Reuters'ın haberine göre, küresel petrol göstergesi Brent ham petrol, ABD-İran çatışmasında son dönemde yaşanan tırmanışın Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz üzerinden Körfez ihracatını sekteye uğratmasına rağmen bu ay yükseldi ancak varil başına 100 doların altında kaldı.
Argus'a göre Orta Doğulu üreticilerin ham petrol sevkiyatları, yedi ay önce İran savaşının başlamasından önce günlük 18 milyon varil seviyesindeyken şu anda yaklaşık 11 milyon varile geriledi.
Petrol fiyatlarını etkileyen faktörlerden bazıları şöyle:
Hürmüz'den önemli miktarda petrol geçişi sürdü
Rystad Energy Başekonomisti Claudio Galimberti, çatışmaların 30 Ağustos'ta yeniden başlamasından önceki hafta Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 8 milyon ila 9 milyon varil petrol geçtiğini, bunun bir önceki haftanın iki katı olduğunu söyledi.
Akışlar o tarihten bu yana günlük 2 milyon varilin altına gerilemiş olsa da günlük hareketli ortalama hâlâ 4 milyon ila 5 milyon varil civarında. Galimberti, bunun Brent petrol için 95 doları "adil" bir fiyat haline getirdiğini söyledi. Sektör tahminleri günlük ihracatın 6 milyon ila 8 milyon varil arasında olduğunu gösteriyor.
Kpler verilerine göre pazartesi günü itibarıyla 2 Eylül'den bu yana boğazdan çıktığı gözlemlenen herhangi bir çok büyük ham petrol tankeri (VLCC) bulunmuyor.
Temmuz ayında ABD ile İran arasında varılan geçici barış anlaşması sırasında Hürmüz üzerinden ihracat, savaş öncesindeki günlük 16 milyon varil seviyesine ulaşmıştı.
Körfez'in üreticileri alternatif rotaları ve yöntemleri kullanıyor
Körfez üreticileri alternatif rotalar bulurken, Hürmüz Boğazı dışında gemiden gemiye transfer gerçekleştirmek üzere petrol sevkiyatlarını sürdürmeleri bekleniyor. Bu durum, daha önce ortaya çıkan arz açığının bir bölümünü hafifletiyor.
Saudi Aramco, ağustos ayında Körfez içindeki Ras Tanura Limanı'ndan yüklemelere yeniden başladı. Ancak şirketin Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'ndan yaptığı ihracat, İran destekli Yemenli Husilerin deniz ablukası nedeniyle baskı altında kalmaya devam ediyor.
Kpler verilerine göre Yanbu'dan yapılan ihracat, önceki üç ayda günlük ortalama 3,9 milyon varilken ağustos ayında günlük 1 milyon 429 bin varile gerileyerek altı ayın en düşük seviyesine indi.
Mısır'ın alternatif limanı Sidi Kerir'den yapılan ihracat ise ağustos ayında günlük 2 milyon 139 bin varile ulaşarak haziran ayındaki seviyenin iki katından fazlasına çıktı.
OPEC'in en büyük ikinci üreticisi Irak'ın ihracatı ağustos ayında toparlanarak günlük yaklaşık 2,34 milyon varile yükseldi.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin sevkiyatları, haziran ayında rekor seviyeye ulaşmasının ardından temmuz ve ağustos aylarında günlük yaklaşık 2,9 milyon varil seviyesinde seyretti.
Kuveyt'in ham petrol ihracatı temmuz ve ağustos aylarında toparlanarak günlük yaklaşık 1 milyon varile çıktı.
Buna karşılık İran'ın petrol ihracatı ABD ablukası nedeniyle sert şekilde geriledi.
Diğer üreticiler üretimi artırıyor
Rystad Energy'nin kurucusu Jarand Rystad'a göre ABD, Kanada ve Guyana dahil OPEC dışı üreticilerin bu yıl üretimlerini toplam günlük 1,4 milyon varil artırması bekleniyor. Bu artış, arz açığının bir bölümünü kapatıyor.
