Bilim insanları, çok sayıda virüs türüne karşı koruma sağlayabilecek ve pandemileri önleyebilecek yeni bir aşı türü geliştirmek için yapay zekanın kullanıldığını açıkladı.
BBC'nin haberine göre Cambridge Üniversitesi'nde görev yapan araştırma ekibi, dünyada ilk kez bir aşının ana bileşeninin tamamen yapay zeka tarafından tasarlandığını ve ardından insanlar üzerinde test edildiğini belirtti
Söz konusu aşı, tüm Covid varyantlarının yanı sıra şu anda hayvanları enfekte eden ancak bir sonraki pandemiyi başlatma potansiyeli taşıyan virüsleri de kapsayacak şekilde, bütün koronavirüslere karşı etkili olacak biçimde geliştirildi. Çalışmaların henüz erken aşamada olduğu bildirilirken, ekibin grip ve Ebola virüsleriyle mücadele edebilecek ayrı aşılar üzerinde de çalıştığı aktarıldı.
Geleneksel aşılar, vücuda enfeksiyonu nasıl tespit edeceğini öğreterek bağışıklık sisteminin savaşma kapasitesini artırıyor.
Bazı virüsler, mutasyona uğrayarak dış görünüşlerini değiştirme konusunda oldukça başarılı oldukları için mevcut aşıların hızla etkisini yitirmesine neden oluyor. Cambridge Üniversitesi'nden Profesör Jonathan Heeney, mevcut yöntemlerle salgınların her zaman gerisinde kalındığını vurgulayarak, "Bizim yapmaya çalıştığımız şey, virüslerin önüne geçmek. Hem de yeni salgınlara veya pandemilere karşı koruma sağlayacak kadar önlerine geçmek" ifadelerini kullandı.
Yapay zeka destekli sistem nasıl çalışıyor?
Normal şartlarda aşılar, bir virüsün mevcut ve bilinen aktif bir orjinal kopyası kullanılarak tasarlanıyor.
Cambridge'deki araştırmacılar ise potansiyel virüs tehditlerini takip eden izleme programları tarafından kaydedilen çok sayıda koronavirüsün genetik kodlarını topladı.
Bu genetik kodlar, bir yapay zeka sistemi tarafından kapsamlı bir analize tabi tutuldu. Yapay zeka, elde ettiği verilerle bağışıklık sistemini tüm virüs ailesine karşı koruma sağlayacak şekilde eğitebilen bir "süper antijen" tasarladı.
Bu sayede, virüsler mutasyona uğrasa veya hayvanlardan insanlara yeni bir enfeksiyon geçse bile bağışıklık sisteminin koruma sağlaması hedefleniyor. Antijenler, bağışıklık sisteminin saldırmayı öğrendiği yapılar olduğu için aşıların en kritik bileşeni olarak kabul ediliyor.
Heeney, BBC'ye verdiği demeçte, "Bu çalışma, bizi sadece bugünün virüslerinden değil, bir sonraki salgına veya hastalığa neden olabilecek tehditlerden de koruyacak aşılar üretmekle ilgilidir. Bu, pandemilere hazırlık stratejimizde köklü bir zihniyet değişimi" dedi.
İlk insan deneyleri başarılı
Aşının güvenli olup olmadığını değerlendirmek amacıyla 39 kişi üzerinde gerçekleştirilen ilk klinik denemeler başarıyla tamamlandı. Yaklaşık 200 kişinin katılacağı ikinci aşama çalışmasında ise aşının bağışıklık sistemini ne kadar iyi eğittiğine dair daha net veriler elde edilmesi bekleniyor.
Journal of Infection dergisinde yayımlanan bulgular, aşının bağışıklık sistemi üzerindeki ilk etkisinin "mütevazı" düzeyde olduğunu gösterse de bilim dünyasında büyük bir heyecan yarattı.
Southampton Üniversitesi'nde denemelerin bir kısmını yürüten Profesör Saul Faust, yapay zeka tasarımının kesinlikle büyük bir potansiyele sahip olduğunu ve çok heyecan verici olduğunu belirtti.
Grip ve ebola için çalışmalar başladı
Cambridge ekibi, her yıl yenilenmesine gerek kalmayacak evrensel mevsimsel grip aşıları ile şu anda kuş popülasyonlarına zarar veren H5N1 kuş gribinin insani bir pandemiye dönüşme ihtimaline karşı hayvanlar üzerinde araştırmalar yürütmeye başladı.
Araştırmacılar ayrıca, Ebola türlerini de içeren viral hemorajik (kanamalı) ateşlere yönelik bir aşı üzerinde çalışıyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki mevcut salgına, henüz aşısı geliştirilmemiş bir virüs türünün neden olduğu biliniyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
