El Niño’nun yol açtığı kuraklık Panama Kanalı’ndaki geçişleri azaltırken, sınırlı sayıdaki öncelikli geçiş hakkı için ödenen tutarlar rekor seviyeye ulaştı.
Le Monde’un Fransız haber ajansı AFP’ye dayandırdığı haberine göre sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyan bir gemi, kanaldan daha erken geçebilmek için 5,3 milyon dolar ödedi.
Panama Kanalı Yöneticisi Ilya Espino de Marotta, son dönemde yüksek tutarlı üç açık artırma yapıldığını belirterek 5,3 milyon doların öncelikli geçiş hakkı için bugüne kadar ödenen en yüksek bedel olduğunu doğruladı.
Bloomberg’in aktardığına göre rekor ödemeyi Güney Koreli SK Gas yaptı. Şirket, G. Spirit adlı gemisinin 1 Eylül’de kanaldan öncelikli geçebilmesi için düzenlenen açık artırmada 5,3 milyon dolar ödemeyi kabul etti.
Günlük geçiş sayısı azaltılacak
Panama Kanalı, Gatun ve Alhajuela adlı yapay göllerde biriktirilen yağmur suyuyla çalışıyor. El Niño’nun olumsuz etkileri nedeniyle bu göllerdeki su seviyesinin düşmesi, kanalın faaliyetlerini de etkiliyor.
Panama Kanalı İdaresi, su yetersizliği nedeniyle okyanuslar arası su yolundan günlük geçiş yapabilecek gemi sayısının azaltılacağını geçen hafta duyurdu.
Buna göre günlük geçiş sayısı 3 Eylül’den itibaren 36’dan 34’e indirilecek. Eylül ortasından itibaren ise kanaldan günde en fazla 32 geminin geçmesine izin verilecek.
Yaklaşık 80 kilometre uzunluğundaki Panama Kanalı, küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 5’ine ev sahipliği yapıyor.
El Niño kanalı nasıl etkiliyor?
İki ila yedi yılda bir ortaya çıkan El Niño, Ekvatoral Pasifik Okyanusu’nun orta ve doğu kesimlerindeki yüzey sularının ısınmasıyla oluşan doğal bir iklim olayı olarak biliniyor.
Bu durum dünyanın bazı bölgelerinde daha sıcak ve kurak, bazı bölgelerinde ise daha serin ve yağışlı hava koşullarına yol açıyor. El Niño aynı zamanda aşırı hava olaylarının görülme riskini artırıyor.
Panama’da yağışların azalması, kanalın çalışmasını sağlayan yapay göllerdeki su seviyesini düşürüyor. Bu nedenle kanaldan geçebilecek gemilerin sayısı sınırlandırılıyor ve kalan geçiş hakları için rekabet artıyor.
On geçişten dokuzu rezervasyonla yapılıyor
Panama Kanalı’ndaki her 10 geçişten dokuzu önceden rezervasyonla planlanıyor. Kalan geçiş hakları ile son anda ortaya çıkan beklenmedik durumlar nedeniyle programı değişen transit geçişler açık artırmayla satışa çıkarılıyor.
Öncelikli geçiş ihtiyacı bulunan gemiler, bekleme süresini kısaltabilmek için bu açık artırmalara katılıyor.
Nisan ayında bir gemi, geçiş hakkı elde etmek için 4 milyon dolara kadar ödeme yaptı. Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından artan talep nedeniyle hidrokarbon sevkiyatının aciliyet kazanması, açık artırmadaki bedelin yükselmesine yol açtı.
Ilya Espino de Marotta, açık artırma fiyatının piyasa koşulları tarafından belirlendiğini söyledi. Kanal yönetiminin başlangıç fiyatını belirlediğini anlatan Marotta, geçiş hakkına en fazla ihtiyaç duyan geminin teklifleri yukarı çektiğini ifade etti.
Ortalama açık artırma bedeli üçe katlandı
Panama Kanalı İdaresinin açıklamasına göre Ekim 2025 ile Şubat 2026 arasındaki açık artırmalarda ödenen ortalama bedel yaklaşık 55 bin dolar, güncel kurla yaklaşık 47 bin 178 euro, oldu.
Bu dönemin ardından ortalama açık artırma bedeli üç katına çıktı.
Başlıca kullanıcıları ABD ve Çin olan Panama Kanalı, özellikle ABD’nin doğu kıyısı ile Çin, Güney Kore ve Japonya arasındaki deniz ticaretinde kritik rol oynuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
