18 Mayıs 2024, Cumartesi Gazete Oksijen
Haber Giriş: 10.11.2023 04:39 | Son Güncelleme: 13.05.2024 16:56

Propaganda malzemesi olduğunu bilmediğiniz 6 kitap

Gabriel García Márquez’in Yüzyıllık Yalnızlık’ı, John Steinbeck’in Ay Battı’sı, Boris Pasternak’ın Doktor Jivago’su devletlere hizmet etme amaçlı büyük sanat eserleri miydi? Peki ya Rudyard Kipling, The Eyes of Asia (Asya’nın Gözleri) ile İngiltere’de Hint milliyetçiliğinin altını mı oyuyordu?
Propaganda malzemesi olduğunu bilmediğiniz 6 kitap

George Orwell 1940 yılında, “Her sanat eseri propagandadır ama her propaganda sanat eseri değildir” diye yazmıştı. Aforizmanın ikinci kısmına itiraz edecek çok fazla kişi çıkmaz. Kavgam kitabındaki laf salatasının sanatsal bir tarafı olmadığı ortada. Ama ilk kısmını geçerli saymak için propaganda tanımını epey genişletmek gerekiyor. Bugünlerde devletlere hizmet etme amaçlı büyük sanat eserleri ender görülüyor. Bazı davaları savunuyor olabilirler ancak saygı görmelerinin sebebi genellikle bu olmuyor. Öte yandan aşağıda sıralanan kitaplar Orwell’in iddiasının ilk bölümünü kısmen haklı çıkarıyor. Bu metinlerin yazarları ya hükümetler ve ideolojik gruplar tarafından teşvik edildi ya da yazdıkları siyasi amaçlar doğrultusunda ön plana çıkarıldı.

Soğuk Savaş döneminde Batılı istihbarat servislerinin, aralarında çok iyi yazarların da bulunduğu bazı kalemlere parayla kitap yazdırdığı biliniyor. CIA Fransa, Japonya ve Afrika’da edebiyat dergileri kurarken bir amacı otokratların sansürüne karşı koymak, diğeriyse dünya kültürünü Batı’nın hedefleriyle yakınlaştırmaktı. Britanya istihbarat servisleri imparatorluğu destekleyen kurmaca yapıtlar yazdırdı. Bazı yazarlar bilinçli olarak kalemlerini devletin hizmetine sundu; kimileriyse hükümetin veya grupların bu eserleri öne çıkaracağını fark etmedi. Her biri nitelikli yazarlar tarafından kaleme alınmış aşağıdaki altı kitap da bir şekilde propaganda eserleriydi.