Avrupa’da kış yaklaşırken doğal gaz stoklarının geçen yılın gerisinde kalması enerji güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı. Avrupa Birliği (AB), üye ülkelere doğal gaz ve elektrik tüketimini azaltacak önlemleri sürdürme çağrısı yaptı.
AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, üye ülkelerin enerji bakanlarına gönderdiği mektupta doğal gaz depolarındaki mevcut seviyeyi “olağanüstü düşük” olarak nitelendirdi.
AB genelinde depoların doluluk oranı yaklaşık yüzde 70 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, geçen yılın aynı döneminin yaklaşık 12 puan altında.
Avrupa şu anda doğrudan bir doğal gaz arz sıkıntısıyla karşı karşıya değil. Ancak kış aylarında talebin artması ve küresel LNG piyasasındaki yüksek fiyatlar, düşük stokların maliyetini artırabilir.
Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF, son dönemde megavatsaat başına yaklaşık 72 Euro seviyesinde seyrediyor. Orta Doğu’daki gerilim, Körfez’den LNG sevkiyatına ilişkin belirsizlikler ve Asya’dan gelen güçlü talep fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.
Doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini dış kaynaklardan karşılayan Avrupa, küresel LNG piyasasındaki fiyat hareketlerine ve olası arz kesintilerine karşı hassas durumda.
2022'deki önlemler yeniden gündemde
Jørgensen, üye ülkelerden depolara gaz girişini destekleyecek ve enerji tüketimini azaltacak önlemleri sürdürmelerini istedi.
Gündemdeki seçenekler arasında kamu binalarındaki sıcaklıkların sınırlandırılması, açık alan ısıtmasının azaltılması, yoğun saatlerde elektrik tüketiminin düşürülmesi ve gerekli olmayan gece aydınlatmalarının kapatılması bulunuyor. Benzer önlemler, Avrupa’nın 2022’de yaşadığı enerji krizinde de uygulanmıştı.
Komisyon şimdilik zorunlu tüketim kısıtlaması öngörmüyor. Ancak koşulların kötüleşmesi halinde ülkelerin ulusal acil durum planlarında yer alan daha sert önlemler devreye alınabilecek.
Brüksel’in üzerinde durduğu bir diğer konu ise depoları her koşulda yüzde 90 doluluk hedefine ulaştırmaya çalışmanın fiyatları daha da artırabileceği endişesi.
AB kuralları piyasa koşullarına göre doluluk hedeflerinde esnekliğe izin veriyor. Jørgensen, ülkelerin gerektiğinde bu imkânı kullanarak hedefi yüzde 80’e kadar indirebileceğini belirtti. Böylece ülkelerin aynı dönemde büyük miktarlarda gaz satın alarak LNG piyasasında fiyatları daha da yukarı çekmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
LNG rekabeti Türkiye'yi de etkileyebilir
Avrupa’nın kış öncesinde spot LNG alımlarını artırması, küresel piyasadaki rekabeti de güçlendirebilir. Avrupa, Asya ve Türkiye dahil farklı alıcıların aynı LNG kargoları için rekabet etmesi fiyatların yükselmesine yol açabilir.
Türkiye doğal gaz ihtiyacının önemli bölümünü boru hatları üzerinden karşılarken LNG de arz güvenliğinde önemli rol oynuyor. Avrupa’dan gelecek ek talep Türkiye açısından doğrudan bir arz sorunu anlamına gelmese de LNG ithalatının maliyetini artırabilir.
Avrupa için kritik dönem havaların soğumasıyla başlayacak. Depolardan gaz çekişi hızlanırken yeni LNG sevkiyatlarının stoklardaki düşüşü ne ölçüde karşılayacağı yakından izlenecek.
AB enerji bakanları da 28-29 Eylül’de Dublin’de düzenlenen gayriresmi toplantıda enerji güvenliği ve kış hazırlıklarını ele alıyor.
Avrupa açısından mevcut tabloda temel risk doğal gazın tükenmesinden çok, kış boyunca yeterli arzı güvence altına almak için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalmak.
