Barron's'un bildirdiğine göre, küresel ham petrol fiyatları düşüyor ve yatırımcılar fiyatların daha da gerilemesini bekliyor.
Salı günkü işlemlerde ham petrol fiyatları, kasım ayında yaşanan büyük düşüşü sürdürerek küresel gösterge fiyatını ayı piyasası bölgesine, yani 30 Ekim'de görülen 113,40 dolarlık zirveden yüzde 20'lik düşüş seviyesine yaklaştırdı. Fiyatlar aynı zamanda ağustos ayından bu yana en düşük seviyesine geriledi. Küresel petrol fiyatlamasında referans alınan Brent petrolün ocak vadeli kontratları, seans içinde yüzde 0,9 düşüşle varil başına 91,78 dolara indi.
Düşüşün devam etmesi, yatırımcıların İran savaşından kaynaklanan baskıların hafiflemesini beklediğine ve önümüzdeki aylarda enerji piyasalarında yeni bir satış dalgası öngördüğüne işaret ediyor olabilir. Bu hareket, değişen bir ortamda gerçekleşiyor: Beyaz Saray, İran konusundaki söylemini bir kez daha değiştirdi; dünyanın en büyük enerji geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiği uzun süredir artıyor ve Çin beklenmedik bir şekilde yeniden ham petrol ithal etmeye başladı.
Küresel enerji piyasalarının hızla değişen yapısı, bazı analistlerin gelecek yıl için çok daha düşük fiyatlara işaret etmesine neden oluyor. Bu da enflasyonist baskıların ve jeopolitik gerilimlerin azalabileceğini düşündürüyor.
ING emtia stratejisti Ewa Manthey, "ABD ile İran arasındaki çatışmanın gerilimi azaltma yönünde ilerleyebileceğine ilişkin beklentilerin güçlenmesiyle piyasa, son haftalarda fiyatlara yansıyan jeopolitik risk priminin bir kısmını geri vermeye devam etti" dedi.
Petrol fiyatları üzerinde satış baskısı arttı
Manthey, "Bölgesel petrol akışlarının toparlandığına ilişkin işaretler de fiyatlar üzerindeki aşağı yönlü baskıyı artırdı" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump'ın pazartesi günü, yeniden başlayan ABD-İran barış görüşmelerinde arabuluculuk rolü üstlenen Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile gerçekleştirdiği görüşme, petrol piyasasındaki iyimserliği artırdı.
Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar için "tamamen hazır ve tetikte" olmaya devam ettiğini, ancak İran'ın komşusu olan ülkelerin talebi üzerine "mevcut durumu korumaktan" memnun olduğunu söyledi.
Geçen hafta yapılan ara seçimlerin sonuçları da önemli bir etken olarak öne çıkıyor.
Brookings Enstitüsü'nde ekonomi çalışmaları alanında kıdemli araştırmacı olan Robin Brooks, "Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde aldığı ağır yenilginin istenmeyen sonuçlarından biri, Tahran'ın artık savaşı sona erdirmek için müzakereye daha istekli olması. İran'ın vermeye hazır olduğu tavizlere ilişkin olumlu haberler görmemizin nedeni bu" dedi.
ABD'deki yurt içi enerji fiyatlarıyla daha yakından bağlantılı olan Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün aralık vadeli kontratları yüzde 0,66 düşüşle varil başına 86,30 dolara geriledi. Böylece iki aylık düşüş yaklaşık yüzde 15'e ulaştı.
Bu durum, ABD'deki benzin fiyatlarının temmuz sonundan bu yana ilk kez galon başına 4 doların altına inmesine yardımcı oldu. Bununla birlikte fiyatlar, geçen yılın aynı dönemine göre hala yaklaşık yüzde 30 daha yüksek seviyede bulunuyor.
Küresel enerji piyasalarında normalleşme sinyalleri
ABD dışında açıklanan veriler, küresel enerji piyasalarında önümüzdeki aylarda ham petrol fiyatlarını etkileyebilecek bir normalleşmeye işaret ediyor.
