Japonya'da otomotiv, havacılık ve yarı iletken sektörlerinde kullanılan kritik metal itriyumun stoklarının birkaç ay içinde tükenebileceği uyarısı yapıldı. Çin'in ihracat kısıtlamaları nedeniyle sevkiyatların büyük ölçüde durması üzerine Japon hükümeti, tedarik sorununun çözülmesi için ABD yönetimi ve büyük Amerikan şirketleriyle temasa geçti.
Çin'in gümrük verilerine göre Japonya'ya yapılan itriyum oksit sevkiyatı, 2026'nın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 98 azaldı. Geçen yıl 888 ton olan sevkiyat bu yıl 18 tona gerilerken eylül ayında yalnızca 4 ton itriyum oksit gönderildi.
Japon yetkililer, Çin'in sevkiyatları artırmaması veya alternatif tedarik kaynakları bulunamaması halinde yıl sonuna doğru bazı fabrikalarda üretim kesintileri yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Jet motorlarının türbin parçalarını yüksek sıcaklıklardan koruyan kaplamalarda ve yarı iletken üretim ekipmanlarında kullanılan itriyumun kısa sürede başka bir malzemeyle ikame edilememesi, tedarik sorununu daha da önemli hale getiriyor.
Arz sıkıntısı fiyatlara da yansıdı. Çin dışındaki piyasalarda itriyum oksidin kilogram fiyatı yaklaşık 1150 dolara yükselirken bu rakam iki yıl öncesine göre yaklaşık 179 katlık artışa işaret etti.
Japonya ABD'den destek istedi
Tokyo yönetimi, Çin'in kritik mineral sevkiyatlarını yeniden artırması için Washington'dan diplomatik ve ticari destek talep etti.
ABD Enerji Bakanlığı ile Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı yetkilileri, 10 Eylül'de gerçekleştirdikleri toplantıda itriyum ve kalıcı mıknatıs tedarik zincirlerindeki sorunları ele almıştı. Ancak görüşmelere rağmen sevkiyatlardaki daralma devam etti.
Çin, 2025'ten itibaren nadir toprak elementleri ve stratejik minerallerin ihracatına yönelik lisans uygulamalarını sıkılaştırmıştı. Japonya'ya yapılan sevkiyatlar ise Tayvan meselesi nedeniyle iki ülke arasında artan diplomatik gerilimin ardından daha da azaldı.
Financial Times'ın haberine göre, Japonya, 2010'da Çin ile yaşadığı benzer bir kriz sonrasında Avustralya başta olmak üzere alternatif tedarikçilere yönelmişti. Ancak bazı kritik minerallerde Çin'e bağımlılık sürüyor.
İtriyum stoklarının tükenmesi halinde Japonya'daki üretim kesintilerinin ABD'li havacılık, savunma ve teknoloji şirketlerini de etkileyebileceği belirtiliyor. Bununla birlikte hangi şirketlerin ne kadar stokunun bulunduğu ve olası üretim kesintilerinin ne zaman başlayacağı henüz netleşmedi.
