Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, bu hafta Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmede Tayvan’a silah satışlarının durdurulmasını istemesi bekleniyor. Pekin yönetimi, Tayvan meselesini Çin’in egemenliği ve toprak bütünlüğü açısından en hassas konu olarak görüyor.
Çin, Tayvan’ın kendi topraklarının bir parçası olduğunu savunuyor. Pekin’e göre bugünkü anlaşmazlık, 1949’da Çin İç Savaşı’nı kaybeden Çin Cumhuriyeti yönetiminin Tayvan’a çekilmesiyle başlayan ve henüz çözülmemiş bir mesele. Çin yönetimi, Tayvan’ı bağımsız bir devlet olarak tanımıyor ve adayı kontrol altına almak için güç kullanma seçeneğinden vazgeçmiş değil. Bununla birlikte önceliğinin “barışçıl yeniden birleşme” olduğunu belirtiyor.
Tayvan yönetimi ise Pekin’in egemenlik iddiasını reddediyor. Taipei, resmi adı Çin Cumhuriyeti olan Tayvan’ın zaten bağımsız bir ülke olduğunu ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin adayı hiçbir zaman yönetmediğini savunuyor.
ABD ile Tayvan arasındaki temaslar geçmişte de Çin’in sert tepkisine yol açtı. Dönemin ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin 2022’de Taipei’yi ziyaret etmesinin ardından Çin, ada çevresinde geniş çaplı askeri tatbikatlar düzenledi. Pekin daha sonraki ABD-Tayvan temaslarına da benzer tatbikatlarla karşılık verdi.
Geçen aralık ayında Trump yönetimi Tayvan’a 11 milyar dolarlık silah satış paketini onayladı. Bu paket, ABD’nin Tayvan’a bugüne kadar onayladığı en büyük silah satışı oldu.
ABD, 1979’da Pekin’i diplomatik olarak tanıyıp Taipei ile resmi ilişkilerini kesse de Tayvan’la yakın ekonomik ve güvenlik bağlarını sürdürüyor. Washington, “Tek Çin” politikası kapsamında Tayvan’ın egemenliği konusunda resmi bir pozisyon almıyor ancak Tayvan İlişkileri Yasası uyarınca adanın kendisini savunabilmesi için silah ve askeri ekipman sağlıyor.
Çin ise uzun süredir ABD’den Tayvan’a silah satışlarını durdurmasını talep ediyor. Şi’nin bu haftaki görüşmede Trump’a aynı talebi iletmesi ve 1982 tarihli ABD-Çin ortak bildirisine atıf yapması bekleniyor.
Tayvan Cumhurbaşkanı Lai Çing-te ise Çin’le diyalog çağrısını sürdürüyor. Pekin yönetimi Lai’yi “ayrılıkçı” olarak nitelendirirken, Lai Tayvan’ın zaten bağımsız olduğunu ve ayrıca resmi bir bağımsızlık ilanına ihtiyaç bulunmadığını savunuyor.
