ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela’nın petrol sektörünü yeniden yapılandırmak amacıyla duyurduğu anlaşmanın ayrıntıları Beyaz Saray tarafından açıklandı.
NBC News’in Associated Press’e dayandırdığı haberine göre, Washington, Venezuelalı iş insanı Alejandro Betancourt’un sahibi olduğu North American Blue Energy Partners (NABEP) ile ortak bir özel şirket kuracak. NABEP, Chevron’un ardından Venezuela’daki en büyük ikinci petrol işletmecisi konumunda.
17 petrol sahasına 100 yıllık hak
Anlaşmanın öne çıkan maddelerinden biri, Venezuela’nın yeni şirkete 17 petrol sahasında 100 yıllık işletme hakkı tanıyacak olması. Beyaz Saray’ın açıklamasına göre bu sahaların kanıtlanmış rezervleri toplam 65 milyar varil. Söz konusu sahaların önemli bölümünün daha önce Rusya veya Çin merkezli şirketler tarafından işletildiği belirtildi.
Bu düzenleme, Trump’ın anlaşmayı neden Venezuela’nın petrol sektörünün tamamını yeniden şekillendirecek kapsamda sunduğuna ilişkin önemli bir ayrıntı olarak öne çıkıyor. Trump, anlaşmayı daha önce “dünya tarihinin en büyük petrol anlaşması” olarak nitelemişti.
Pentagon şirkette yüzde 35 pay alacak
NBC News’in aktardığı anlaşma ayrıntılarına göre, kurulacak özel şirkette ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) yüzde 35 oranında mülkiyet payı bulunacak. ABD Dışişleri Bakanlığı ise şirket tarafından üretilen petrolün yüzde 20’sini maliyetine satın alma garantisine sahip olacak.
Anlaşmanın diğer önemli ayağında Betancourt’un şirketi, Venezuela’nın petrol altyapısına 100 milyar dolarlık yeni yatırım yapmayı taahhüt ediyor. Şirket, bu yatırımla yıllardır ciddi sorunlar yaşayan Venezuela enerji sektörünün yeniden ayağa kaldırılmasını hedefliyor.
Washington yönetim kurulunda veto hakkına sahip olacak
Beyaz Saray, anlaşmanın ABD açısından “sıfır maliyetle” gerçekleştirileceğini savunuyor. Yönetim ayrıca şirketin yönetim kuruluna atanacak isimler üzerinde veto yetkisine sahip olacak. Yönetim kurulunun çoğunluğunun ABD vatandaşlarından oluşması planlanıyor.
Beyaz Saray’ın anlaşmaya ilişkin bilgi notuna göre NABEP’in ABD’li denetçiler, avukatlar ve danışmanlarla çalışması öngörülüyor. ABD hükümeti ile şirket arasındaki anlaşma ABD hukukuna tabi olacak ve ABD mahkemelerinin yargı yetkisine girecek.
100 milyar dolarlık yatırım sözü
Anlaşmanın özel şirket tarafındaki aktörü Alejandro Betancourt, Venezuela’nın sahip olduğu doğal kaynakların ve kullanılmayan petrol potansiyelinin ekonomik büyümeye dönüştürülebileceğini savundu. Betancourt, anlaşmanın Venezuela ve ABD açısından önemli ekonomik faydalar yaratacağını belirtti.
NABEP ise Betancourt’un Venezuela petrol sektöründe 15 yıldan uzun süredir faaliyet gösterdiğini, şirket bünyesinde 5 binden fazla çalışan ve 10 binden fazla yüklenici bulunduğunu açıkladı.
Trump petrol fiyatlarını düşürmek istiyor
Trump yönetimi anlaşmayı yalnızca Venezuela’nın petrol üretimini artıracak bir yatırım olarak görmüyor. Washington, Venezuela’nın yeniden büyük ölçekli petrol üreticisi haline gelmesinin ABD’deki enerji fiyatlarını da aşağı çekmesini bekliyor.
Ancak bunun kısa vadede gerçekleşmesi beklenmiyor. AP’ye göre uzmanlar, yıllardır bakımsız kalan Venezuela petrol altyapısının yeniden işler hale getirilmesinin yıllar sürebileceği uyarısında bulunuyor. Trump da pazartesi günü Amerikalıların benzin fiyatlarında hemen bir düşüş görmeyeceğini kabul etti. ABD Başkanı, fiyatların gerilemesinin “biraz zaman alabileceğini” söyledi ve iki yıllık bir sürenin dahi çok uzun olmadığını savundu.
Washington ayrıca Venezuela’dan gelecek petrolü işleyebilmek için ABD’deki rafineri kapasitesinin artırılması gerektiğini düşünüyor. Trump’ın salı günü büyük ve küçük ölçekli petrol rafinerilerinin yöneticileriyle bir araya gelerek ABD’nin petrolü benzine dönüştürme kapasitesini artırma yollarını görüşmesi planlanıyor.
Venezuela’da egemenlik tartışması
Anlaşma Venezuela’da da tartışma yarattı. Muhalifler, 17 petrol sahası için 100 yıllık hak verilmesini ülkenin doğal kaynaklarının ABD’nin kontrolüne bırakılması olarak değerlendiriyor.
Venezuela’nın geçici devlet başkanı Delcy Rodríguez ise anlaşmayı savunuyor. Rodríguez, düzenlemenin ülkenin petrol sektörünü modernleştirmek ve üretimi yeniden canlandırmak için bir fırsat olduğunu belirtirken, Venezuela’nın egemenliğinin korunacağını savundu.
ABD Kongresi de ayrıntıları sorguluyor
Anlaşmanın Pentagon’u özel bir petrol şirketinin ortağı haline getirmesi Washington’da da soru işaretlerine neden oldu. AP’nin aktardığına göre, Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Rick Crawford, Trump yönetiminden anlaşmaya ilişkin daha fazla ayrıntı istedi.
Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Jack Reed ise anlaşmaya daha sert tepki gösterdi. Reed, ABD ordusunun özel bir petrol girişimini desteklemek amacıyla yatırımcı konumuna getirilmesinin reddedilmesi gerektiğini savunarak, anlaşmanın hangi yasal yetkiye dayandığının ayrıntılı biçimde açıklanmasını istedi.
Anlaşmanın siyasi açıdan da risk taşıdığı belirtiliyor. Eski ABD hükümeti enerji danışmanlarına göre, gelecekte Venezuela veya ABD’de iktidara gelecek yönetimler anlaşmaya itiraz edebilir. Buna rağmen Trump yönetimi, 65 milyar varillik kanıtlanmış rezervi kapsayan 17 saha, 100 yıllık işletme hakkı, Pentagon’un yüzde 35’lik payı ve 100 milyar dolarlık yatırım taahhüdüyle anlaşmayı Venezuela petrol sektörünün yeniden yapılandırılmasında temel araç olarak görüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