Suudi Arabistan'ın kasım ayının ilk haftasındaki faaliyetlerini kapsayan geçici veriler, krallığın ham petrol ve rafine petrol ürünlerinden oluşan toplam üretiminde şubat sonundan bu yana ilk kez savaş öncesi seviyelere ulaştığını gösteriyor.
Bu arada Çin, ABD'nin bu yılın başlarında İran'a düzenlediği saldırılarla bağlantılı uzun süreli düşüşün ardından enerji tüketimini hızla yeniden artırmış görünüyor.
Salı günü yayımlanan gümrük verilerine göre, dünyanın en büyük enerji pazarına yapılan ham petrol ithalatı, Irak'tan gelen sevkiyatların öncülüğünde ekim ayında son yedi ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Bu gelişme, Çin ekonomisindeki daha geniş kapsamlı toparlanmayı destekledi ve yılın ilk 10 ayında 1,04 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlasına ulaşılmasına katkı sağladı.
Bu petrol akışlarının küresel ham petrol fiyatları için bir taban oluşturup oluşturmayacağı henüz belli değil. Ancak yatırımcılar, enflasyon göstergelerini aşağı çekecek ve potansiyel olarak daha geniş kapsamlı ekonomik büyümeyi destekleyecek daha uzun süreli bir fiyat düşüşünü hesaplamalarına dahil etmeye başlıyor.
Üstelik bu gelişme tam da zamanında yaşanıyor.
Petrol fiyatlarındaki düşüş enflasyonu nasıl etkileyecek?
ABD'de Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun salı günü yayımladığı aylık verilere göre, ekim ayında manşet enflasyonun muhtemelen yüzde 4'e ulaştığı tahmin ediliyor. Geçen yıl yaşanan uzun süreli hükümet kapanması nedeniyle yıllık veriler açıklanmadı.
Bu durum, özellikle ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller'ın salı günü yaptığı ve beklenenden daha şahin bulunan açıklamaların ardından, Fed'in büyük çaplı bir faiz artırımına gitme olasılığını yükseltti.
Böyle bir gelişme, büyüme ve talep beklentileri üzerinde baskı oluşturarak ham petrol fiyatlarını daha da aşağı çekebilir.
Öte yandan, ham petrol fiyatlarındaki artışların enflasyon göstergelerini çok daha uzun süre yüksek tutması beklenmiyor.
Vanguard'ın kıdemli ABD ekonomisti Josh Hirt, "Petrol fiyatları yılın büyük bölümünde varil başına 100 dolar civarında kalarak enflasyona olan katkısını sürdürdü" dedi.
Hirt, "Ancak fiyatlarda yeniden başlayan ve kalıcı hale gelen bir artış yaşanmadığı sürece, bu katkının sınırlı kalması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Elbette bu değerlendirme, fiyatlarda yeniden sert bir yükseliş yaşanmayacağı varsayımına dayanıyor. Capital Economics'in kıdemli iklim ve emtia ekonomisti Hamad Hussain ise böyle bir ihtimali tamamen göz ardı etmiyor.
Hussain, "Çatışmanın sona ereceğine yönelik umutların artması ile Körfez bölgesinde ve çevresinde petrol tankerlerine yönelik saldırıların devam etmesinden oluşan çelişkili tablo, yatırımcıların petrol fiyatlarının orta vadeli seyri konusunda seçimlerden önce olduğu kadar belirsizlik içinde kalmasına neden oluyor" dedi.
Yatırımcılar belirsizlik içinde olabilir, ancak yükseliş beklentisi taşımıyorlar.
Hisse senetleri de seçim sonrasında yıl sonuna kadar izleyecekleri yönü bulmakta zorlanırken, ham petrol fiyatlarındaki uzun süreli bir geri çekilme tam da ihtiyaç duyulan gelişme olabilir.
