Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) 166 üyesi, küresel ekonomideki değişim karşısında örgütün çok taraflı sisteminin karşı karşıya olduğu zorluklar ve sunduğu fırsatlara daha etkili şekilde yanıt verebilmesini sağlamak amacıyla 2022'de ilk kez kurumun işlevlerinin kapsamlı şekilde gözden geçirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Reform sürecine ilişkin görüşmeler sürerken tartışmaların merkezinde DTÖ'nün karar alma mekanizmasının nasıl daha etkin hale getirilebileceği, sübvansiyonlar ve sanayi politikaları gibi alanlarda kuralların nasıl güncellenebileceği yer alıyor. Öte yandan DTÖ yetkilileri çok taraflı ticaret sistemi kurallarının nasıl modernize edilmesi gerektiği konusunda yol göstermekten kaçınıyor ve bu kararın üye ülkelere ait olduğunu belirtiyor.
DTÖ'nün geçen haftaki Kamu Forumu kapsamında yayımladığı rapora göre, çok taraflı işbirliğinin zayıflaması ve ticaret kurallarının modernize edilmemesi halinde, küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'da (GSYH) yüzde 10'a varan potansiyel fırsat kaybı yaşanabileceği tahmin ediliyor.
DTÖ Başekonomisti Robert Staiger, küresel ekonomi ve ticaretin son dönemde büyük değişim gösterdiğini ancak bu dönüşümün de uygulanan kurallar ve ilkelerin başarısı olduğunu dile getirdi.
Tek kutuplu dünya yerini çok kutuplu yapıya bırakıyor
Küresel ekonominin daha önce "tek kutuplu" olan yapısını "çok kutuplu" bir yapıya bıraktığına dikkati çeken Staiger, "Bu açıdan, Türkiye ve diğer gelişmekte olan üye ülkelerin kurallara dayalı ticaret sisteminin liderliğinde giderek daha önemli bir rol oynayabileceğini düşünüyorum. Kurallara dayalı sistem çökerse ve kimse onu desteklemek için öne çıkmazsa, küçük ve orta büyüklükteki ülkelerin kaybedecekleri daha fazla" dedi.
Staiger, Türkiye ve diğer gelişmekte olan ülkelerin kurallara dayalı sistemi sürdürme konusunda potansiyel olarak çok önemli ve artan bir rolü olduğunun altını çizdi.
"Yapay zekadaki patlama yavaşlamıyor"
DTÖ Tahmin Birimi Başkanı Coleman Nee ise küresel ticaret dinamiklerindeki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde ticaretin dikkate değer ölçüde dirençli kaldığını ve en güçlü bileşeninin hala elektronik bileşenler olduğunu vurgulayarak, "Bu bize yapay zeka yatırımlarındaki patlamanın, en azından şu ana kadar yavaşlamadığını gösteriyor" dedi.
Ancak Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle özellikle Orta Doğu'da daha önce tahmin ettiklerinden daha olumsuz bir etki gördüklerini ifade eden Nee, ticaret akışındaki kesintinin petrol fiyatlarının yükselmesine yol açtığını, enflasyona yansıdığını ve gelirleri azalttığını anlattı.
Nee, bu durumun ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratabileceğini ifade ederek, ülkelerin fiziksel mal ticaretini sürdürmek için alternatif tedarikçiler bulmaya çalıştığını kaydetti.
Kaynak: AA
