Alexandra Alter / The New York Times
Tarihî aşk roman yazarı Jess Michaels, 1999’dan bu yana tam zamanlı yazarlık yapıyor. Bugüne kadar 117 roman kaleme alan ve kitaplarını kendi imkânlarıyla yayımlayan Michaels’ın 10 eseri, USA Today’in çok satanlar listesine girdi. Ama son zamanlarda satışları o kadar düştü ki yayımlamayı bırakmayı düşünüyor.
Michaels, yapay zeka üretimi eserlerin pazarı bu denli doldurmasının kendi kitaplarının fark edilmesini çok zorlaştırdığını, bunun aslında kendi eserlerinin doğrudan izinsiz kullanılıp bir yapay zeka motoruna beslenerek 'Jess Michaels tarzı kitaplar' üretilip piyasaya sürülmesi anlamına geldiğini söylüyor. Michaels, bunun ne kadar yıkıcı bir duygu olduğunu anlatamayacağını söylüyor.
Araştırma ortaya koydu: İnsanlar yapay zeka üretimi metinleri ayırt edemiyor
Yapay zeka modelleri birkaç yıl önce karmaşık metinler üretebilir hale geldikten kısa süre sonra, sohbet botlarıyla yazılan içerikler kitap dünyasına da sızmaya başladı.
Kitap dünyasındaki birçok kişi, kurgunun insan duygularıyla dolu hikayeler istediği ve okuyucuların bunun bir insan tarafından yazılıp yazılmadığını anlayabileceği umuduyla direnebileceğini düşünüyordu. Ancak State University of New York Stony Brook'tan bilgisayar bilimi profesörü Tuhin Chakrabarty'nin yürüttüğü yeni bir araştırma, satılan romanların önemli ve giderek büyüyen bir bölümünün direkt sohbet botları tarafından ya da onların yardımıyla yazıldığını, okuyucuların ise bunu ayırt edemediğini ortaya koydu.
Araştırma ekibi, Ocak 2023 ile Mart 2026 arasında Amazon'da yayımlanan 14.419 kendi kendine yayımlanmış romanı, bilgisayar bilimcilerin en güvenilir araçlarından biri sayılan Pangram adlı yapay zeka tespit yazılımıyla inceledi. Bu kitaplardan 2.168'inde metnin yüzde 50'sinden fazlasının, 970'inde ise yüzde 90'ından fazlasının yapay zeka üretimi olduğu görüldü.
Araştırmacılar, örneklemde yer alan ve metinlerinin en az yüzde 25’i yapay zeka tarafından üretilen romanların son üç yılda on milyonlarca dolarlık satış yaptığını tahmin ediyor. Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen bulgular, kitap sektöründe uzun süredir dile getirilen endişeleri doğrular nitelikte: Yapay zeka tarafından yazılan eserler artık perakende kitap dünyasının kaçınılmaz bir parçası.
Amazon'un tutumu: Yasak yok, ama sınırlı bildirim
Amazon, sitesinde yapay zeka üretimi kitapların satışını yasaklamıyor. Şirket, kendi kendine yayın yapan yazarlardan kitaplarını oluştururken yapay zeka kullanıp kullanmadıklarını bildirmelerini istiyor ve her yazarın haftada yükleyebileceği kitap sayısını 10 ile sınırlıyor.
Ancak yazarların yapay zeka kullandıklarını okurlara açıklamaları zorunlu değil. Üstelik haftada 10 kitaplık sınır bile, bir insan yazarın ulaşamayacağı hız ve ölçekte yapay zeka destekli eserlerin satışa sunulmasına olanak tanıyor.
Amazon sözcüsü Josh Pflug, şirketin sitesindeki kitap satışlarına ilişkin net içerik kurallarının bulunduğunu, yapay zeka üretimi olsun ya da olmasın bu kurallara aykırı içerikleri önlemek, tespit etmek ve kaldırmak için hem önleyici hem tepkisel önlemler aldıklarını belirtti.
