Çin, 2025 yılında ihracatta güçlü bir performans sergileyerek yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık rekor bir dış ticaret fazlasına ulaştı. Çarşamba günü açıklanan gümrük verilerine göre bu rakam, Çin’in bugüne kadar ilk kez trilyon dolar eşiğini aşması anlamına geliyor. Gelişme, Donald Trump yönetiminin önümüzdeki üç yıl boyunca ABD siparişlerini başka pazarlara kaydırarak Çin’in üretim gücünü yavaşlatmayı hedeflediği bir dönemde geldi.
Çin'in, Trump’ın geçen ocak ayında yeniden Beyaz Saray’a dönmesinden bu yana artan gümrük vergisi gerilimlerine karşı direnç göstermesi, Çinli şirketleri ABD dışındaki pazarlara yönelmeye teşvik etti. Pekin, ABD’ye bağımlılığı azaltmak amacıyla Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika’ya ihracata ağırlık veriyor.
Pekin yönetimi, uzun süredir devam eden emlak krizi ve zayıf iç talebi dengelemek için ihracatı temel bir kaldıraç olarak görürken, rekor düzeydeki dış ticaret fazlası Çin’in ticaret uygulamaları, aşırı kapasite sorunu ve birçok ekonominin Çin ürünlerine aşırı bağımlılığı konusundaki endişeleri daha da artırıyor.
Çin Gümrükler İdaresi’nin verilerine göre ülkenin 2025 yılı toplam ticaret fazlası 1,189 trilyon dolar olarak gerçekleşti. Bu büyüklük, küresel ölçekte ilk 20 ekonomi arasında yer alan Suudi Arabistan'ın gayrisafi yurt içi hasılasına yakın bir seviyeye denk geliyor. Çin, Kasım ayında trilyon dolar eşiğini aşmıştı.
Çin Gümrükler İdaresi Başkan Yardımcısı Wang Jun, düzenlediği basın toplantısında, “Küresel ticaret büyümesinin ivmesi yetersiz görünüyor ve Çin’in dış ticaretinin karşı karşıya olduğu ortam karmaşık ve zorlu olmaya devam ediyor” dedi. Ancak Wang, ticaret ortaklarının çeşitlenmesi sayesinde Çin’in risklere karşı dayanıklılığının arttığını ve dış ticaretin temellerinin sağlam kaldığını vurguladı.
Verilere göre, dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin’in ihracatı aralık ayında yıllık bazda yüzde 6,6 artarak beklentilerin üzerine çıktı. Kasım ayında bu oran yüzde 5,9’du. Reuters anketine katılan ekonomistler artışın yüzde 3 seviyesinde kalmasını bekliyordu. İthalat ise yüzde 5,7 yükselerek yine tahminleri aştı.
Pinpoint Asset Management Başekonomisti Zhiwei Zhang, “Güçlü ihracat artışı, zayıf iç talebin etkilerini hafifletiyor” değerlendirmesinde bulundu. Zhang, borsadaki yükseliş ve ABD-Çin ilişkilerindeki görece istikrarla birlikte hükümetin en azından yılın ilk çeyreğinde makroekonomik duruşunu değiştirmeyebileceğini söyledi.
Şanghay Borsası yükselişte
Olumlu verilerin ardından yuan yatay seyrederken, Çin borsalarında yükseliş görüldü. Şanghay Bileşik Endeksi ve CSI300 endeksi sabah işlemlerinde yüzde 1’in üzerinde değer kazandı.
Geçen yıl Çin’in aylık ticaret fazlası yedi kez 100 milyar doların üzerine çıktı. Bu durum, Trump’ın ABD’ye yönelik ithalatı sınırlayan adımlarına rağmen Çin’in küresel ticaretteki payının büyük ölçüde korunabildiğini gösterdi. 2025’te Çin’in ABD’ye ihracatı dolar bazında yüzde 20 gerilerken, ABD’den ithalat yüzde 14,6 düştü. Buna karşın Afrika’ya ihracat yüzde 25,8, ASEAN ülkelerine ihracat yüzde 13,4, Avrupa Birliği’ne ihracat ise yüzde 8,4 arttı.
Trump, salı günü yaptığı açıklamada Çin’in Amerikan mallarına pazarını açabileceğini düşündüğünü söylerken, bir gün önce İran’la ticaret yapan ülkelere yüzde 25 gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulunmuştu. Bu çıkış, İran’ın en büyük ticaret ortaklarından biri olan Çin’le eski gerilimlerin yeniden alevlenebileceği yorumlarına yol açtı.
Çin'in 2026'da da pazarda payını artırması bekleniyor
Ekonomistler, Çinli şirketlerin ABD ve AB’ye daha düşük tarifelerle erişim sağlamak için yurt dışında üretim merkezleri kurmasının ve düşük segment çipler ile elektronik ürünlere olan talebin etkisiyle Çin’in bu yıl da küresel pazar payını artırmasını bekliyor.
Pekin’in küresel sanayi stratejisinin önemli bir ayağı olan otomotiv sektöründe de ihracat dikkat çekici biçimde arttı. Çin’in otomobil ihracatı geçen yıl yüzde 19,4 artarak 5,79 milyon adede ulaştı. Tam elektrikli araç ihracatı ise yüzde 48,8 yükseldi. Çin, 2023’te Japonya’yı geride bıraktıktan sonra üst üste üçüncü kez dünyanın en büyük otomobil ihracatçısı olma yolunda ilerliyor.
Bununla birlikte Pekin, sanayi ihracatındaki aşırılıkların sürdürülebilirlik açısından sorun yaratabileceğinin de farkında. Çin Başbakanı Li Qiang, kasım ayındaki rekor fazla verilerinin ardından yaptığı açıklamada, “ithalatı proaktif biçimde genişletme ve ithalat-ihracatın dengeli gelişimini teşvik etme” çağrısında bulunmuştu. Çin ayrıca, AB ile uzun süredir gerilim konusu olan güneş enerjisi sektöründeki ihracat vergi iadelerini kaldırdı ve Dış Ticaret Yasası’nda süreci hızlandıran değişiklikler yaptı.
Her ne kadar Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında ekim ayı sonunda tarifelere ilişkin geçici bir ateşkes sağlanmış olsa da, ABD’nin Çin mallarına uyguladığı yüzde 47,5 oranındaki gümrük vergileri hâlâ Çinli firmaların kârlı şekilde ABD’ye ihracat yapabilmesi için gerekli görülen seviyenin oldukça üzerinde bulunuyor.
Kaynak: Reuters
