Dünya Gazetesi’nden Mutluhan Yıldız’ın haberine göre, Birleşik Krallık’ta gıda fiyatlarında son yıllarda hızlanan artışın önümüzdeki dönemde daha da sertleşebileceği öngörülüyor. Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) tarafından yayımlanan analiz, yalnızca son 5 yılda yaşanan fiyat artışının geçmişte yaklaşık 20 yılda görülen yükselişe denk geldiğini ortaya koydu.
İklim ve enerji maliyetleri etkili
Raporda, kuraklık, sel ve sıcak hava dalgaları gibi iklim kaynaklı risklerin tarımsal üretimi olumsuz etkilediği vurgulanırken, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar ile petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanmaların maliyetleri yukarı çektiği ifade edildi.
Temel gıda ürünlerinde dikkat çekici artışlar yaşandı. 2021’den bu yana makarna, yumurta, dondurulmuş sebzeler ve kırmızı ette fiyatlar yüzde 50 ila 64 arasında yükselirken, zeytinyağı fiyatları iki kattan fazla arttı. Son dönemde ise süt, tereyağı, çikolata ve kahve fiyatlarındaki artış öne çıktı.
Haneler baskı altında, kemer sıkmaya başladı
Verilere göre 2022-2023 döneminde ortalama bir hanenin gıda harcaması yaklaşık 605 sterlin arttı. Artışın önemli bir bölümünün enerji maliyetlerinden kaynaklandığı belirtilirken, milyonlarca hanenin gıda tüketimini kısmaya başladığına dikkat çekildi. Yaklaşık 3 milyon hanenin öğün atladığı, her 10 haneden birinin ise zaman zaman tamamen gıdasız kaldığı ifade ediliyor.
Tüketici güveninde de belirgin bir düşüş yaşanıyor. Halkın büyük bölümü ekonominin daha da kötüleşeceğini düşünürken, tüketicilerin daha ucuz ürünlere ve indirimli market seçeneklerine yöneldiği gözleniyor.
Jeopolitik riskler fiyatları artırabilir
Uzmanlar, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin enerji fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini artırmaya devam edebileceği uyarısında bulunuyor. Bu etkinin, çatışmalar sona erse bile aylar boyunca sürebileceği ifade ediliyor.
Öte yandan resmi verilere göre gıda enflasyonu şu anda yıllık yüzde 3,8 seviyesinde bulunuyor. Bu durum, son maliyet artışlarının henüz tam anlamıyla tüketici fiyatlarına yansımadığını gösteriyor.
İsraf azalsa da sorun sürüyor
Artan fiyatlar karşısında haneler tasarruf önlemleri almaya çalışırken, gıda israfında sınırlı bir düşüş yaşandığı ancak ailelerin her yıl yaklaşık 1.000 sterlin değerinde gıdayı çöpe attığı belirtiliyor. Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde özellikle düşük gelirli kesimlerin daha ağır etkilenebileceği uyarısında bulunuyor.
