Christopher F. Schuetze-Eric Schmitt / New York Times
İki Avrupalı yetkiliye göre Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa'daki NATO operasyonları için hazır bulundurduğu savaş uçaklarını ve savaş gemilerini önemli ölçüde azaltmayı planlıyor.
Bu durum, Amerika'nın seksen yıldır Avrupalı müttefiklerine sunduğu korumayı azaltma çabalarını hızlandırdı. Söz konusu karar NATO'nun uzun menzilli saldırılar düzenleme ve gözetleme yapma kabiliyetini sınırlama ihtimalini içeriyor.
Planlanan azaltmalar şunları içeriyor:
- Yaklaşık 150 olan F-16 ve F-15E savaş uçağı sayısının 100'e düşürülmesi,
- Deniz keşif uçaklarının 26'dan 15'e indirilmesi ve daha önce Avrupa için mevcut olan sekiz havada yakıt ikmal tankeri uçağının tamamının kesilmesi,
- Bir füze fırlatma denizaltısının ve bir uçak gemisinin, ayrıca uçak gemisinin görevlerine katılan birkaç savaş gemisi ve çok sayıda jetin yeniden tahsis edilmesi,
- Daha önce Avrupa'nın savunması için atanan iki bombardıman uçağı grubundan birinin yeniden tahsis edilmesi.
Pentagon, belgedeki spesifik rakamlar hakkında yorum yapmayı reddetti ve Avrupa Komutanlığı'nın geçen hafta Avrupa'daki taahhütlerini azaltma niyetinden genel hatlarıyla bahseden açıklamasına atıfta bulundu.
Bazıları ilk olarak Alman haber kaynağı Die Welt'te yer alan bu detaylar, Trump yönetiminin, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından kurulan bir askeri ittifak olan NATO'ya olan bağlılığını ne ölçüde azaltmayı amaçladığına dair bugüne kadarki en net resmi sunuyor.
NATO'nun amacı esasen ABD'nin Avrupa'daki müttefiklerini Sovyetler Birliği gibi dış tehditlerden korumaktı ve Avrupa genelindeki üyeleri, ittifakı hâlâ Rusya'yı caydırma kabiliyetleri için elzem görüyor.
Çekilme takvimi beklenenden çok erken
Pentagon, geri çekilme için takvimi henüz kamuoyuna açıklamadı ancak ABD'li yetkililer bunun çok yakında yürürlüğe gireceğini belirtti; bu, Avrupalı mevkidaşlarının hazırlandığından çok daha erken bir tarih. ABD kuvvetlerinin ani bir şekilde kesilmesi, NATO'nun örneğin Rus denizaltı trafiğini izleme veya Rusya topraklarının derinliklerine uzun menzilli Tomahawk füzeleri fırlatma kabiliyetini etkileyecektir.
Avrupalılar benzer füze fırlatma kabiliyetlerine sahip olsalar da uzmanlar, bu füzelerin Birleşik Devletler tarafından konuşlandırıldığında Rusya için daha büyük bir caydırıcı işlev gördüğünü, çünkü Avrupalıların bunları kullanma konusunda daha temkinli olabileceğini söylüyor.
Paris merkezli bir düşünce kuruluşu olan Avrupa Birliği Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden Giuseppe Spatafora, “Bu kesintilerin her biri ayrı ayrı yönetilebilse de, bir araya geldiklerinde önemli bir konuşlanma değişikliğini temsil ediyorlar ve tüm yelpazede Avrupa'nın caydırıcılık hazırlığına zorluklar çıkarıyorlar” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Birleşik Devletler'in NATO'ya yaptığı katkıda üstlendiği yükten yıllardır şikayet ediyor.
Avrupa'ya, ABD desteği olmadan kendini savunmak için çok daha fazlasını yapması çağrısında bulundu ve ittifaktan tamamen ayrılmakla tehdit etti. Beyaz Saray, Haziran ayında tüm NATO'yu kapsayan bu radikal kesinti belgesine kadar, sadece belirli ülkelerden küçük çaplı askeri çekilmelere dair tek seferlik kararlar açıklamıştı.
Yine de bu son kesintilerin yaratacağı etki, Avrupa'daki ABD askerlerinin hala kıtadaki en büyük NATO güçlerinden biri olarak kalmaya devam edecek olmasıyla biraz olsun hafifleyecek.
Kesintiler, Avrupa'daki ABD askerlerinin kıtadaki en büyük NATO kuvvetlerinden birini oluşturmaya devam edeceği gerçeğiyle hafifletilecek. Azaltmanın etkileri, ABD desteğine daha az güvenme ihtiyacı gören Avrupalı liderlerin zaten ülkelerini yeniden silahlandırma sürecinde olmaları gerçeğiyle de yumuşatılacak.
Bazı Avrupalılar için, Avrupa'da görevlendirilen ABD varlıklarının spesifik sayısı, Trump'ın acil bir durumda bunlardan herhangi birini çatışmada konuşlandırmaya hazır olup olmadığı sorusundan daha az önem taşıyor.
Alman milletvekili Anton Hofreiter konuyla ilgili şunları söyledi:
“NATO’nun asıl sorunu, Trump başkan olduğu sürece, acil bir durumda ABD’nin Avrupalıların yardımına geleceğine dair artık hiçbir inancın kalmamış olmasıdır.”
Rusya tehdidinin arttığı hassas dönem
Geri çekilme, Avrupa için özellikle gergin bir döneme denk geliyor. Mayıs ayı sonlarında, bir Rus insansız hava aracı Romanya'daki bir apartman bloğuna isabet etti; bu, NATO topraklarındaki büyük bir kentsel alana yapılan ilk bu tür saldırı oldu.
NATO hava sahasına yönelik diğer Rus İHA ihlalleriyle birleştiğinde bu durum, Avrupa ülkelerinin Rusya'nın saldırganlığını Ukrayna işgalinin ötesine genişletebileceği yönündeki endişelerini artırdı.
Londra'daki bir güvenlik düşünce kuruluşu olan Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nden Ed Arnold, geri çekilmenin daha kötü de olabileceğini belirterek, "zihinleri odaklama etkisine sahip olacağını" söyledi.
Pentagon’un Avrupa Komutanlığı başkanı General Alexus G. Grynkewich Haziran ayı başında şunları söyledi:
“NATO Kuvvet Modelinde ABD ordusuna sağlıksız bir karşılıklı bağımlılık söz konusudur.”
Aynı zamanda NATO'nun en üst düzey askeri komutanı olan Grynkewich sözlerini şöyle devam ettirmişti:
“Başkan Trump, Savaş Bakanı Hegseth ve diğerleri bunun değişmesi gerektiği ve değişeceği konusunda net davrandılar. Birden fazla harekat alanında eş zamanlı çatışma potansiyeli gerçeği bunu gerektiriyor.”
c.2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
