Andrew King / New York Times
Hakim görüşe göre Jensen Huang, yabancı bir ajan tarafından baştan çıkarılmış, son derece yetenekli bir mühendis. Ancak bu anlatı, mevzuata uyum konusundaki ciddi bir başarısızlığı özel hayatla ilgili bir meseleye indirgediği için Huang'ın da işine geliyor. Ne var ki bu savunmanın temel bir zayıf noktası var: Jensen Huang'ın kendisi.
Bir yıl önce bu hikayeyi The Times of London'a taşıdık. Kullanılan taktikler hakkındaki bilgilerimiz doğrultusunda muhabirle birlikte çalıştık. Bu süreç, bizim de görüşlerimize yer verilen "Pekin'in Silikon Vadisi'ndeki seks savaşı" başlıklı haberin yayımlanmasına yol açtı. Elon Musk ise haberi şöyle özetledi: "Eğer kadın 10 üzerinden 10'sa, siz bir istihbarat hedefisiniz." Bu bir kadın tuzağı hikayesi değil, ancak suç ortaklığına ilişkin bir hikaye olabilir.
Bloomberg'in haberine göre Singapur merkezli Megaspeed, değeri 4,6 milyar dolar olan en az 136 bin Nvidia işlemcisini ithal etti. Bunların yarısından fazlasını, Çin'e satışı kısıtlanan Blackwell çipleri oluşturuyordu. Şirket, bu çipleri Çin ordusuna yardım ettiği gerekçesiyle kara listeye alınan Inspur'un Kaliforniya merkezli iştiraki Aivres Systems üzerinden satın aldı. The Information'ın haberine göre Şanghay merkezli kardeş şirket ağı Century Litong ise 7,5 milyar dolara kadar ulaşan işlemlere aracılık etti.
Her iki yapının merkezindeki yönetici Alice Huang'ın Çin adına casusluk yaptığından şüpheleniliyor. Yetkililer, Jensen Huang'ın onun rolünü bilmiyor olabileceğini söylüyor. Ben de Huang'ın bunu bildiğine ilişkin herhangi bir iddiada bulunmuyorum. Buradaki mesele ilişki değil, ticari işlemler.
Kişisel kararlılık
Huang, Nvidia'yı iflasın eşiğinden kurtardı ve şirketi "sanki kapanmasına 30 gün kalmış gibi" yönetti. Doğrudan kendisine bağlı 60'a kadar yöneticiyi idare etti, hiçbir zaman bir halef yetiştirmedi ve şirketi onlarca yıl boyunca yönetmeyi amaçladı.
Kadın tuzağı, sıradan bir erkeğin öngörülebilir duygusal zayıflıklarından yararlanmak üzere tasarlanır. Ancak Huang'ın sıradan hiçbir yanı yok. O, son derece sıra dışı, benzersiz ve olağanüstü yetenekli insanlardan oluşan küçük bir grubun üyesi.
Tek bir hedefe odaklanıyor, ihtiyaç duyduğu kaynakları, buna insanlar da dahil, elde etmeye ve istediği sonuçlara ulaşmaya alışkın. İlişkiler geçiciydi, şirket ise süreklilik gösteren unsurdu. Bu mizaca sahip yöneticiler kolayca kontrol altına alınmaz. Böyle liderler emir vermeye alışkındır.
Mali kayıtlar
Megaspeed'in varlıkları bir yıl içinde 33 milyon dolardan 3 milyar dolara yükseldi. CNBC'nin haberine göre Nvidia, 2025 mali yılı gelirlerini müşterilerinin genel merkezlerinin bulunduğu ülkelere göre yeniden sınıflandırdığında Çin'den elde edilen gelir 17,1 milyar dolardan 25 milyar dolara çıktı. The Wall Street Journal'a göre Singapur'a atfedilen 23,7 milyar dolarlık gelir ise ortadan kayboldu.
Huang, Nvidia'nın Megaspeed'in kurduğu sistemlerin "her birini saydığını" söyledi. Ancak Bloomberg'e göre şirketin hükümete bildirdiği rakamlarda 50 bin çiplik bir eksiklik vardı.
Nvidia, Haziran 2025'te Megaspeed ile ilişkisini kestiğini söylüyor. Buna rağmen aynı yılın kasım ayında en yeni GB300 işlemcilerinden 17 bin 544'ü Megaspeed'e ulaştı. Bu durum, bir ambargodan çok teslimat takvimini andırıyor.
İhracat kontrollerindeki sorunlar
Şu ana kadar hiç kimse hakkında resmi suçlama yöneltilmiş değil ve tüm taraflar herhangi bir usulsüzlük yaptıkları iddialarını reddediyor. Hukuken sorumluluğun kanıtlanması için güçlü deliller gerekiyor. Ancak bir kişinin belirli bir durumdan haberdar olduğunun kabul edilmesi, o durumun gerçekleşmiş olma ihtimalinin yüksek olduğunu bilmesini de kapsıyor. Özellikle de bir müşterinin varlıklarının 90 katına çıktığı durumlarda bu ayrım önem kazanıyor.
