Artan sıcaklıklar ve yükselen enerji maliyetleri, soğutma teknolojilerinde daha verimli ve sürdürülebilir çözümleri gündeme getiriyor. Suyun buharlaşırken havadaki ısıyı emmesi prensibine dayanan doğal ve enerji verimli iklimlendirme sistemi (evaporatif soğutma) düşük enerji tüketimiyle etkili serinlik sağlayan bir teknoloji. Bugüne Kadar sanayi ve alışveriş merkezi gibi geniş hacimli alanlarda kullanılan bu teknoloji şimdi evlerde de yaygınlaşmaya başlıyor
Özge Zeki
Zamanımızın yüzde 90’ından fazlasını kapalı ortamlarda geçirdiğimiz için iklimlendirmeye olan ihtiyacımız artıyor. Binalarda kullanılan elektrik enerjisinin yüzde 80-90’ı ısıtma ve soğutma amaçlı kullanılıyor. Bu sebeple daha az enerji harcayan verimli klima sistemleri, evaporatif soğutma teknolojileri gitgide önemli konular haline geliyor. Havanın suyun buharlaşma etkisiyle soğutularak iç mekanda iklimlendirme oluşturma yöntemi olarak tanımlanan evaporatif soğutma, bugüne kadar özellikle fabrika, depo, otel, alışveriş merkezi gibi büyük alanlarda tercih ediliyordu. Düşük enerjiyle yüksek performans sağlaması sebebiyle bu teknoloji, artık evlerde de yaygınlaşıyor.
Bu yeni teknoloji nasıl çalışıyor?
Evaporatif soğutmanın temelinde, suyun buharlaşırken çevresinden ısı çekmesi prensibi var. Isı transfer kat sayısı yüksek olduğu için su, buharlaşma esnasında çevresinden ısıyı emiyor. Havayla temas ettiğinde ısıyı alarak ortamı soğutuyor. Bu sistemle geliştirilen çevre dostu, yenilikçi ve sürdürülebilir soğutucu sistemler Türkiye genelinde gitgide yaygınlaşıyor. Bu alanda faaliyet gösteren Denizli merkezli, Alindair’in Yönetim Kurulu Başkanı Basri Kabel, geliştirdikleri sistemi şöyle anlatıyor: “Sistem dışarıdan aldığı 35 derecelik havayı eşanjör yardımıyla yaklaşık 8-10 derece düşürerek önündeki fan yardımıyla içeri veriyor. Normal bir fan sadece sıcak havayı dolaştırır. Ama burada serinletilmiş ve temizlenmiş hava geliyor. Bu sırada su tüketiliyor gibi görünse de aslında tüketilen su tekrar doğaya dönüyor, bu yönüyle sürdürülebilir bir ürün. Emisyon salınımı açısından da çok avantajlı. Diğer klimalara göre yüzde 90 daha az elektrik tüketiyor. Bunun temel nedeni içinde kompresör olmaması. Sistem sadece bir fan yardımıyla ve eşanjörün niteliği sebebiyle enerjinin çoğunu sudan alıyor. Suyun enerjisini aldığı için kullanılan elektrik enerjisi çok düşük kalıyor. Böylece enerji verimliliği açısından ciddi avantaj sağlıyor. Kullanıcılara daima açık pencere ya da açık kapıyla kullanmalarını öneriyoruz.”
Karbon ayak izini azaltan alternatif
Evaporatif soğutmanın en önemli avantajları arasında sayılabilecek üç unsur var. İlki az elektrik tüketmesi, ikincisi emisyon salınımının sıfıra çok yakın olması, üçüncüsü de kurulum maliyetlerinin piyasa verilerine göre rakiplere kıyasla yaklaşık yüzde 60 oranında daha düşük olması. Daha az elektrik harcayarak daha çok alanı soğutan evaporatif soğutucular yüzde 90 oranında enerji tasarrufu sağlıyor. Alindair Yönetim Kurulu Başkanı Basri Kabel, bu sebeplerle ürünlerinin fabrikalarda tercih edildiğini aktarıyor ve ekliyor: “Büyük bir fabrikayı klasik sistemlerle çok yüksek enerji tüketerek soğutmanız gerekir. Üstelik ortamı tamamen kapatmanız, içerideki havayı çevrimde tutmanız gerekir ancak evaporatif sistemlerde dışarıdan sürekli taze hava alınıyor. Oksijen oranı yükseliyor, hava hareket ediyor ve serinlik doğal biçimde ortama yayılıyor. Özellikle Antalya ve Adana gibi sıcak bölgelerde egzoz fanlarıyla birlikte kullanıldığında çok daha etkili sonuç alıyoruz.”
Sistem hava kalitesini artırıyor
Evaporatif soğutma sistemleri, hava kalitesi yönünden sağlıklı bir ortam sunuyor. Basri Kabel, “Bizim sistemlerde yüzde 100 taze hava kullanılıyor. Dışarıdan alınan hava sürekli içeri verildiği için içerideki hava değişiyor. Bu da ciddi bir konfor sağlıyor. Suyun havayla temasında oluşan buharlaşma sırasında oksijen yoğunluğu artıyor. Şelale kenarlarında ya da suyun olduğu doğal alanlarda daha rahat nefes alırsınız, işte benzer bir etki burada da oluşuyor. İçeriye daha ferah, daha rahat nefes alınabilen bir hava veriliyor. Böylece fabrikalarda ya da çalışma alanlarında dışarıdaki konforlu havaya yakın bir ortam sağlanmış oluyor” diyor. Bu teknoloji Türkiye’de ev tipi kullanım tarafında yeni yeni yaygınlaşıyor. Kabel, hem ısıtma ve soğutma yapacak hem de havayı temizleyecek ürünler üzerine çalıştıklarını aktarıyor ve ekliyor: “Türkiye’de bu alandaki tek yerli üretici olarak sektörü büyütmeyi ve daha fazla insana konfor sağlamayı hedefliyoruz. Gelecekte klima sistemlerinin büyük kısmı daha çok taze hava sağlayan yapılara dönüşecek. Pandemi sonrası bunu daha net gördük. Kapalı alanlarda kaliteli hava olmadan sağlıklı bir ortam oluşturmak mümkün değil. Bu noktada evaporatif sistemler çok avantajlı.”
Evaporatif soğutmanın avantajları: Yüzde 90 oranında enerji tasarrufu sağlıyor. Bu sistemde yüzde 100 taze hava kullanılıyor. İçeriye daha ferah, daha rahat nefes alınabilen bir hava veriliyor. Ev kullanımı için hem ısıtma ve soğutma yapacak hem de havayı temizleyecek ürünler üzerinde çalışılıyor
