Giulia Imbert / New York Times
Paris'teki Hôtel Dieu Hastanesi'nde yürütülen kazılar, kentin ilk yerleşimlerinin nerede bulunduğuna dair önemli bir keşfe sahne oldu. Seine Nehri üzerindeki Île de la Cité adasında bulunan hastanenin içindeki inşaat alanında, taş ve ahşaptan yapılmış yaklaşık 22 metre uzunluğunda bir duvar ortaya çıkarıldı. Kazı sırasında duvarın yanında bir Galya mızrak ucu da bulundu.
Duvarın yapısı, MÖ 1. yüzyılın sonlarına kadar kullanılan Geç Demir Çağı'ndaki Galya tahkimatlarının özelliklerini taşıyor. Fransa Kültür Bakanı Catherine Pégard, keşfi Galya dönemindeki Lutetia'yı anlamak için şu ana kadar bulunan en önemli arkeolojik kalıntılardan biri olduğunu söyledi.
Lutetia, Paris'in temelini oluşturdu
Paris'in daha sonra gelişeceği bölgede yaşayan Galya kabilesi, Seine Nehri boyunca muhtemelen MÖ 4. yüzyıl gibi erken bir dönemde Lutetia'yı kurdu. Kentin adı, Paris ismini almadan önce Lutetia olarak biliniyordu. Julius Caesar, MÖ 58-50 yılları arasındaki Galya Savaşları'nı anlattığı eserinde Lutetia'dan da söz etti. Caesar, kenti Seine Nehri üzerindeki bir adada bulunan ve tahkim edilmiş bir yerleşim olarak tanımladı. Roma ordusu ise MÖ 52'de kenti ele geçirdi.
Caesar'ın anlatımına göre Roma ordusu, Seine Nehri üzerindeki bir adada bulunan Parisii kabilesinin kenti Lutetia'ya doğru ilerledi. Galya kabileleri Roma ordusunun ilerlediğini öğrenince Lutetia'nın ateşe verilmesini ve kente ulaşan köprülerin yıkılmasını emretti.
Antik kentin yeri uzun süredir tartışılıyordu
Caesar'ın Lutetia'yı yalnızca genel ifadelerle tanımlaması ve bölgede yeterli arkeolojik kanıt bulunmaması, antik kentin konumu konusunda uzun süredir tartışmalara neden oluyordu. Bazı Fransız araştırmacılar Lutetia'nın Paris'in merkezindeki Île de la Cité'de bulunduğunu savunurken bazıları kentin Paris'in batısındaki Nanterre'de olduğunu düşünüyordu.
Lyon II Üniversitesi'nde arkeoloji profesörü olan Matthieu Poux da 1990'larda Île de la Cité'nin Lutetia'nın bulunduğu yer olmadığını savunan araştırmacılar arasındaydı. Poux, o dönemde bu görüşü destekleyecek arkeolojik kanıtların çok sınırlı olduğunu söyledi. Ancak yeni duvarın keşfi, Poux'nun görüşünü değiştirdi. Poux, buluntunun ardından antik kentin Île de la Cité'de bulunduğundan artık şüphe duymadığını belirtti.
Duvarın tarihi Caesar'ın dönemine denk geliyor
Fransa Kültür Bakanlığı, duvarın hangi amaçla kullanıldığını ve kesin tarihini belirlemek için daha fazla bilimsel araştırma yapılması gerektiğini açıkladı. Duvardaki ahşap parçaları üzerinde yapılan ilk karbon tarihleme çalışmaları yapının MÖ 200 ile MÖ 10 yılları arasına ait olduğunu gösterdi. Bu tarih aralığı, Julius Caesar'ın Lutetia'dan söz ettiği dönemle de örtüşüyor. Duvarın üzerinde yangın izlerine de rastlandı. Kazı sırasında kömürleşmiş tohumlar ve yanmış ahşap bir yapının kalıntıları bulundu. Bu bulgular, Galya halkının Roma ordusunun ilerleyişi sırasında yerleşimi ateşe verdiğine ilişkin Caesar'ın anlatımıyla da örtüşüyor.
Keşif, Galya dönemi hakkında yeni bilgiler sağlayabilir
Arkeolojik çalışmalar, Roma dönemindeki Lutetia'nın gelişimi hakkında önemli bilgiler ortaya çıkardı. Günümüzde Latin Mahallesi olarak bilinen bölgenin altında Roma dönemine ait eserler bulundu. Lüksemburg Bahçeleri'nin altında da Île de la Cité'nin yaklaşık 1,6 kilometre güneyinde bir Roma yerleşim alanı keşfedildi. Galya dönemindeki Lutetia hakkında çok daha az bilgi bulunuyordu. Poux, yeni keşfin tek bir kazı çalışması sırasında bu konudaki mevcut verileri yaklaşık 10 kat artırdığını söyledi.
Poux'ya göre buluntu, Île de la Cité'de yapılabilecek yeni arkeolojik çalışmalar için de bir başlangıç noktası olabilir. Ancak bölgede devam eden bina yenileme çalışmaları, kazıların yapılabileceği alanları sınırlandırıyor ve araştırmaların ilerlemesini yavaşlatıyor.
Duvar incelenecek ve sergilenecek
Fransa Kültür Bakanlığı, keşfin yapıldığı bölgede yeni kazı çalışmalarının gerçekleştirileceğini açıkladı. Araştırmacılar, yapıyı daha ayrıntılı biçimde incelmek için duvarın tamamını taşıyacak ve ardından sergileyecek. Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire da kentin bu tarihi mirası Parislilerle ve Paris'e değer veren herkesle paylaşacağını söyledi.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