Future Union, Pekin'in sermaye piyasalarını nasıl kullandığını belgeledi. Rubicon raporumuzda, Amerikan emeklilik fonları ve vakıf fonlarından Çin ve Hong Kong'a aktarılan 146,1 milyar doların izini sürdük. Bu işlemler çoğunlukla Singapur ve Kıbrıs'taki aracılar üzerinden gerçekleştiriliyordu. Aynı yaklaşımı Megaspeed'e de uyguladık ve işe Washington'ın kendi kontrol listesiyle başladık.
ABD Ticaret Bakanlığı, ihracatçıların sevkiyat öncesinde değerlendirmesi gereken 40 uyarı işareti yayımlıyor. Yalnızca kamuya açık kayıtlara bakıldığında Megaspeed bunlardan sekiziyle örtüşüyordu. Bunlar arasında şirketin kayda değer bir ticari geçmişinin bulunmaması, şüpheli mülkiyet yapısı, Çin'deki önceki genel merkez adreslerine ilişkin soru işaretleri, 2022'den önce hiç çip almamış olması, internette çok sınırlı bir varlık göstermesi, donanımın nerede olduğunu açıklayamaması ve Alibaba'ya önemli miktarda uzaktan işlem kapasitesi kiralaması bulunuyordu.
Yahoo Finance'e göre 136 bin işlemcinin çalıştırılması için 175 ila 250 megavat elektrik gücü gerekiyor. Ancak Megaspeed'in Johor'daki veri merkezi kampüsüne yalnızca 68,4 megavat kapasite tahsis edilmişti. Üstelik Nvidia'nın işaret ettiği sekiz veri merkezinden ikisinde Megaspeed'e ait donanım bulunmuyordu.
Peki çipler nerede ve bunları kim kullanıyor?
Yönetim kurulu
Yönetim kurulu, Huang'ın istifasını ancak bir astıyla yaşadığı ilişkinin kamuoyuna yansımasının ardından kabul etti. Bu ilişki, şirketin davranış kurallarının ihlali anlamına geliyordu.
Aynı kurallar ihracat mevzuatına uyulmasını da zorunlu kılıyor. Buna rağmen yönetim kurulu, Singapur kaynaklı gelirlerde on milyarlarca dolara ulaşan tutarsızlıklara ve ticari ilişkilerin kesilmesinden sonra devam eden sevkiyatlara göz yumdu.
Peki ne biliyorlardı ve ne zamandan beri biliyorlardı?
Future Union, Nvidia'nın yönetim kurulunu AMD, Intel, Broadcom, Qualcomm ve Micron ile karşılaştırarak değerlendirdi. Bu değerlendirmede her şirketin kendi vekaletname belgeleri kullanıldı.
Nvidia, bir uyumdan sorumlu üst düzey yöneticiye ve kamuoyuna açıklanmış bir halefiyet planına sahip olmaması nedeniyle 4 puanla son sırada yer aldı. Bu puan, kendisinden bir üst sıradaki şirketin puanının yarısı kadardı. Rakip şirketlerin ortalaması 9,8 olurken Intel 13 puan aldı.
Bu, hasarı kontrol altına almaya çalışan, yenilenmemiş bir yönetim kurulu. Kurulun temelinde, 1990'lı yıllardan bu yana görev yapan üç "bağımsız" yönetim kurulu üyesi bulunuyor. Bu durum, CEO'ya gösterilen bağlılık nedeniyle halefiyet planlaması gibi temel sorumlulukların terk edildiğini ortaya koyuyor.
Huang'ın görevde tutulması, Nasdaq'ın etik kurallarından muafiyet alınmasını gerektirecek, hissedar davalarına ve terfi ettirilmeyen yöneticilerin misilleme iddialarına kapı aralayacaktı.
Denetim mekanizmaları kağıt üzerinde vardı ancak uygulamada harekete geçilmedi. Çin'e yönelik kısıtlamalarla bağlantılı olarak atıldığı görülen tek somut adım, yönetici primlerinin ödenmeye devam etmesini sağlamak amacıyla prim eşiklerinin düşürülmesiydi.
Üstelik Nvidia'nın, aracı şirketlerin tüm sektöre hizmet verdiği bu endüstride tek örnek olması da pek olası değil. Megaspeed'in bir istisna değil, yaygın bir işleyiş biçiminin örneği olduğundan şüpheleniyoruz.
Washington'ın denetimi
Bir de ABD Ticaret Bakanlığı var. Dört kurum Megaspeed'in kara listeye alınmasını tavsiye etmesine rağmen bakanlık bir yılı aşkın süredir hiçbir şirketi kara listeye eklemedi. Bu, 18 yılın en uzun dönemi.
The New York Times'a göre Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Beyaz Saray, istihbarat kurumları ve Hazine Bakanlığından gelen baskılara direndi.
Bloomberg'in haberine göre Nvidia'nın baş hukuk müşaviri Tim Teter, alışılmadık bir adım atarak Megaspeed dosyasından sorumlu Ticaret Bakanlığı yöneticisini telefonla aradı ve Sanayi ve Güvenlik Bürosu'na (BIS) e-posta gönderdi. Bu girişimler, sürece müdahale edildiği algısını doğurdu.
