Yeni Parti lideri Özgür Özel ve Malatya Milletvekili Veli Ağbaba hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Muhittin Böcek soruşturmasıyla bağlantılı düzenlenen dokunulmazlık fezlekesi, milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ilişkin süreci yeniden gündeme taşıdı.
Özel hakkında "zincirleme şekilde rüşvet almak" suçlamasıyla fezleke düzenlendiği ve Anayasa'nın 83'üncü maddesi kapsamında dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Adalet Bakanlığına gönderildiği bildirildi.
Özel ve Ağbaba hakkındaki fezlekeler TBMM'ye gönderilse de dokunulmazlıkların kaldırılması için karmaşık ve uzun bir sürecin işletilmesi gerekiyor.
Fezleke süreci nasıl işliyor?
Fezleke süreci, bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılması amacıyla hazırlanan hukuki soruşturma dosyasının TBMM'de oylanıp karara bağlanması anlamına geliyor.
Süreç, savcılığın hazırladığı raporun Adalet Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı üzerinden Meclis'e ulaşmasıyla başlıyor, Karma Komisyon ve Genel Kurul aşamalarıyla devam ediyor.
Cumhuriyet savcılığı, suç iddiasına yönelik delilleri toplayarak bir "soruşturma raporu" (fezleke) hazırlıyor, dosya Adalet Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı kanalıyla TBMM Başkanlığı'na gönderiliyor.
TBMM Başkanlığı gelen fezlekeyi milletvekillerine duyuruyor.
Fezleke, TBMM Anayasa ve Adalet Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon'a sevk ediliyor. Komisyon bünyesinde kura ile beş kişilik bir Hazırlık Komisyonu kuruluyor. İlgili milletvekili, Komisyonu'nda savunmasını yapıyor veya başka bir milletvekiline yaptırıyor.
Hazırlık Komisyonu en geç 1 ay içinde çalışmasını tamamlayıp raporunu Karma Komisyon'a sunuyor. Karma Komisyon raporu görüşüyor, dokunulmazlığın kaldırılmasına ya da kovuşturmanın milletvekilliği sıfatının sonuna ertelenmesine karar veriyor.
Dokunulmazlığın kaldırılması yönündeki Karma Komisyon raporu TBMM Genel Kurulu gündemine giriyor.
Milletvekili, TBMM Genel Kurulu'nda son savunmasını yapıyor. Bir milletvekili hakkında birden fazla fezleke varsa, her dosya için Genel Kurul'da ayrı ayrı oylama yapılıyor ve salt çoğunluk aranıyor.
Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, kararın iptali için yedi gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurabiliyor. AYM iptal istemini 15 gün içinde kesin olarak karara bağlıyor.
AYM başvuruyu reddederse veya başvuru yapılmazsa dokunulmazlık kalkıyor, dosya ilgili mahkemeye gidiyor ve milletvekilinin yargılanma süreci başlıyor. Bu durumda yargılama sadece dokunulmazlığın kaldırılmasıyla sonuçlanan suç dosyası ile sınırlı. Milletvekilliği sıfatı ise mahkeme kesin hüküm açıklayana kadar devam ediyor.
Meclis'te kaç fezleke bulunuyor?
BBC'nin derlemesine göre TBMM Başkanvekili Bekir Bozdağ, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo'nun, Meclis Başkanlığına gelen yasama dokunulmazlığının kaldırılması istemleriyle milletvekilliği sona erenlere ilişkin yazılı soru önergesini yanıtlamıştı.
Bozdağ'ın verdiği bilgiye göre, Karma Komisyon'da;
AKP'den beş milletvekiline ait sekiz,
CHP'den 71 milletvekiline ait 325,
DEM Parti'den 43 milletvekiline ait 628,
MHP'den dokuz milletvekiline ait 11,
İYİ Parti'den dokuz milletvekiline ait 30,
TİP'den üç milletvekiline ait 42
Yeni Yol Parti'den bir milletvekiline ait bir,
Demokratik Bölgeler Partisi'nden bir milletvekiline ait iki,
Bağımsız üç milletvekiline ait beş dosya bulunuyor.
21 Mayıs'ta alınan mutlak butlan kararı sonrası CHP Genel Başkanlığı görevinden alınan Özgür Özel, dört gün sonra T24'e yaptığı açıklamada, "55 fezlekem var. Dokunulmazlığım kalksa, 200 yıl ceza olabilecek fezlekeler. Gerçek yargılama olsa ceza olmaz ama bu şartlarda mümkün" demişti.
