Lynsey Chutel, Louise Krüger / New York Times
Yabancı plakalı koyu gri bir minibüs, sivil bir araçla seyir halinde olan bir polis ekibinin dikkatini çekti. Dur-kalk şeklinde ilerlemesi şüpheliydi. Sürücünün cep telefonunda panik halinde mesajlaşması da öyleydi.
Sonunda Norveç’teki Tromso Havalimanı’nın çamurla tıkanmış terminal girişine geldiğinde iki yolcu aldı.
Operasyonu hatırlayan Emniyet Müdürü Lars Holtedahl, “Hareket eder etmez mavi ışıkları yaktık. Tamamen hazırlıksız yakalandılar” dedi.
Peki suçu neydi? Ruhsatsız kuzey ışıkları tur rehberliği yapmak.
Bu ihlal dışarıdan bakıldığında küçük görünebilir, ancak Kuzey Kutup Dairesi’nin üzerindeki küçük bir Norveç kenti olan Tromso halkı için bu rehberler neredeyse bir numaralı halk düşmanı haline gelmiş durumda.
Kaçak tur operatörleri Norveç şehrinde kaos yarattı
Bu kaçak tur operatörleri, karla kaplı dağlar arasındaki fiyortlara konumlanmış ve kuzey ışıklarını izlemek için mükemmel bir noktada bulunan Tromso’da kaosa yol açtı.
Yılın büyük bölümünde yaklaşık 80 bin nüfuslu sakin bir üniversite kenti olan Tromso’da son yıllarda ziyaretçi sayısı patladı. Bunun başlıca nedeni sosyal medya. Eylül ile Nisan arasındaki yoğun sezonda turist sayısı yerel halkı üçe katlayabiliyor.
Norveç havalimanı işletmesi Avinor verilerine göre yalnızca Şubat ayında Tromso Havalimanı’nın yakın zamanda genişletilen uluslararası terminalinden 137 binden fazla yolcu geçti.
Yerel yetkililere göre bu denetimsiz sektör, şehirde kaos yaratıyor, lisanslı tur operatörlerinin işini baltalıyor ve yerel vergi gelirlerini zayıflatıyor.
Kaçak operatörlerin büyük kısmı Çinli
Kaçak operatörlerin çoğu Çin’den geliyor. Turist sayısındaki artış da yine büyük ölçüde Çin kaynaklı ve bazı turistler dolandırılıyor. Birçok kaçak rehber Norveç dışından gelip gerekli izinler olmadan çalışıyor ve kazançlarını ülke dışına çıkarıyor.
Kentin ilk sürdürülebilirlik sorumlusu Helga Bardsdatter Kristiansen, “Belediye olarak gelir artışı görmüyoruz, sadece giderleri görüyoruz” diyerek yollar ve kamu hizmetleri üzerindeki baskıya dikkat çekti. Tromso’daki tur operatörlerinin neredeyse yarısının yasa dışı olduğunu da ekledi.
Bu sezon polis her ay yaklaşık 10 araca el koydu, yasa dışı turist taşımacılığı yapan onlarca kişiyi gözaltına aldı ve Norveç vatandaşı olmayan kaçak rehberleri sınır dışı etti.
Holtedahl’ın anlattığı Şubat operasyonunda yakalanan sürücü 40’lı yaşlarında Çin vatandaşıydı ve sınır dışı edildi. Polis, aracın durdurulması sırasında sürücünün “aile üyelerini taşıdığını” söyleyerek yalan söylediğini belirtti. Telefonda bulunan mesajlar ise 31 bin yuan (4.500 dolardan fazla) karşılığında beş günlük tur sattığını ortaya koydu.
Holtedahl, “Bu büyük bir sektör. Lisanslı da olsan kaçak da olsan çok para kazanıyorsun” dedi.
Tipik bir tur, kişi başı 115 dolardan başlıyor ve sürücüler kuzey ışığı takip uygulamalarını kontrol ederek Finlandiya sınırına kadar, yaklaşık 160 kilometre yol kat ederek ışıkları kovalamak için dur-kalk ilerleyebiliyor.
Bu işe giriş engeli oldukça düşük.
Geçen yıl özellikle kuzey ışıkları sektörüne odaklanmak için kurulan A-Crime biriminin yöneticilerinden Kurt Kolvereid Jacobsen, “Nereye gideceğinizi bilmeniz ve bir arabanızın olması yeterli” şeklinde konuştu.
Tromso’daki A-Crime birimi, otobüslerin turist almak için sokakları doldurduğu akşam saatlerinde devriyeye çıkıyor. Neon tulumlar giyen ekipler, kaçak rehberleri bulmak için araçları kontrol ediyor.
Ancak kaçak operatörler genellikle bir adım önde.
A-Crime birimiyle çalışan yetkililer, kaçak rehberlerin denetimlerden kaçmak için taktik paylaştığı bir sohbet grubunu ortaya çıkardıklarını söyledi. Müşterileri “aile üyesi” gibi göstermek yaygın bir yöntem.
Çin’in sosyal medya uygulaması Red Note üzerinde dolandırıcılık şikayetleri içeren yüzlerce paylaşım bulunuyor. Güney Çin’deki Chengdu’dan bir kadın, turunda gördüğü tek şeyin, kendisini alan kaçak rehberin gözaltına alınmasının ardından bir polis karakolunun içi olduğunu yazdı.
Kadın, kaçak tur rehberinin “Şoför aşırı panikledi ve bana polise yalan söylememi söyledi: ‘Arkadaşız de, yoksa bu yasa dışı bir faaliyet ve ceza alırım!’” diye yazdığını anlattı. Kadın, dört saat boyunca sorgulandığını belirtti.
Başka bir turist olan Tingting Wang, kendisi ve yaşlı ebeveynleri kuzey ışıklarını görebilsin diye 1.400 dolar ödedi. İlk gece bulutlar gökyüzünü kapladı. İkinci gece ise rehber ortadan kayboldu.
Şanghay’a döndüğünde ebeveynlerine para iadesi aldığını söyleyerek yalan söyledi.
Tingting Wang, Tromso için “çok güzel, adeta masal gibi” derken turizm için “çok kaotik” ifadesini kullandı.
Ana caddede turistler, dünyanın en kuzeyindeki McDonald’s olduğunu iddia eden yerde patates kızartması için sıraya giriyor ya da Disney’in “Frozen” serisiyle ünlenen trol heykellerinin yanında selfi çekiyor. Ren geyiği sosis standının önünde ise neredeyse her zaman kuyruk var.
Bu kalabalık birçok yerel halk için rahatsız edici, ancak özellikle deneyimli kuzey ışığı avcıları için daha da büyük bir sorun.
Bunlardan biri olan Gunnar Hildonen, kayıt dışı sürücülerin 16 kişilik otobüsünde koltuk başına aldığı 250 doların çok daha altında fiyatlara müşteri bulabildiğini söyledi.
Konukları için yol açtıktan sonra konuşan Hildonen, “Bu sezon benim 20’nci kuzey ışığı sezonum olduğu için bir kutlama olmalıydı. Ama her şey berbat oldu” dedi.
© 2026 The New York Times Company