Temel çatışma, Hazine Bakanlığı'nın mali yaptırımlardan, Ticaret Bakanlığı'nın ise ihracat lisanslarından sorumlu olmasından kaynaklanıyor.
ABD Ticaret Bakanlığı, ihracat kısıtlaması uygulanacak şirketlerin yer aldığı Entity List adlı kara listeye hangi kuruluşların ekleneceğine ilişkin kararları engelleyebiliyor veya geciktirebiliyor. Bu yetki, lobicilerin ve avukatların süreci kendi çıkarları doğrultusunda etkilemesine olanak tanıyor.
Bloomberg'in haberine göre Nvidia'nın lobici sayısı 2024'te yediyken bu yıl 34'e yükseldi. Şirketin lobi harcamaları da rekor seviyeye ulaştı.
Cezalar da caydırıcı değil. Yasalar, yasa dışı ihracatın değerinin iki katına kadar para cezasına izin veriyor. Megaspeed örneğinde bu tutar 9,2 milyar dolara karşılık geliyor.
Ancak Ticaret Bakanlığı'nın yaptırım bürosu tarihinde tek başına verilen en yüksek idari para cezası, Seagate'e uygulanan 300 milyon dolardı. Bu tutar, Nvidia'nın yalnızca 12 saatlik gelirine denk geliyor.
Aynı uyarı işaretleri üzerinden yapılan değerlendirmede, 140 milyon dolar para cezasına çarptırılan Cadence için üç, 253 milyon dolar para cezası alan Applied Materials için ise bir uyarı işareti tespit edildi.
Üstelik para cezaları yöneticilere değil, hissedarlara zarar veriyor.
Washington, düzenlediği ticaretin aynı zamanda ortağı haline de geldi. Çin'e yapılan H200 satışlarına yüzde 25 gümrük vergisi getirdi. Ortaklar kendi ticari işlemlerini denetlemez.
Hükümetin bir kolu ceza soruşturması yürütüyor. Diğer kolu ise Çin'e çip satışlarına lisans veriyor ve kara liste kararını rafa kaldırıyor.
Huang bu tutarsızlığı yaratmadı. Ancak Nvidia'nın siparişleri bu ortamda hızla büyüdü.
Çözüm önerileri
Asıl soru, tek bir yöneticinin hata yapıp yapmadığı değil. Amerika'nın kendi güvenliğini zayıflatan davranışları ödüllendiren bir sistem kurup kurmadığı.
Future Union, şirket muhasebesinin göz ardı ettiği stratejik risklere parasal değer biçmek amacıyla bir Ulusal Güvenlik Bilançosu hazırlıyor.
İlk olarak, gelişmiş yapay zeka hızlandırıcılarının Çin'e lisanslı satışları ve ihracat lisanslarından gelir paylaşımı uygulaması sona erdirilmeli.
İkinci olarak Megaspeed, Century Litong ve Aivres kara listeye alınmalı. İlgili kural askıya alınmamış olsaydı bu şirketler, ilişkinin ortaya çıkmasının ertesi günü kara listeye alınmış olacaktı. Bağlı kuruluşlar kuralı yeniden yürürlüğe konulmalı.
Üçüncü olarak, ihracat kontrolüne tabi işlem kapasitesinin Çinli müşterilere uzaktan kiralanması, fiziksel çip ihracatına uygulanan kısıtlamalarla eşdeğer tutulmalı.
Dördüncü olarak Huang'ın yeminli ifadesi alınmalı ve gizlilik derecesi taşımayan tüm bilgiler kamuoyuna açıklanmalı.
Beşinci olarak cezalar ağırlaştırılmalı ve uygulanmalı. Para cezaları, yasa dışı ihracatın değerinin dört katına çıkarılmalı. Nihai kullanım denetimini onaylayan yöneticiler kişisel sorumluluk üstlenmeli.
Geliri elde eden şirketler de mevzuata uyum teminatları, son kullanıcı sigortaları ve bağımsız denetimler yoluyla riskleri üstlenmeli.
Değişen bakış açıları
İhracat kısıtlamaları iki ucu keskin bir kılıç. Bir yandan çip tedarikini durdurmak, Çin'i kendi teknolojisini geliştirmeye teşvik edebilir. Diğer yandan satışların devam etmesi, ABD'nin stratejik rakibinin teknolojik ve askeri kapasitesini güçlendirebilir.
Pekin bu çipleri bu kadar çok istiyorsa Amerika hiçbirini tedarik etmemeli.
Bu 136 bin işlemci, tutkuyla açıklanabilecek bir davranışın sonucu değil. Bunlar mali kayıtların konusu.
Huang bize Pekin'in ne istediğini ve bunun Nvidia'nın satmak istedikleriyle ne kadar kusursuz biçimde örtüştüğünü gösterdi.
© 2026 The New York Times Company
Fortune.com'da yayımlanan yorum yazılarında ifade edilen görüşler yalnızca yazarlarına aittir ve Fortune'un görüşlerini veya inançlarını yansıtmak zorunda değildir.
