Tayland’da 14 yaşındaki bir öğrencinin okulunda düzenlediği silahlı saldırıda sekiz kişiyi öldürmesinden yalnızca üç gün sonra, aynı bölgede meydana gelen bir başka olay ülkedeki silah sorununu bir kez daha gözler önüne serdi.
Eski siyasetçi Chalong Riewrang, kendisine borçlu olduğunu ileri sürdüğü yerel yönetim yetkilisi Thongchai Yenprasert ile görüşmek üzere idare binasına gitti. Görüşme sırasında 71 yaşındaki Riewrang, Thongchai’nin otomobiline doğru dört el ateş etti. Kurşunların isabet ettiği Thongchai ile şoförü yaralandı; Thongchai daha sonra hayatını kaybetti.
Olay yerinden ayrılan Riewrang, tanıdığı bir gazeteciyi YouTube’daki canlı yayını sırasında telefonla arayarak yaşananları anlattı. Polis tarafından yakalanmasının ardından gazetecilerin karşısına çıkarılan eski siyasetçi, arkadaşını öldürmek istemediğini, şoförün de silah çekmesi üzerine ateş açtığını savundu.
Polis, araçta iki silah bulunduğunu ancak bunların ateş edilmeye hazır durumda olmadığını açıkladı.
Silahlı şiddet gündelik anlaşmazlıklara kadar indi
Aynı gün Bangkok’un doğusundaki Prachinburi’de bir polis çavuşu, otomobille çocuklarını almaya giderken tartıştığı eşini başından vurdu. Kontrolden çıkan araç kaza yaptıktan sonra polis memuru da kendisini vurdu. Ağır yaralanan kadın hastanede yaşamını yitirdi.
Tayland polisi, ülkedeki silahlı ölümlere ilişkin kapsamlı bir kayıt yayımlamıyor. Ancak yıllık can kaybının 2 bin ile 3 bin arasında olduğu tahmin ediliyor. Benzer nüfusa sahip Birleşik Krallık’ta ise bu sayı yılda 50’nin altında kalıyor.
Silahlar zaman zaman soygunlarda ve organize suçlarda kullanılsa da ülkedeki ölümlerin önemli bölümü aile içi tartışmalar, mali anlaşmazlıklar ve alkollü mekânlardaki kavgalar sırasında meydana geliyor. Silaha erişimin kolay olması, küçük çaplı anlaşmazlıkların kısa sürede ölümcül hale gelmesine yol açıyor.
Dört milyon ruhsatsız silah
Tayland’da sivillerin elinde 10 milyondan fazla silah bulunduğu, bunların yaklaşık 4 milyonunun ruhsatsız olduğu tahmin ediliyor.
Tayland Kalkınma Araştırmaları Enstitüsünden Boonwara Sumano, ülkede şiddete karşı yüksek bir toplumsal tolerans bulunduğunu belirtiyor. Sumano’ya göre silahların güç ve statü göstergesi kabul edilmesi, yaygın silahlanmayı besleyen başlıca unsurlar arasında.
Tayland’ın silah mevzuatı kâğıt üzerinde oldukça sıkı görünüyor. Silah satın almak isteyenlerin önce satın alma, ardından bulundurma ruhsatı alması gerekiyor. Silahın ev dışında taşınması için de ayrıca izin isteniyor.
Ancak düzenlemelerde önemli boşluklar bulunuyor. Bulundurma ruhsatları sahibinin yaşamı boyunca geçerli olurken ruhsat başvurularında ruh sağlığı değerlendirmesi yapılmıyor. Silahların evlerde güvenli biçimde saklanıp saklanmadığı da yeterince denetlenmiyor.
Son okul saldırısını gerçekleştiren 14 yaşındaki öğrencinin, büyükbabasına ait ruhsatlı silaha ve çok miktarda mühimmata ulaşabilmesi bu eksikliklerin sonucu olarak gösteriliyor.
Daha önceki önlemler kalıcı olmadı
Tayland hükümeti geçmişte de benzer adımlar atmıştı. Eski bir polis memurunun 2022’de bir kreşte çocuklar ve öğretmenleri öldürmesinin, ardından 2023’te 14 yaşındaki başka bir çocuğun Bangkok’taki bir alışveriş merkezinde gerçekleştirdiği saldırının sonrasında silah kontrolünün sıkılaştırılacağı açıklanmıştı.
İndirimli silah programı o dönemde de askıya alınmış, ancak kısa süre sonra yeniden başlatılmıştı.
Uzmanlara göre ülkedeki sorun yalnızca mevzuattan kaynaklanmıyor. Dolaşımdaki silahların sayısı, yolsuzluk, yasaların yeterince uygulanmaması, silahların yüceltilmesi ve Tayland’ın uzun yıllara dayanan askerî kültürü de şiddeti besliyor.
Hükümet üyelerinin son mal bildirimleri de silah sahipliğinin siyasi çevrelerde ne kadar yaygın olduğunu ortaya koyuyor. Bir düzineden fazla bakanın silah sahibi olduğu; adalet bakanının 10, çevre ve doğal kaynaklar bakanının 12, bir kadın milletvekilinin ise 48 silah bildirdiği belirtiliyor.
Bölge ülkelerinden belirgin biçimde ayrılıyor
Tayland, bireysel silahlanma konusunda Güneydoğu Asya’daki diğer ülkelerden önemli ölçüde ayrılıyor. Nüfusu Tayland’ın yaklaşık dört katı olan Endonezya’da sivillerin elinde 82 bin, Malezya’da ise 107 bin civarında silah bulunduğu tahmin ediliyor. Filipinler, bölgede Tayland’a benzer bir silah kültürüne ve silahlı suç oranına sahip tek ülke olarak gösteriliyor.
Silah sahipleri ise yeni düzenlemelerin ruhsatlı kullanıcıları hedef almasından endişeli. Bazı koleksiyonerler, suçların büyük bölümünde yasa dışı silahların kullanıldığını savunarak hükümetin karaborsa, dönüştürülebilir kurusıkı tabancalar ve yedek parça ithalatı üzerine yoğunlaşması gerektiğini belirtiyor.
Öldürme olayı nedeniyle gözaltına alınan Chalong Riewrang’ın geçmişte dokuz silah için ruhsat sahibi olduğu, son yıllarda bu sayıyı bire düşürdüğü açıklandı. Ancak o tek silah, arkadaşının yaşamına son vermeye ve eski siyasetçinin hayatını tamamen değiştirmeye yetti.
Kaynak: Gazete Oksijen
