ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın Falkland Adaları konusundaki tutumunu yeniden gözden geçirebileceğini söyledi. Açıklama, ABD ile İngiltere arasındaki “özel ilişki” açısından yeni bir gerilim başlığı yaratırken, Londra üzerinde savunma harcamalarını artırması için baskı kurma hamlesi olarak yorumlandı.
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin Falkland Adaları konusunda ABD’nin pozisyonunu yeniden değerlendirip değerlendirmediğine ilişkin sorusuna, “Her pozisyonu her zaman gözden geçiririm. Bu da onlardan biri” yanıtını verdi.
ABD tarafsız bir tutum izliyor
ABD resmi olarak Falkland Adaları’nın egemenliği konusunda tarafsız bir tutum izliyor. Ancak fiiliyatta, 1833’ten bu yana büyük ölçüde İngiltere’nin kontrolünde bulunan adalarda Londra yönetimini tanıyor. Arjantin ise Güney Atlantik’teki adalar üzerinde egemenlik iddiasını sürdürüyor.
Trump’ın açıklamaları, Washington’ın Falkland meselesini İngiltere’ye savunma harcamaları ve NATO katkıları konusunda baskı aracı olarak kullanabileceğine dair bugüne kadarki en açık işaretlerden biri oldu.
Geçen hafta Telegraph’a konuşan adı açıklanmayan bir ABD’li yetkili de İngiltere’nin savunma harcamalarına ilişkin taahhütlerini yerine getirmemesi halinde Washington’ın Falkland Adaları konusundaki tutumunu değiştirebileceğini söylemişti.
Tartışma, İngiltere Maliye Bakanı John Healey’nin 28 Ekim’de açıklayacağı ilk bütçede, ülkenin savunma harcamalarını 2030’a kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3’üne çıkarma hedefinden vazgeçebileceğine yönelik haberlerin ardından gündeme geldi.
Trump, hem ilk hem de ikinci başkanlık döneminde ABD’nin müttefiklerine savunma bütçelerini artırmaları ve NATO’ya daha fazla katkı sağlamaları için baskı yaptı. Trump, bazı müttefikleri ABD’nin güvenlik şemsiyesinden yeterli katkı sağlamadan yararlanmakla suçladı. NATO üyeleri geçen yıl Lahey’de düzenlenen zirvede, 2035’e kadar savunma ve güvenlikle bağlantılı harcamaları GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma hedefinde anlaşmıştı.
Pentagon yazışması da tartışma yaratmıştı
ABD’nin Falkland konusundaki tutumunu değiştirebileceğine ilişkin spekülasyonlar son aylarda da gündeme gelmişti. Nisan ayında basına sızan bir Pentagon e-postasında, İngiltere’nin Trump’ın İran’la savaşa girme kararına destek vermemesi üzerine Londra’nın adalardaki egemenlik iddiasının yeniden değerlendirilmesi önerilmişti.
ABD’nin mevcut tutumunu değiştirmesi, İngiltere açısından sembolik ve diplomatik açıdan önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor.
Arjantin’in 1982’de adaları işgal etmesinin ardından dönemin İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher bölgeye donanma göndermiş ve savaş sonunda İngiliz güçleri adaları geri almıştı. Çatışmalarda 649 Arjantinli ve 255 İngiliz asker hayatını kaybetmişti.
Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan da Washington’ın Arjantin’deki askeri yönetimle ilişkilerine rağmen savaş sırasında İngiltere’ye güçlü diplomatik destek vermişti. Falkland Savaşı, Thatcher ile Reagan arasındaki yakın siyasi ilişkinin simgelerinden biri haline gelmişti.
Trump-Milei yakınlığı dikkat çekiyor
Trump’ın son dönemde Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ile kurduğu yakın ilişki de tartışmaları artırıyor. Milei, Trump’ın geçen yıl düzenlenen ikinci yemin törenine katılmıştı.
Trump yönetimi geçen yıl ekonomik krizle mücadele eden Arjantin’e 20 milyar dolarlık finansman sağlamış, desteği Milei’nin partisinin parlamento seçimlerini kazanmasına bağlamıştı. Milei’nin La Libertad Avanza partisi seçimleri kazanırken, Trump daha sonra ABD’de gıda fiyatlarını düşürmek amacıyla Arjantin’den sığır eti ithalatına da izin vermişti.
Milei, Arjantin’in “Malvinas” adını verdiği Falkland Adaları üzerindeki egemenlik iddiasını açık biçimde destekliyor.
Adalarda 2013 yılında düzenlenen referandumda ise oy kullanan 1.517 kişiden 1.513’ü İngiltere’ye bağlı kalmak istediğini belirtmişti.
Falkland gerilimi son olarak temmuz ayında Dünya Kupası yarı finalinde Arjantin’in İngiltere’yi 2-1 yenmesinin ardından yeniden gündeme gelmişti. Arjantinli futbolcular kutlamalar sırasında “Las Malvinas son Argentinas”, yani “Malvinas Arjantin’indir” yazılı pankart açmıştı. FIFA daha sonra Arjantin Futbol Federasyonu’na sportif olmayan gösterilere ilişkin kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle 235 bin dolar para cezası vermişti.
