Uganda’nın Tooro Krallığı’nda geçen ay eski “çocuk kral” Oyo Nyimba’nın ölümünün ardından başlayan veraset tartışması sürerken, uzun yıllar gazeteci olarak çalışan ve hayatını kaybeden kralın kuzeni olan Edward Rukidi Kijanangoma salı günü kral olarak tahta çıkmaya hazırlanıyor.
AP'de yer alan habere göre, Uganda Broadcasting Corporation’da (UBC) uzun yıllar yayıncı ve editör olarak görev yapan prens, hükümdarlık adı olarak Edward Rukidi Nyabongo’yu seçti. Yeni kralın salı günü düzenlenecek törenle resmen halka tanıtılması bekleniyor.
Uganda’da geleneksel krallıklar, ülkenin İngiliz sömürge yönetiminden bağımsızlığını kazanmasının ardından 1960’larda, ülkeyi birleştirmek istediğini söyleyen cumhuriyetçi yönetim tarafından yasaklanmıştı. Krallıklar 1993 yılında yeniden tanındı.
Geleneksel liderlerin Doğu Afrika ülkesinde resmi siyasi yetkileri bulunmuyor ve partizan siyasete katılmaları yasalarla engelleniyor. Buna karşılık krallar, geleneksel kültürün koruyucuları olarak kendi toplulukları üzerinde önemli bir etkiye sahip.
Kongo sınırına yakın, Uganda’nın batısındaki Fort Portal kentinde düzenlenecek taç giyme töreninin binlerce kişi tarafından yerinde ve televizyon yayınlarından takip edilmesi bekleniyor.
Nyabongo, taç giyme töreni öncesinde yerel New Vision gazetesine verdiği röportajda birlik mesajı verdi. Yeni kral, “Miras, disiplin ve sıkı çalışmayla desteklenmeli. Ailem kraliyet soyundan gelmemi hiçbir zaman bir ayrıcalık olarak görmeme izin vermedi; bunu hazırlanmam gereken bir görev olarak öğretti” dedi.
Kral Oyo 34 yaşında hayatını kaybetti
Nyabongo aslında tahtın önde gelen varislerinden biri değildi. Ancak krallığın Babiito olarak bilinen yönetici hanedanının ileri gelenleri, 34 yaşındaki Kral Oyo Nyimba’nın ağustos ayında kanser nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından tahta çıkabilecek prensler arasından Nyabongo’yu seçti.
Oyo’nun kamuoyunca bilinen bir varis bırakmadan ölmesi ise krallıkta veraset tartışmasını beraberinde getirdi.
Ana kraliçe Best Kemigisa, Babiito ileri gelenlerinin kararına itiraz ederek Oyo’nun yazılı vasiyetinin Nyabongo’nun seçiminde dikkate alınmadığını savundu.
Kemigisa ayrıca Oyo’nun geride küçük bir oğul bıraktığını ve çocuğun kimliğinin zamanı geldiğinde açıklanacağını söyledi. Bu açıklama, Nyabongo’nun tahta çıkışının meşruiyetine ilişkin tartışmaları daha da artırdı. Yerel basın, Oyo’nun 12 Eylül’de düzenlenen cenaze töreninde kralın naaşının kimin gözetiminde olacağı konusunda kısa süreli bir anlaşmazlık dahil gerginlikler yaşandığını aktardı.
Oyo’nun oğlu olduğu öne sürülen çocuk henüz kamuoyuna tanıtılmadı. Buna karşın sosyal medyada “Baby Oyo” olduğu iddia edilen bir çocuğa ait fotoğraflar yayıldı. Fotoğraflar hayatını kaybeden kralın destekçileri arasında umut yaratırken, eleştiriler de beraberinde geldi. Eleştiride bulunanlar, böyle bir çocuk gerçekten varsa Oyo hayattayken krallığın ileri gelenlerine tanıtılması gerektiğini savunuyor.
Ugandalı siyasi analist Nicholas Sengoba, Babiito hanedanının Nyabongo’yu seçmesine ilişkin, “Bunların krallığın kuralları olduğunu gösterdiler. Bu tutumların çoğu popüler olmayabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Üç yaşında kral olmuştu
Ağustos ayında hayatını kaybeden Oyo, babasının ölümünün ardından 1995 yılında henüz 3 yaşındayken tahta çıkmıştı. Renkli geleneksel kıyafetleriyle yüz binlerce takipçisinin ilgi odağı olan Oyo, bir dönem gayriresmi olarak “dünyanın en genç kralı” unvanıyla anılıyordu.
Oyo, taç giyme töreninde bir dizi geleneksel ritüelden geçmiş, ardından yetişkinliğe geçiş törenini gerçekleştirmek üzere kraliyet mezarlığına götürülmüştü. Burada dokuz kahve çekirdeğini babasının mezarına başarıyla atmıştı.
Çocuk yaşta tahta çıkması Oyo’yu uluslararası alanda da dikkat çeken bir isim haline getirdi. Güney Afrika’nın eski lideri Nelson Mandela dahil olmak üzere ulusal etkinliklerde birçok dünya lideriyle tanıştırıldı.
Libya’nın eski lideri Muammer Kaddafi de Tooro kraliyet ailesiyle yakın ilişkiler kuran isimler arasındaydı. Uganda’ya birçok kez giden Kaddafi, Ekim 2011’deki ölümüne kadar yıllar boyunca Oyo ve annesi Best Kemigisa’ya destek verdi.