Rusya'nın ham petrol ihracatı ise temmuz ve ağustos aylarında günlük yaklaşık 5,5 milyon varil seviyesinde sabit kaldı. Bu rakam hazirandaki günlük 6,4 milyon varillik zirvenin altında olsa da şubat ayına kıyasla yüzde 23 daha yüksek seviyede bulunuyor.
Kpler verilerine göre bu artışta, Ukrayna'nın saldırılarının Rus tesislerinde yol açtığı hasar nedeniyle Rus rafinerilerindeki işleme faaliyetlerinin azalması etkili oldu.
Bununla birlikte Rusya, 2026 yılı petrol üretim tahminini 17 yılın en düşük seviyesine indirdi. Bu durum ülkenin petrol ihracatını azaltabilir.
Talep kaybı önemli boyutta
Rystad'a göre petrokimya ve ulaşım yakıtlarında talep kaybı üçüncü çeyrekte günlük 3,5 milyon varil ile önemli boyutlarda kalmaya devam ediyor. Bu rakam ikinci çeyrekte günlük 4,5 milyon varil seviyesindeydi.
Ulaşımda elektrifikasyonun artması ve kömür bazlı kimyasallar nedeniyle bu düşüşün yarısından fazlasını Çin oluşturuyor.
Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin, deniz yoluyla ham petrol sevkiyatlarını şubat ayında günlük 11 milyon varilin üzerindeyken temmuz ve ağustos aylarında günlük 7 milyon varile düşürdü.
Kpler'in 1,17 milyar varil olarak tahmin ettiği Pekin'in devasa petrol rezervleri de piyasalara güven verdi.
Fiziki piyasalar farklı bir tablo çiziyor
Spot primler yeniden nisan ayındaki seviyelere yükseldi. Reuters verilerine göre kasım ayında yüklenecek kargolar için Dubai ve Umman ham petrolünün primleri, Dubai kotasyonlarının varil başına 19 ila 20 dolar üzerine çıktı.
Umman vadeli petrol kontratları pazartesi günü varil başına 104,54 dolardan işlem görürken, fiziki Dubai petrolü 105,10 dolardan işlem gördü.
Argus Başekonomisti David Fyfe, "Şu anda fiziki piyasada koşulların inanılmaz derecede sıkı olduğunu görüyoruz" dedi.
Fyfe, "Fiyatlar zaten varil başına 100 doların oldukça üzerinde ve daha da önemlisi, dizel piyasası adeta kıtlık alarmı veriyor" ifadelerini kullandı.
ABD-İran gerilimindeki son tırmanışın Körfez'den yapılan ihracatı azaltması beklenirken, rafinerilerin ABD'de rekor seviyeye ulaşan dizel fiyatlarının etkisiyle üretimlerini artırması sonucunda petrol talebinin yükselmesi bekleniyor.
Analistler petrol tahminlerini yükseltti
Morgan Stanley dahil olmak üzere birçok banka Brent petrol fiyat tahminlerini yükseltti. Morgan Stanley, Brent petrolün dördüncü çeyrekte varil başına ortalama 100 dolar olmasını bekliyor.
Goldman Sachs ise Orta Doğu'daki deniz taşımacılığı kesintilerinin gelecek yıla kadar devam edeceği beklentisini gerekçe göstererek Aralık 2026 ve 2027 için Brent ve Batı Teksas türü (WTI) ham petrol fiyat tahminlerini varil başına 5 dolar artırdı.
Banka artık Aralık 2026 için Brent petrolün varil başına 85 dolar, WTI'ın ise 80 dolar olmasını bekliyor. Goldman Sachs'ın 2027 yılı tahminleri ise Brent için varil başına 80 dolar, WTI için 75 dolar seviyesinde bulunuyor.
