Edward Wong, Julian E. Barnes, Jeanna Smialek / New York Times
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, perşembe günü Çin'de ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeye hazırlanmasına rağmen, Batılı istihbarat kuruluşlarının değerlendirmelerine göre Ukrayna'da barış anlaşmasına yönelik ciddi müzakerelere başlamaya hazır değil.
İki başkanın, Çin lideri Şi Cinping ile birlikte ülkenin güneyindeki Shenzhen kentinde düzenlenecek bir ekonomi zirvesinin oturum aralarında bir araya gelmesi planlanıyor. Bu olağanüstü bir gelişme olacak. Söz konusu üç ülkenin liderleri daha önce hiçbir zaman üçlü bir zirvede buluşmadı. Üstelik ABD, uzun yıllardır hem Çin'i hem de Rusya'yı rakip, hatta hasım olarak görüyor.
Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, nükleer silahlarla ilgili meseleleri ve "en sevdiğim konu" olarak nitelendirdiği Ukrayna'yı görüşmeyi planladığını söyledi.
Ancak raporlar hakkında bilgi sahibi yetkililere göre Batılı istihbarat kuruluşlarının son değerlendirmeleri, Putin'in en azından kış boyunca savaşmaya devam etmek istediğini ortaya koyuyor. Yetkililer, Putin'in ordusunun Ukrayna'nın doğusunda daha fazla ilerleme kaydetmesini ya da Rus ordusunun başkent Kiev'e düzenlediği ve sivillerin ölümüne yol açan insansız hava aracı ve füze saldırılarıyla Ukrayna'nın direncini kırmayı umduğunu belirtiyor.
Yetkililere göre Rusya'nın yüksek asker kayıpları vermeye devam etmesi, orduya yeni personel kazandırmakta zorlanması ve ekonomisindeki istikrarsızlık nedeniyle Putin üzerindeki baskı giderek artıyor. Bazı yetkililer, savaşın Putin'e ülke içindeki eleştirileri bastırma imkanı da sağladığını ifade ediyor.
Bu değerlendirmeler, yaklaşık beş yıldır devam eden savaşın yakın zamanda sona ereceğinden şüphe duyan Avrupalı diplomat ve liderlerin son açıklamalarıyla da örtüşüyor.
Fransa'nın Washington Büyükelçisi Aurélien Lechevallier, verdiği röportajda Rusya'nın savaş dönemindeki ekonomik durumuna ve bunun Putin'in meşruiyeti üzerindeki etkisine işaret ederek, "Rusya'nın son derece vahim bir durumda olduğuna inanıyoruz" dedi.
Lechevallier, "Kendi liderliğini ve kendi anlatısını beslemek için Ukrayna'daki savaşa ihtiyacı var" ifadelerini kullandı.
Lechevallier, Putin'in kısmi bir ateşkes fikrine bile karşı çıktığını hatırlattı. Büyükelçi, bu tutumun "Başkan Trump'ın en başından beri talep ettiği, yani çatışmaların durdurulması isteğine açıkça aykırı olduğunu" söyledi.
Putin, savaş nedeniyle ABD'nin Rusya'ya uyguladığı yaptırımların bir bölümünü kaldırması için Trump'a baskı yapabilir. Trump, ekim ayında Kongre'nin bir ay önce kabul ettiği yaptırımlardan Rusya'yı muaf tutan bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Trump, ara seçimlere haftalar kala benzin fiyatlarını düşürmek amacıyla ABD'nin Rusya'dan dizel yakıt ithal edeceğini söyledi.
Ukrayna ve diğer Avrupa ülkeleri bunu bir ihanet ve Trump'ın Putin ile dostane ilişkiler kurmaya yönelik uzun süredir devam eden çabalarına geri döndüğünün işareti olarak değerlendirdi. Avrupa ülkeleri, Putin'in Şubat 2022'de Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana Ukrayna'ya askeri yardımlarını artırırken Rusya'ya uyguladıkları yaptırımları da kademeli olarak genişletti.
Putin, üçlü görüşmede Ukrayna konusunu Trump ile ele alırken avantajlı bir konumda olacak. Zirveye ev sahipliği yapan Şi, Çinli şirketlerin Rus savunma sanayisi kuruluşlarıyla ticaret yapmasına izin vererek Rusya'nın işgaline destek verdi. ABD istihbarat yetkilileri, Çin'in Rus savunma sanayisine mikroelektronik bileşenler ve diğer kritik malzemeleri sağladığını belirtiyor.
Putin'in üst düzey danışmanlarından Yuri Uşakov, Rusya Devlet Başkanı'nın görüşmeleri sabırsızlıkla beklediğini söyledi.
Uşakov, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bu görüşmenin önemi ve sembolik değeri ne kadar vurgulansa azdır. Bu, türünün ilk örneği olan bir görüşme" dedi.
Uşakov sözlerini şöyle sürdürdü:
"Görüşmenin, İkinci Dünya Savaşı sırasında üç ülkemiz arasında var olan karşılıklı anlayış ve ittifak ruhuyla, ülkelerimizin Birleşmiş Milletler'in kuruluşundaki işbirliğine vurgu yapılarak düzenlenmesi konusunda mutabakata varıldı."
