Piyasalardaki asıl sorun yalnızca Körfez’deki ateşkesin kırılganlığının yeterince dikkate alınmaması değil. Her şey, yapay zeka patlamasının bir balon olup olmadığına bağlı.
WSJ'nin haberine göre, Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’ı bombalamaya başlamasından bu yana hisselerin performansına dair tartışmalarda sıklıkla gözden kaçan bazı gerçekler şöyle:
- S&P 500 içinde 118 hisse yüzde 10’dan fazla düşmüş durumda. Özellikle yakıt, alüminyum ve diğer ham madde maliyetlerindeki artıştan etkilenenler ya da çiftçiler gibi ağır darbe alan müşterilere satış yapan şirketler öne çıkıyor. Buna karşılık çoğunlukla yapay zeka bağlantılı yalnızca 82 hisse yüzde 10’dan fazla yükseldi.
- Broadcom ile birlikte Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft ve Nvidia gibi “Muhteşem Yedili”nin yapay zeka versiyonu teknoloji devleri hariç tutulduğunda, S&P’nin piyasa değeri aslında düşüşte. Başka bir ifadeyle, bu yedi şirket tüm piyasayı yukarı çekiyor.
- ABD’de ortalama bir hisse, ABD hariç MSCI Tüm Ülkeler Dünya Endeksi kadar gerilemiş durumda. Bunun nedeni, S&P bileşenlerinin yarısından fazlasının düşmüş olması. Buna rağmen ABD endeksi yüzde 4, teknoloji ağırlıklı Nasdaq ise yüzde 8 yükseldi; çünkü en büyük şirketler o kadar büyük ki diğer düşüşleri fazlasıyla telafi ediyor.
- S&P’nin sektörlerinin yarısı düşüşte. Yükselen iki sektörden her ikisi de, piyasa gibi, büyük bir yapay zeka şirketinin hakimiyetinde. Bu sektörlerdeki hisselerin çoğu ise geriledi.
Yapay zeka yükselişi bir balon mu?
Dolayısıyla asıl önemli olan, piyasalarda bir yılı aşkın süredir tartışılan aynı soru: Yapay zekada bir balon var mı?
Yatırımcılar, veri merkezi inşaatlarının hız kesmeden devam edeceğine oynuyor. Bu da Nvidia gibi hisseleri destekliyor. Buna karşın yatırımcılar, yapay zeka geliştiricilerinin on yılın sonuna kadar pozitif serbest nakit akışı üretmesini beklemiyor.
Yapay zekada köpük işaretlerini pek çok noktada görmek mümkün. Anthropic ve OpenAI halka arzlarının tarihin en büyükleri olması bekleniyor ve yatırımcılar, listelenmeden önce bu hisselere girebilmek için adeta fırsat kolluyor.
Veri merkezi yatırımları artık ekonominin önemli bir itici gücü. Yatırımcılar, üzerine “yapay zeka” etiketi yapıştırılmış hemen her şeyi satın almaya istekli. Buna sayısız Silikon Vadisi girişiminin yanı sıra kısa süreliğine spor ayakkabı üreticisi Allbirds ve Trump bağlantılı ödeme şirketinden kripto hazinesi şirketine dönüşen Alt5 Sigma da dahil. Hatta dot-com döneminin gözdesi Cisco bile bu yıl, veri merkezlerine yaptığı satışlar sayesinde Mart 2000’deki hisse zirvesini nihayet aşabildi. Bunun için yalnızca 26 yıl gerekti.
Umut, tüm engellerin önüne geçiyor: Yapay zekanın yaygın bir emtiaya dönüşme riski, sürekli halüsinasyonlar, OpenAI’nin tekrar eden iş modeli değişimleri, devasa yatırım ihtiyacı, teknolojiye dair derin belirsizlik, artan siyasi muhalefet ve müşterilerin ödeme isteğine dair şüpheler.
Yapay zeka yanlısı tez ise basit: Bu kez farklı. Yapay zeka, geçmişte balonlara yol açan kanallar, demiryolları, bisikletler, elektrik ve dot-com dönemi gibi teknolojilerden daha büyük ve daha hızlı etkiler yaratacak. Ekonomiyi dönüştürecek. Yapay zeka şirketlerinin karları devasa olacak. Üstelik lider hisseler, dot-com zirvesine kıyasla hala ucuz.
Ancak yapay zekada bir balon olup olmadığını kesin olarak ancak patladıktan sonra anlayabiliriz. Eğer bir teknoloji piyasanın beklentilerini karşılarsa, fiyatlar doğruydu ve ortada balon yoktu. Fakat yapay zeka sektörünün henüz yanıtlayamadığı çok sayıda temel soru var ve yatırımcılar her şeyin yoluna gireceğine inanmakta istekli görünüyor.
Tarihten hatırlanması gereken temel bir nokta şu: İnternetin en büyük kazananı olan Google, 2000’de balon patladığında henüz halka açık değildi. Benzer şekilde, yapay zekanın arkasındaki teknolojiye dair belirsizlikler göz önüne alındığında, bugünün liderlerinin sonunda zirvede kalacağının garantisi yok.
O dönemde telekom şirketleri, internetin çalışmasını sağlayan fiber altyapı ve bağlantıların merkezindeydi ve bulabildikleri tüm sermayeyi yatırıyorlardı. Tıpkı bugün çip üreticileri ve veri merkezi tedarikçileri için olduğu gibi beklentiler yüksekti. Ancak o dönemde bu beklentiler tamamen boşa çıktı.
Yine de, insan seviyesinde yapay zekaların gerçekten geliştirilmesi halinde bu kez farklı olabilir. Ya da en azından balon patlamadan önce çok daha fazla şişebilir. Balonların sorunu da bu: Onu doğru tespit etseniz bile erken davranmak, yanlış olmakla aynı anlama gelir.
