Avrupa’da bu yaz sıcaklık rekorlarını altüst eden aşırı hava koşullarının yol açtığı can kaybının ilk bilançosu ortaya çıktı.
The Guardian’ın ulusal sağlık kurumlarından derlediği geçici verilere göre kıtayı art arda vuran dört sıcak hava dalgası sırasında, normal koşullarda beklenenden en az 35 bin daha fazla kişi yaşamını yitirdi.
Hesaplama Avrupa’nın ancak yarısını kapsıyor. Birçok ülkenin ağustos ayına ilişkin verileri henüz açıklanmadığı için gerçek sayının çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor.
Üç ülkede 25 binden fazla ek ölüm
Almanya, Fransa ve İspanya’da kaydedilen aşırı ölümlerin toplamı şimdiden 25 bini geçti.
En ağır bilanço Almanya’da görüldü. Robert Koch Enstitüsünün modellemesine göre 6 Nisan-9 Ağustos tarihleri arasında yaklaşık 14 bin ölüm sıcaklıklarla ilişkilendirildi. Yalnızca 22-28 Haziran haftasında hesaplanan can kaybı 9 bin 600’e ulaştı.
Bu yaz, Almanya’da sıcaklığa bağlı ölümlerin kayıt altına alınmaya başlamasından bu yana en ağır dönem oldu. Ülkedeki önceki en yüksek yıllık tahmin, 2018’de kaydedilen 8 bin 900 ölümdü.
İspanya’da kayıtlardaki en ölümcül yıl
Carlos III Sağlık Enstitüsünün izleme sistemine göre İspanya’da mayıs ayından bu yana 4 bin 947 ölüm aşırı sıcaklarla ilişkilendirildi.
Bu sayı, 2022’de kaydedilen 4 bin 520 ölümü geride bıraktı. Böylece 2026, mevcut kayıtlara göre İspanya’da sıcaklık bağlantılı ölümlerin en yüksek olduğu yıl haline geldi.
Fransa’da ise mayıs sonundan 22 Temmuz’a kadar tüm nedenlere bağlı 7 bin 300 ek ölüm belirlendi. Ülkenin ağustos verileri henüz açıklanmadı. İlk hesaplamaların elektronik ölüm belgelerine dayandığı ve toplam ölümlerin yaklaşık yüzde 80’ini kapsadığı bildirildi.
İngiltere’de yaklaşık 2 bin 900 ölüm
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansının temmuz ayında yayımladığı modelleme, mayıs ve haziran aylarındaki sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı 2 bin 877 ölüm yaşandığına işaret etti.
Belçika’da 18-29 Haziran döneminde ölümler yüzde 39 artarken bu yükseliş 1.222 ek ölüme karşılık geldi. Hollanda’da 22 Haziran-5 Temmuz arasında normalden en az 900 fazla kişi yaşamını yitirdi.
Modelleme çalışmalarında haziran sonundaki sıcak hava dalgasının Polonya’da 1.070, İsviçre’de ise yaklaşık 220 ek ölümle bağlantılı olduğu hesaplandı. İtalya’da yalnızca 22-28 Haziran haftasında beklenenin üzerinde yaklaşık 2 bin 700 ölüm gerçekleştiği tahmin edildi.
Sıcaklık ölüm belgelerinde nadiren yer alıyor
Ülkeler sıcaklık bağlantılı ölümleri farklı yöntemlerle hesaplıyor. Almanya ve İspanya, günlük sıcaklıklar ile ölüm oranları arasındaki ilişkiyi inceleyerek tahmini sonuçlara ulaşıyor. Fransa ise önce tüm nedenlere bağlı ek ölümleri açıklıyor, kesin ilişkilendirmeyi daha sonra yapıyor.
Bu modellere ihtiyaç duyulmasının nedeni, aşırı sıcaklığın ölüm belgelerine doğrudan neden olarak nadiren yazılması. Sıcaklık çoğu zaman kalp, damar ve solunum sistemi hastalıklarını ağırlaştırıyor; ölüm nedeni kayıtlara kalp krizi, felç veya böbrek yetmezliği olarak geçiyor.
Yüzlerce sıcaklık rekoru kırıldı
Mayıstan bu yana Batı Avrupa’yı etkileyen sıcak hava dalgaları yüzlerce meteoroloji istasyonunda rekor kırdı. Fransa, ülke genelindeki en yüksek günlük ortalama sıcaklığını kaydederken Almanya’da haziran sonunda üç gün üst üste yeni rekorlar ölçüldü. Ülkedeki 46 istasyonda sıcaklık 40 derecenin üzerine çıktı.
İspanya’da ise termometreler uzun süre 42 derecenin üzerinde kaldı. Bilim insanları, insan faaliyetlerinden kaynaklanan küresel ısınmanın aşırı sıcakları daha sık ve daha şiddetli hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Dünya Sağlık Örgütü verileri de Avrupa bölgesinde sıcaklığa bağlı ölümlerin son 20 yılda yüzde 30’dan fazla arttığını gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
