ABD merkezli çip üreticisi Intel’in hisseleri son bir haftada yaklaşık %17 düştü ve piyasa değeri 46 milyar doların üzerinde eridi. Bu gerileme, yatırımcıların beklentilerini karşılayamayan üretim kapasitesi ve talep artışına hazırlıksız yakalanmanın sonucunda geldi.
Wall Street Journal'in haberine göre Trump’ın Intel’i “America-first” (Önce Amerika) teknolojisi örneği olarak göstermesi ve federal teşvikleri şirkete hisse dönüşümüyla akıtması, Mayıs ayından itibaren şirket hisselerinde güçlü bir yükseliş yaratmıştı. Yatırımcılar bu desteğin yeni siparişlere dönüşeceğini varsayarak Intel hisselerini yaklaşık 5 ayda %120 yukarı çekmişti.
Şirket’in dördüncü çeyrek bilançosunda CEO ve CFO’nun üretim kapasitesindeki yetersizliği itiraf etmesi, ralliyi tersine çevirdi.
Bernstein yarıiletken analisti Stacy Rasgon, piyasa hareketini şöyle değerlendirdi:
“Hisse fiyatı büyük oranda pozitif algı ve kısa vadeli duyarlılık üzerinden yükseldi. Teoride Intel, talebi karşılamaya hazır olmalıydı ama değildi.”
Talep gerçekten patladı; yapay zeka merkezleri için işlemci (CPU) siparişleri beklenenden çok daha hızlı arttı. Ancak Intel, eski üretim hatlarını kapatma stratejisi nedeniyle talebi karşılayacak stok ve üretim kapasitesine sahip değildi.
Talep arttı peki üretim?
Yatırımcılar, AI destekli veri merkezi siparişlerinin Intel’in eski nesil veri merkezi CPU’ları için zirve yaptığını görmek isterken, şirket üretim kapasitesini kademeli olarak azaltmıştı.
CEO Lip-Bu Tan bilanço çağrısında şöyle konuştu:
“Piyasadan gelen talebi tamamen karşılayamadığımız için hayal kırıklığı yaşadım.”
Mali İşler Direktörü David Zinsner ise “fabrikanın ne üretebildiğiyle ve müşteriye ne gönderebildiğimizle idare ediyoruz” diyerek mevcut kıtlığı kabul etti.
Teknoloji için müşteri yok
Trump yönetiminin Intel’e federal hibe desteğini ABD hissesi yatırımına dönüştürme kararı bir ara şirketin görünümünü değiştirmiş, SoftBank 2 milyar dolarlık ilave sermaye koymuş ve Nvidia ile özel tasarım çip anlaşması yapılmıştı. Ancak şirketin bulut ve AI iş yükleri için üretim yapabilme kapasitesi geride kalınca bu olumlu hava sürdürülemedi.
Intel, en yeni çip imal teknolojisi 14A için hala bir müşteri bulamadı. Bu, şirkette klasik bir “tavuk mu önce gelir yoksa yumurta mı” ikilemi yarattı:
- Müşteri yok-yeni fabrika yatırımlarını ertele
- Yeni tesis yok-müşteri çekmek zor
- Bu süre zarfında rakibi TSMC, ABD’de yeni üretim tesislerine milyarlarca dolarlık sermaye aktardı.
Son AI uygulamalarında GPU’lar (Nvidia, AMD vb.) tercih edilirken, 2025’in ikinci yarısında bulut sağlayıcıları CPU ihtiyacının da beklenenden daha fazla olduğunu fark etti. Amazon Web Services, Google ve OpenAI gibi büyük kullanıcılar, binlerce eski nesil CPU siparişi verdi.
Fakat Intel, bu talebe cevap verecek üretim kapasitesinden vazgeçtiği için bu fırsatı kaçırdı.
Üretim araçlarını satarak kaynak üretmek
Intel, Temmuz 2025’te 800 milyon dolarlık değer düşüklüğü kaydetti; eski üretim makinelerini satışa çıkararak maliyeti kısmaya çalıştı. Zinsner, bu araçların “artık bir amaç bulamadıkları” için satıldığını söyledi.
Ekim ayında analistlere, stoklardan üretim yaparak idare ettiklerini ama artık bu stokların tükendiğini açıkladı.
Zinsner, 2026’de üretim araçlarına ayrılan harcamaların 2025’e göre kayda değer biçimde artacağını ve üretim darboğazını gidermeye çalışacaklarını belirtti.
Analistler Rasgon’un sözleriyle durumu özetliyor:
“Talep ya da talebin gerçekliği görmezden gelindi. Büyük stok fırsatı vardı ama kullanılmadı.”
Eski CEO’dan yeni CEO'ya...
Mart 2025’te CEO olmuş olan Lip-Bu Tan, selefi Pat Gelsinger döneminde alınmış büyük fabrika taahhütlerini miras aldı. Gelsinger, yeni yüksek maliyetli tesisler için büyük yatırımlar yapmış, fakat beklenen müşteri ilgisi gelmemişti.
Bu da geçen yıl 10 milyar doların üzerinde zarar açıklayan üretim iş kolunun sürdürülebilirliğini zorlaştırdı.
Tan, 15% işgücü azaltımı, Avrupa’daki yeni fabrika planlarının iptali ve Ohio’daki tesisin ertelenmesi gibi kararlar aldı.
Yapay zekada harcamaların önemli bir kısmı GPU’lara yönelmiş durumda. Intel, GPU geçişinde aktif rol almadığı için bu alanda da rakiplerinin gerisinde kaldı.
Intel, yeni 14A çip teknolojisi için hala büyük müşteri bulamasa da, bunu yatırımı çekmek için kullanacağını açıkladı. Şirket, yılın ikinci yarısında müşterilerin varlığını artan sermaye harcamalarıyla ilan etmeyi bekliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
