Ukrayna’da geçen ay görevden alınan eski Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, savaş devam ederken cumhurbaşkanlığı seçimi yapılması çağrısında bulundu. Fedorov’un çıkışı, Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’ye yönelik en doğrudan siyasi meydan okumalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Görevden alınmasının ardından ülkede protestolar düzenlenen Fedorov, salı akşamı yayımladığı dokuz dakikalık video mesajında Ukrayna’nın “uzun süren savaş koşullarında bile tam demokratik süreci yeniden tesis etmesi gerektiğini” söyledi.
“Demokrasi Rusya’nın rehinesi olamaz. Biz tam da özgür bir Avrupa devleti olarak kalmak istediğimiz için savaşıyoruz” diyen Fedorov, Zelenski’nin adını doğrudan anmadı ancak hükümetin işleyişi ve yolsuzlukla mücadele konusunda sert eleştiriler yöneltti.
Fedorov, “İnsanlar bazı kararların neden alındığını, bazı reformların neden ilerlerken bazılarının engellendiğini anlamadıkları bir düzende sonsuza kadar yaşayamaz” dedi. Ukrayna’nın aynı anda hem savaşı sürdürebileceğini hem de seçim düzenleyebileceğini savundu.
Eski bakan ayrıca kamu görevlerine atamalarda liyakat yerine kişisel sadakatin belirleyici olduğu yönünde bir algının oluşmasının tehlikeli olduğunu söyledi.
Zelenski'nin görev süreci Mayıs 2024'te doldu
The Guardian'da yer alan habere göre, Ukrayna’da Rusya’nın geniş çaplı işgalinin başladığı 2022’den bu yana sıkıyönetim yürürlükte ve seçimler askıya alınmış durumda. Zelenski’nin beş yıllık görev süresi Mayıs 2024’te sona ermiş olsa da savaş sürerken seçim yapılmasına ülkede bugüne kadar güçlü bir destek oluşmadı.
ABD Başkanı Donald Trump da daha önce Ukrayna’da seçim yapılması gerektiğini dile getirmişti. Ancak Trump ile Zelenski arasındaki gergin ilişkilerin son bir yılda kademeli olarak iyileştiği belirtiliyor.
Görevden alma gerekçesi Genelkurmay Başkanı ile yaşadığı anlaşmazlık
35 yaşındaki Fedorov, 2019’dan bu yılın ocak ayına kadar Dijital Dönüşüm Bakanı olarak görev yaptı ve savaş sırasında Ukrayna’nın insansız hava araçlarını yaygın biçimde kullanmasının öne çıkan isimlerinden biri oldu. Ocak ayında Savunma Bakanlığı görevine getirilen Fedorov, temmuz ayındaki kabine değişikliğinde görevden alınmıştı.
Fedorov’un görevden alınmasının, dönemin Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırski ile yaşadığı anlaşmazlığın ardından geldiği belirtilmişti. Kararın ardından başlayan sokak gösterileri Sırski’nin de görevden alınmasına yol açmış ancak Fedorov Savunma Bakanlığı’na geri dönmemişti.
Savunma Bakanı koltuğu hala boş
Zelenski salı günü, halen vekâleten Savunma Bakanlığı görevini yürüten Yevhen Khmara’yı kalıcı olarak bu göreve aday gösterdi. Khmara’nın atanması için parlamentonun onayı gerekiyor ve oylamanın çarşamba günü yapılması bekleniyor.
Ukraynalı siyasi analist Artem Bronzhukov ise The Guardian'a yaptığı değerlendirmede devam eden Rus bombardımanı altında seçim düzenlemenin pratik sorunlar yaratacağına dikkat çekti. Bronzhukov, savaş koşullarında seçmen güvenliğinin nasıl sağlanacağına ilişkin henüz net bir plan bulunmadığını söyledi.
Bronzhukov’a göre Ukrayna toplumunda seçimlerin gerekli olduğu yönünde yerleşik bir görüş bulunuyor ancak çoğunluk bunun savaşın sıcak aşaması sona erdikten sonra yapılması gerektiğini düşünüyor.
Protestolar sönümleniyor
Fedorov’un görevden alınmasının ardından Kiev’de Cumhurbaşkanlığı Ofisi yakınlarında her gece düzenlenen protestolara katılım son dönemde azalmıştı. Ancak pazar günü yapılan özel gösteriye yaklaşık 2 bin kişi katıldı ve kalabalık sık sık Fedorov lehine slogan attı.
Ay başında Socis Sosyal Araştırmalar Merkezi tarafından yapılan ankete göre, olası bir cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turunda Zelenski yüzde 22,3 ile ilk sırada yer alırken, Ukrayna’nın Londra Büyükelçisi ve eski Genelkurmay Başkanı Valerii Zalujnıy yüzde 21,4, Fedorov ise yüzde 13,1 destek aldı.
Aynı ankette, seçimin ikinci tura kalması halinde hem Fedorov’un hem de Zalujnıy’ın Zelenski’yi mağlup edebileceği sonucu çıktı.
Seçim yapılabilir mi?
Savaş sırasında seçim yapılmasının önünde ciddi lojistik engeller bulunuyor. Milyonlarca Ukraynalı ülke dışında yaşıyor ya da ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Bir milyondan fazla kişi silahlı kuvvetlerde görev yaparken bunların önemli bir bölümü cephede bulunuyor. Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte biri de Rus işgali altında.
Kaynak: Gazete Oksijen