Kurguda yapay zeka kullanımı daha az
Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu'nun bu yıl yayımlanan başka bir araştırması da, Amazon'daki yapay zeka üretimi kitap sayısındaki artış ile sitedeki e-kitap sayısının hızla büyümesi arasında bir ilişki tespit etti; ancak Amazon bu bulguya itiraz ediyor.
Pangram kullanılarak Amazon'da satılan yaklaşık 60 bin kitabın incelendiği bu araştırmada, 2025'te yayımlanan kitapların yaklaşık yüzde 53'ünün yapay zeka üretimi metin içerdiği görüldü; bu oran 2023'te yüzde 23'tü. Araştırma, yapay zeka kullanımının seyahat ve outdoor spor gibi kurgu-dışı kategorilerde daha yüksek, kurguda ise görece düşük olduğunu, ayrıca yapay zeka kullanımı yayıldıkça Amazon'daki yeni kitapların ortalama puanının da düştüğünü gösterdi.
Kitapçılar arasında farklı tutumlar
Her iki araştırma da, yazarların ve yayıncıların yapay zeka şirketlerine karşı açtığı telif hakkı davalarına yeni malzeme sunabilir; OpenAI, Anthropic, Google, XAI ve Meta'ya karşı açılan çok sayıda davada yazarlar, yapay zeka üretimi eserlerdeki artışın pazarı doldurup kendi satışlarını zayıflattığını öne sürüyor.
Son aylarda yaşanan bir dizi yapay zeka skandalı da edebiyat dünyasını tedirgin etti; dağıtımcılar ve perakendeciler ise bu kitapları raflarında bulundurup bulundurmama konusunda arada kaldı.
Barnes & Noble CEO'su James Daunt, etiketlenmiş olmaları koşuluyla yapay zeka üretimi kitapları satmakta bir sakınca görmediğini söyleyerek tepki toplamıştı; açıklaması okuyucular ve yazarlar tarafından sosyal medyada geniş çapta eleştirilmişti. Daunt daha sonra yaptığı açıklamada, Barnes & Noble'ın çevrimiçi katalogundan tüm yapay zeka üretimi kitapları hariç tutmak için aktif önlemler aldığını ve mağazalarına bunları bilerek asla sipariş etmediklerini belirtti, yine de net bir talep olması halinde mağazanın bu tür kitapları satabileceğini, ancak böyle bir talebin oluşma ihtimalini düşük gördüğünü ekledi. Yine de Barnes & Noble'ın sitesinde, yapay zeka araçlarıyla üretildiği açıkça belirtilen bazı romanlar satışta.
Bağımsız kitap satış platformu Bookshop'un kurucusu Andy Hunter ise çok daha sert bir tavır sergiliyor. Yapay zeka kullanımını 'dolandırıcılık' olarak nitelendiren Hunter, müşterileri kandırmasına izin verilip verilmeyeceği sorusunun cevabının kesinlikle hayır olması gerektiğini söylüyor. Hunter, kitap dağıtıcılarından yapay zeka üretimi eserleri filtrelemelerini istediklerini, ama sitedeki 800 binden fazla kendi kendine yayımlanmış kitap arasından bazılarının gözden kaçmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.
E-kitap üreticisi ve satıcısı Rakuten Kobo'nun CEO'su Michael Tamblyn de giderek büyüyen bir "çığ"ın altında kaldıklarını söylüyor; geçen yıl Kobo'nun kendi kendine yayın platformu, gönderilen kitapların yüzde 45'ini reddetmiş, bunların yüzde 85'i yapay zeka üretimi olduğu için kabul edilmemişti.
Bağımsız yazarların kitaplarını kitapçılara, kütüphanelere ve abonelik hizmetlerine dağıtan Draft2Digital'in kurucu ortağı ve CEO'su Kris Austin, son 18 ayda büyük ölçüde yapay zeka kaynaklı, yüksek hacimli ve düşük kaliteli kitap yüklemelerinde patlama yaşandığını belirterek bunun bağımsız yazar topluluğunun inşa ettiği yapıyı tehdit ettiğini söylüyor.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