Lechevallier, Putin'in Trump ve Şi ile yan yana görünmeyi başlı başına bir zafer olarak değerlendireceğini söyledi.
Bu buluşma, İkinci Dünya Savaşı sırasında müttefik olan ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin 1945 yılında Kırım Yarımadası'ndaki Yalta Zirvesi'nde çekilen ikonik fotoğrafları gibi, tarihe geçecek bir fotoğrafın ortaya çıkmasını sağlayabilir.
Lechevallier, "Rusya açısından bakıldığında bu, diplomasilerinin en büyük başarısı olacaktır. Çünkü artık öyle olmasalar da ABD ve Çin ile eşit konumda görünmek istiyorlar" dedi.
Büyükelçi, "Ancak dünyaya sunmak istedikleri anlatı tam da bu" ifadelerini kullandı.
Putin, bu yıl Ukrayna'nın Moskova çevresine düzenlediği saldırılar, ekonomik sıkıntılar ve Rus ordusuna asker alınmasında yaşanan güçlükler nedeniyle ülke içinde giderek artan bir baskıyla karşı karşıya kaldı. Batılı istihbarat kuruluşları, Ukrayna'da her ay 40 bin ila 50 bin Rus askerinin öldüğünü veya ağır yaralandığını tahmin ediyor.
Müttefik ülkelerin istihbarat kuruluşları, Putin'in savaşı sona erdirecek müzakerelere yanaşmamasını farklı şekillerde yorumluyor. Bir yetkilinin aktardığına göre istihbarat kuruluşlarından biri, savaşın Putin'e bir amaç duygusu verdiğini ve iktidarda kalabilmek için zafer ilan etmeye ihtiyaç duyduğunu değerlendiriyor. Yetkili, Putin'in bu kış Ukrayna'yı yoğun saldırılar altında bırakarak büyük acılar yaşatmayı amaçladığını da söyledi.
Aynı yetkiliye göre Putin, kendisine uygun bir anlaşma sunulması halinde bunu kabul edebilir. Ancak şu aşamada en az bir istihbarat kuruluşu, böyle bir anlaşmanın Ukraynalı liderlerin ülkenin doğusundaki Donbas bölgesinin tamamını Rusya'ya bırakmasını ve Ukrayna'nın hiçbir zaman NATO'ya katılmayacağına dair taahhütte bulunmasını içermesi gerektiğini değerlendiriyor.
Yetkililere göre Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Kiev'deki diğer üst düzey yetkililerin bu şartları kabul etmesi neredeyse kesinlikle mümkün değil. Dolayısıyla bu tür bir anlaşma gerçekçi görünmüyor.
Bazı Avrupalı yetkililer, Kremlin'in 2027 yılında Avrupa'da yapılacak bir dizi seçimin Ukrayna'ya verilen destekte çatlaklar oluşturabileceğini umarak zaman kazanmaya çalıştığından şüpheleniyor.
Fransa'daki cumhurbaşkanlığı seçimlerinin favorisi olarak görülen Marine Le Pen, seçimi kazanması halinde Ukrayna'ya yapılan yardımları keseceğini söyledi.
Putin'in uzlaşmaz tutumu, Rusya'nın Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Başkan'ın damadı Jared Kushner ile son görüşmelerinde ileri sürdüğü kapsamlı taleplere de yansıyor.
Ruslar, NATO müttefiklerinin yeni bir "güvenlik mimarisi" benimsemesinde ısrar ediyor. Bu talepler arasında, NATO'nun doğuya doğru genişleyerek Rusya sınırlarına yaklaşmasından önceki dönem olan 1997'deki askeri konuşlanma düzenine geri dönülmesi ve askerlerin o dönemde bulundukları mevzilere çekilmesi de yer alıyor.
Putin, bu talepleri Ukrayna'yı işgal etmesinden iki ay önce, 2022 yılında da dile getirmişti. Geçen hafta Rus yetkililerin Witkoff ve Kushner ile Moskova'da ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin başkenti Abu Dabi'de gerçekleştirdiği görüşmelerde de aynı talepleri yineledi.
The New York Times'ın elde ettiği belgenin bir kopyasına göre Rus yetkililer, geçen hafta Putin'in son taleplerini içeren bir belgeyi ilgili taraflara dağıttı.
İki diplomatın cuma günü yaptığı açıklamaya göre Avrupalı liderler, Rusya'nın NATO'nun genişlemesini geri almasına yönelik talebini reddetti ancak bu talep karşısında şaşkınlık yaşamadı. Avrupalı liderler, Rusya'nın tutumunu en üst düzeyde talepler içeren, uzlaşmaya kapalı bir yaklaşım olarak değerlendiriyor. Kushner da Rusya'nın yaklaşımını aynı şekilde tanımlamıştı.
Bazı Avrupalı yetkililer, Rusya'nın barış konusunda ciddi olması halinde Ukrayna'ya yönelik günlük saldırılarını durdurması gerektiğini söyledi.
İrlanda Başbakanı Micheál Martin, cuma günü düzenlediği basın toplantısında, "ABD'ye devam eden çabaları için teşekkür ediyorum. Ancak Rusya, saldırganlığını sona erdirme konusunda ciddi olduğunu eylemleriyle göstermek zorunda" dedi.
© 2026 The New York Times Company
