River Akira Davis, Hisako Ueno / New York Times
Toyota, artan korumacılık ve jeopolitik sürtüşmeler döneminde şirketi yönlendirmek üzere yeni bir CEO atıyor.
Dünyanın en büyük otomobil üreticisi, cuma günü yaptığı açıklamada, Mali İşler Direktörü Kenta Kon’un 1 Nisan itibarıyla CEO olacağını duyurdu. Kon, üç yıl önce bu göreve getirilen Koji Sato’nun yerini alacak. Sato ise başkan yardımcılığı görevine geçecek.
Toyota için oluşan riskler
Liderlik değişimi, otomotiv sektörü açısından son derece hassas bir döneme denk geliyor. Toyota, küresel satışlarda istikrarlı şekilde zirvede yer almaya devam ediyor. Ancak şirket, en önemli pazarı olan ABD'de daha yüksek gümrük tarifeleri riskiyle ve Çin kaynaklı artan rekabet ile olası tedarik zinciri sıkışmalarıyla karşı karşıya.
Geçen yıl Japonya, Trump yönetimiyle bir ticaret anlaşması imzaladı ve bu anlaşma sonucunda ABD’ye yapılan otomobil ihracatında yüzde 15’lik bir tarife ile karşı karşıya kaldı. Daha önce tehdit edilen yüzde 27,5’lik orana kıyasla önemli bir düşüş olsa da, bu oran Toyota gibi şirketlerin önceki yıllarda ABD’ye yaptıkları ihracatta uygulanan tarifelerin altı katı düzeyinde.
Japon otomobil üreticileri, ABD tarifelerinin karlılıklarını ciddi şekilde azalttığı uyarısında bulunuyor. Yüksek vergilerin etkisi o kadar belirgin oldu ki, Kanada perşembe günü milyarlarca dolarlık teşvik ve vergi indirimi içeren kapsamlı bir plan açıklamak zorunda kaldı. Bu önlemler, Kanada’yı elektrikli araçlarda lider konuma getirmeyi ve ABD’ye olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
Çin’de ise Toyota ve diğer küresel otomobil üreticileri, elektrikli araç devi BYD de dahil olmak üzere yerli rakiplerden gelen artan rekabetle mücadele ediyor. Bu şirketler, batarya ve gelişmiş yazılım tabanlı yeni nesil araçların geliştirilmesinde küresel rakiplerinin çok ilerisinde görülüyor.
Aylar süren jeopolitik gerilimin son tırmanışında, Çin ocak ayında Japonya’ya nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlama tehdidinde bulundu. Bu mineraller, otomobillerden ileri elektronik ürünlere kadar birçok ürünün üretiminde kritik öneme sahip. Sektör uzmanları, bu kısıtlamaların acısını ilk olarak Japon otomotiv sektörünün hissedeceğini söylüyor.
Bu türbülans ortamında, Kon’un dengeleyici bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Uzun yıllardır şirket bünyesinde görev yapan Kon, COVID-19 pandemisi döneminde yaygınlaşan tedarik zinciri aksamalarını yönetme becerisiyle Toyota içinde takdir topladı. Toyota, yarı iletkenlerin kıt hale gelebileceğini öngörerek erken dönemde stoklama yapmıştı. Bu sayede şirket, birçok rakibinin aksine üretimi kısmak zorunda kalmadı.
2023 yılında Kon, Toyota araçları için gelişmiş yazılımlar üretmekte zorlandığı ve ciddi zarar yazdığı için eleştirilen Woven by Toyota adlı birime gönderildi. Kon, bu birimin mali yapısını toparlamak ve yazılım ürünlerinin piyasaya sürülmesini hızlandırmak için çalıştı.
Cuma günü düzenlenen basın toplantısında Kon, Toyota için geniş kapsamlı vizyonuna dair fazla ayrıntı vermedi. Önümüzdeki aylarda şirketin diğer yöneticileriyle istişare edeceğini söyleyen Kon, odağının “para ve rakamlar” olacağını vurguladı. Kon şöyle devam etti:
“Ne kadar kötü olursa olsun, ortam ne kadar zorlaşırsa zorlaşsın ayakta kalmamızı sağlayacak güçlü bir kar yapısı oluşturmak istiyoruz”
Son dönemdeki zorluklara rağmen, Toyota’nın uzun süredir benimsediği strateji (elektrikli araçlar geliştirirken benzinli ve hibrit araçlardan vazgeçmemek) meyvelerini veriyor gibi görünüyor. Cuma günü Toyota, tam yıl faaliyet karı beklentisini yüzde 12 artırdı. Bu da, otomobillerde giderek merkezi hale gelen yazılım geliştirmeye milyarlarca dolar harcamasına rağmen, şirketin ana iş kolunun güçlü bir nakit üretmeye devam ettiğini gösteriyor.
Toyota elektrikli araç öngörüsünde haklı çıktı
Görevden ayrılan CEO’nun dönemi, büyük ölçüde selefi ve mevcut yönetim kurulu başkanı Akio Toyoda’nın kalıcı etkisiyle şekillendi. Şirketin kurucusunun torunu olan Toyoda, 2020’lerin başında sektörün batarya elektrikli araçlara topyekun yönelmesine karşı çıkmış, altyapının ve tüketici talebinin içten yanmalı motorlardan tamamen vazgeçmek için henüz hazır olmadığını savunmuştu.
Sato döneminde Toyota bu çizgiyi korudu. Bazı çevre örgütleri ve yatırımcılar, şirketin BYD gibi rakiplere karşı geri kaldığından endişe etse de, küresel elektrikli araç satışlarının yavaşlamasıyla Toyota’nın stratejisi büyük ölçüde doğrulanmış oldu. Hibrit araçlara olan talep hızla arttı.
Itochu Araştırma Enstitüsü’nde otomotiv sektörü uzmanı ve kıdemli araştırmacı olan Sanshiro Fukao, Kon’un Toyota’nın günlük operasyonlarını yönetmeye getirilmesinin, Sato’nun Japon Otomobil Üreticileri Birliği başkanı olarak görevlerine odaklanmasını sağladığını söyledi.
Bu rolde Sato’nun, nadir toprak elementleri için tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi de dahil olmak üzere jeopolitik konularda Japon hükümetiyle yakın koordinasyon içinde çalışması bekleniyor.
Fukao’ya göre şirketin tepesindeki bu değişim, Çin’den gelen rekabetin artması ve kritik üretim girdilerinin güvence altına alınması için siyasi lobi ihtiyacının aciliyet kazanmasıyla beslenen “büyüyen bir kriz duygusunu” yansıtıyor.
Fukao, “Japonya’daki tüm sanayi, Toyota’nın ayakta kalmasına bağlı” dedi.
© 2026 The New York Times Company
