Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) arasında deniz altından elektrik bağlantısı kurulmasını hedefleyen 1,9 milyar euro bütçeli Great Sea Interconnector (GSI) projesinde kritik bir gelişme yaşandı.
Kathimerini'nin haberine göre projenin Fransız yüklenici firması Nexans SA, Doğu Akdeniz’deki deniz tabanı araştırmalarına yeniden başlayabilmek amacıyla Yunanistan Dışişleri Bakanlığı’na başvurarak istisnai çalışma izni talep etti.
Bu adımın, çalışmaların birkaç hafta içinde yeniden başlamasının önünü açabileceği belirtiliyor.
Dışişleri Bakanı George Gerapetritis’in, Deniz Araştırma İzinlerinin Verilmesine İlişkin Bakanlıklar Arası Komiteye bir tavsiye sunması bekleniyor. Nihai izin kararını verecek olan komitenin görüşünü, 18 Ekim’den itibaren üç ila dört gün içinde açıklaması öngörülüyor.
Komitenin olumlu görüş bildirmesi halinde süreç, Yunanistan Deniz Kuvvetlerine bağlı Savunma Bakanlığı Hidrografi Servisine aktarılacak. Servisin, araştırma yapılacak alanları ve çalışmaların süresini belirten bir NAVTEX duyurusunu 48 saat içinde yayımlaması gerekiyor.
Nexans, Dışişleri Bakanlığının şubat ayında verdiği son ilgili izin yenilemesini esas alarak, 2026 yılının sonuna kadar faaliyet gösterebilmek için izin talep ediyor.
Başvuru, Yunanistan Sahil Güvenliğinin internet sitesinde yayımlandı. İstisnai izin prosedürü kapsamında Sahil Güvenlik, Yunan bayraklı gemilerin benzer teknik özelliklere sahip olup olmadığını kontrol etmeleri için liman yetkililerinden ve gemi sahipleri derneklerinden bilgi istiyor. Bu şart, araştırmaların bir bölümünün Yunanistan’ın karasularında gerçekleştirileceğine işaret ediyor.
Çalışmalar yalnızca uluslararası sularda yürütülecek olsaydı böyle bir başvuruya gerek kalmayacaktı.
Nexans, Güney Kıbrıs ile de teknik görüşmeler gerçekleştirdi. Fransız şirketinin son 10 gün içinde attığı hazırlık adımları, araştırmalara yeniden başlamak için teknik açıdan hazır olduğunu gösteriyor.
Kathimerini'ye göre çalışmaların yeniden başlaması aylar değil, haftalar içinde gerçekleşebilir.
Türkiye'nin projeye etkisi
Projenin askıya alınmasının ardındaki başlıca etken Türkiye oldu. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında, Yunanistan karasularının dışında kalan Çoban Adası'nın doğusundaki bir bölgede araştırma yapılmasını engelledi.
Güney Kıbrıs içindeki itirazlar da sürece katkıda bulundu ancak bunların daha küçük bir engel oluşturduğu belirtildi.
Fransız şirketin ağustos ayında Atina’da imzalanan anlaşma kapsamında projede çoğunluk hissesini almasının ardından, Lefkoşa’daki muhalefetin azaldığı görülüyor.
Taraflar, elektrik bağlantısı projesini yeni engellerle karşılaşmadan ilerletebilmek için bir uzlaşma formülü üzerinde çalışırken Türkiye’nin vereceği yanıt belirleyici olmaya devam ediyor.
Çoban Adası krizi hakkında bilinenler
Geride kalan yıllarda Yunanistan-Kıbrıs kablo hattı (GSI) projesi kapsamında İtalyan araştırma gemisi Ievoli Relume, Girit ile Kerpe/Çoban Adası arasında deniz tabanı haritalama çalışması yapıyordu.
Araştırmanın yapıldığı bölge, Türkiye’nin Libya ile imzaladığı Deniz Yetki Alanları Anlaşması (Mavi Vatan sınırları) kapsamındaki Türk kıta sahanlığına denk geliyordu.
Türkiye, bu alanda kendisinden izin alınmadan izinsiz faaliyet yürütüldüğünü belirterek bölgeye 5 adet savaş gemisi (fırkateyn ve hücumbotları) sevk etti.
Kaynak: Gazete Oksijen
