirterek ülkede “yakıt krizinin geri döndüğünü”, fiyatların yükseldiğini ve rublenin değer kaybettiğini söyledi.
Varlamov ayrıca üst düzey bir Rus ekonomistin Moskova’nın bir “toplumsal krizle” karşı karşıya olduğu ve küresel teknolojik ve ekonomik rekabette geriye düştüğü yönündeki değerlendirmelerine dikkat çekti.
Ekonomistin, Batı tarafından desteklenen Ukrayna karşısında Rusya’nın uzun süreli bir yıpratma savaşını kazanamayacağı uyarısında bulunduğu aktarıldı. Kremlin yanlısı Moskovski Komsomolets gazetesi ise ağustos ayındaki gelişmeleri ele aldığı bir yazıda ekonomik göstergeler yerine astrolojiye başvurarak ay tutulmasının toplumsal ve siyasi değişimlere, iç huzursuzluğa ve çeşitli krizlere yol açabileceğini yazdı.
Putin krizi küçümseyen açıklamalar yapıyor
Ancak Putin, kamuoyundaki kaygılara rağmen krizin etkilerini küçümseyen bir tutum sergiliyor. Rusya Devlet Başkanı, çarşamba günü altyapı ve kalkınma projeleriyle ilgili açıklamasında Ukrayna’nın Rusya’daki e-ticaret depolarına yönelik saldırılarının zarar verdiğini kabul etti. Ancak saldırıların “kritik sonuçlara yol açamayacağını” söyledi. Putin, zarar gören lojistik tesislerinin devlet desteğiyle yeniden inşa edileceğini belirtti. Ukrayna’nın saldırıları böylece yalnızca savaş alanında değil, Rusya’daki ekonomik hayat ve tüketicilerin günlük yaşamında da daha görünür hale geliyor.
Kriz yalnızca Rusya ile sınırlı değil. Ukrayna da savaş koşullarında siyasi baskılarla karşı karşıya. Görevden kısa süre önce alınan Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, savaş devam ederken seçim yapılması çağrısında bulunarak Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy için yeni bir siyasi tartışma başlattı. Zelenskiy’nin beş yıllık görev süresinin 2024’te sona ermesi bekleniyordu ancak Rusya’nın 2022’de başlattığı tam kapsamlı işgalin ardından ilan edilen sıkıyönetim nedeniyle seçimler ertelendi. Kiev’deki hükümet değişiklikleri ve büyük hükümet karşıtı protestolar ise Ukrayna’da siyasi ve toplumsal muhalefetin hâlâ faaliyet gösterebildiğini gösteriyor.
Rusya’da ise tablo farklı. Savaş karşıtı muhalif siyasetçi Lev Şlosberg bu hafta 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Rusya Yüksek Mahkemesi de Şlosberg’in partisi Yabloko’nun yaklaşan parlamento seçimlerine katılmasını engelledi. Böylece Putin’in Ukrayna savaşını başlatmasından bu yana Rusya’daki siyasi muhalefet üzerindeki baskının daha da arttığı görülüyor.
CNN analizine göre Rusya’da sivil toplum üzerindeki baskı yıllar içinde giderek arttı ve 2024’te hapisteki muhalif lider Aleksey Navalni’nin ölümüyle yeni bir aşamaya geçti. Navalni’nin zehirlenmesinin ardından Rusya’ya dönüş yolculuğu da ağustos ayında başlamıştı. Bu nedenle ağustos ayı, Rusya’nın siyasi ve ekonomik tarihinde yalnızca bir tarih aralığı değil, kriz beklentisinin yoğunlaştığı bir dönem haline geldi.
Bu yılın “Kara Ağustos” olup olmadığı ise henüz bilinmiyor. Ancak Ukrayna savaşının Rusya’nın gündelik hayatına daha fazla yansıması, ekonomik sorunların derinleşmesi ve siyasi baskıların sürmesi, Putin yönetiminin yaz aylarını önceki yıllara kıyasla daha kırılgan bir ortamda geçirdiğine işaret ediyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
