Petrol fiyatları, İran’ın Orta Doğu genelinde enerji tesislerine yönelik saldırılar düzenlemesinin ardından Perşembe günü yükseldi.
ABD ve İsrail’in İran'ın Güney Pars Doğalgaz Sahası’na ve Aseluye kentindeki petrol rafinerilerine saldırı düzenledi. İran Silahlı Kuvvetleri, buna karşılık üç ülkede ‘ABD’yle bağlantılı beş tesisi’ vurarak misilleme yaptığını bildirdi. İran ile Katar arasında paylaşılan Basra Körfezi’ndeki Güney Pars Doğalgaz Sahası, dünyanın en büyük doğalgaz sahalarından biri kabul ediliyor. Saha, her iki ülkenin enerji ekonomisi açısından kritik önemde. Enerji tesislerine yönelik saldırılar gerilimde yeni bir seviyeye erişilmesi anlamına geliyor.
Küresel ölçekte referans kabul edilen Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 5 dolara kadar artış kaydetti. Brent petrol vadeli işlemleri, TSİ 09.00 itibarıyla yüzde 4,72 artışla 112,7 dolara yükseldi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise yüzde 1 artışla 96,44 dolara çıktı.
Çarşamba günü Brent petrol %3,8 artışla kapanırken, WTI yatay bir seyir izledi. ABD’nin stratejik rezervlerinden yapılan satışlar ve artan nakliye maliyetleri nedeniyle WTI ile Brent arasındaki fiyat farkı son 11 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik yeni saldırılar ise Brent fiyatlarını destekledi.
Phillip Nova analisti Priyanka Sachdeva, yayımladığı notta “Orta Doğu’daki tırmanış, petrol altyapısına yönelik hedefli saldırılar ve İran yönetiminden üst düzey isimlerin ölümü, petrol arzında uzun süreli aksamalara işaret ediyor” değerlendirmesinde bulundu. Sachdeva ayrıca, ABD Merkez Bankası’nın faizleri sabit tutarken “şahin” bir ton benimsemesinin savaşın ekonomik etkilerine dair kaygıları artırdığını belirtti.
ABD Merkez Bankası (Fed), Çarşamba günü faiz oranlarını sabit tuttu ve ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın etkilerini değerlendirirken enflasyonun yükselebileceği öngörüsünde bulundu.
Katar'daki LNG tesisinde geniş çaplı hasar
Aynı gün Katar’ın enerji şirketi QatarEnergy, İran’ın Ras Laffan’daki sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisine düzenlediği füze saldırılarının enerji merkezinde “geniş çaplı hasara” yol açtığını açıkladı. Suudi Arabistan ise Riyad’a yönelen dört balistik füzeyi ve bir doğalgaz tesisine yönelik insansız hava aracı saldırısını engellediğini duyurdu.
Suudi Arabistan, BAE ve Katar'a saldırı
İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’daki bazı petrol tesislerine yönelik saldırılar öncesinde tahliye uyarıları yaptı. Bu saldırıların, Güney Pars ve Asaluye’deki kendi enerji altyapısına düzenlenen saldırılara misilleme olduğu belirtildi.
Güney Pars sahası, İran ile ABD müttefiki Katar arasında paylaşılan ve dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerinden biri olarak biliniyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba geç saatlerde yaptığı açıklamada, Güney Pars doğalgaz sahasına yönelik saldırının İsrail tarafından gerçekleştirildiğini, ancak ABD ve Katar’ın bu saldırıya dahil olmadığını söyledi. Trump ayrıca, İran’ın Katar’a saldırmaması halinde İsrail’in Güney Pars’taki İran tesislerine yeni bir saldırı düzenlemeyeceğini, İran’ın Doha’yı hedef alması durumunda ise ABD’nin karşılık vereceğini belirtti.
Hürmüz Boğazı'nın açılmasına dair bir işaret yok
Moomoo ANZ piyasa stratejisti Tina Teng ise İran’ın Orta Doğu’daki enerji altyapısına yönelik yeni saldırılarının bölgesel gerilimi artırdığını ve çatışmada kısa vadede bir yatışma ya da Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına dair bir işaret bulunmadığını ifade etti. Teng’e göre bu durum petrol fiyatlarını desteklemeye devam edecek.
Öte yandan Reuters daha önce, Trump yönetiminin İran’a yönelik askeri operasyonlarının sonraki aşamalarına hazırlık kapsamında Orta Doğu’ya binlerce ek asker gönderme seçeneğini değerlendirdiğini bildirmişti.
