SpaceX’in Starship roketi, ilk kez yörüngeye ulaşmak için bugün yeni bir test uçuşuna hazırlanıyor. Şirket, 75 dakikalık fırlatma penceresinin ABD Doğu Saati ile 08.15’te açılmasını bekliyor. Başarılı olması halinde uçuş, Starship’in yalnızca test edilen bir araç olmaktan çıkıp operasyonel kullanıma yaklaşması açısından önemli bir aşama olacak.
Starship’in önceki 13 test uçuşunun tamamında araç, kontrol kaybedilmesi halinde önceden belirlenmiş bir noktaya geri dönmesini sağlayan “pasif güvenli” yörünge üzerinde uçuruldu. Bu kez ise araç, Dünya çevresinde yörüngeye girecek. Bu nedenle olası bir kontrol kaybı, önceki uçuşlara kıyasla daha ciddi riskler yaratabilecek. SpaceX, uçuşun ilk dakikalarında herhangi bir sorun tespit edilmesi halinde yörüngeye giriş için planlanan motor ateşlemesini iptal edebileceğini belirtiyor.
Yaklaşık 10 saat uzayda kalacak
Yaklaşık 275 kilometre yüksekliğe çıkması planlanan Starship, Uluslararası Uzay İstasyonu ve Çin’in Tiangong istasyonundan daha alçakta uçacak. Buna rağmen yörüngede kontrol kaybı yaşanması halinde aktif uydular ve diğer uzay araçları açısından risk oluşabileceği belirtiliyor.
Uçuşun yaklaşık 10 saat sürmesi, önceki testlere kıyasla önemli bir değişiklik olacak. Starship’in 26 yeni nesil Starlink uydusunu konuşlandırması ve Dünya çevresinde altı tur atması planlanıyor. Ardından atmosferden yeniden geçerek Şili açıklarında Pasifik Okyanusu’na kontrollü şekilde iniş yapması hedefleniyor.
Uzay aracının yeniden giriş sırasında yaklaşık 1.370 dereceye ulaşabilecek sıcaklıklara dayanması gerekiyor. SpaceX, önceki uçuşlarda ısı kalkanındaki aşınma ve yanma izleriyle ilgili veriler toplarken, yeni uçuşta uyduların üzerindeki bazı kameralar Starship’in dış yüzeyini görüntüleyecek.
Yeniden kullanılabilirlik hedefi
Starship’in en önemli hedeflerinden biri, hem üst bölümün hem de Super Heavy adı verilen roket güçlendiricisinin yeniden kullanılabilmesi. SpaceX, roketin tamamının yeniden kullanılmasının fırlatma maliyetlerini büyük ölçüde düşürebileceğini ve uzaya erişimi değiştirebileceğini savunuyor.
Temmuzdaki 13’üncü test uçuşunda Super Heavy’nin iniş öncesinde 13 motorundan yalnızca sekizi yeniden çalıştırılabilmişti. SpaceX, motorlara yakıt akışını iyileştirmek ve yeniden ateşleme güvenilirliğini artırmak için donanım ve yazılım değişiklikleri yaptığını açıkladı. Güçlendiricinin bu kez de okyanusa kontrollü iniş yapması planlanıyor.
Starship’in yörüngeye ulaşması, SpaceX’in daha uzak hedefleri açısından da kritik. NASA ile milyarlarca dolarlık sözleşmesi bulunan şirket, Starship’i Ay yüzeyine astronot indirmek için kullanmayı planlıyor. Bu görevler için Starship’in Dünya yörüngesindeyken başka bir Starship aracından aşırı soğutulmuş yakıt transfer etmesi gerekecek. Uzayda bu ölçekte yakıt transferi henüz gerçekleştirilmiş değil.
Starlink ve uzayda veri merkezleri
SpaceX’in Starship için planları yalnızca fırlatmalarla sınırlı değil. Yeni nesil Starlink uydularının daha yüksek kapasite sağlaması ve şirketin küresel internet hizmetinin genişlemesi bekleniyor. Elon Musk ayrıca, yapay zekâ modellerinin yüksek enerji ve işlem gücü ihtiyacını karşılamak amacıyla yörüngede veri merkezleri kurma fikrini gündeme getiriyor.
Musk’ın daha uzun vadeli hedefleri arasında Starship’i Mars’a insan ve yük taşımak için kullanmak da bulunuyor. Musk, aracın kendi kendine yeten bir Mars yerleşiminin kurulmasında kullanılabileceğini savunuyor.
Ancak Starship’in daha sık uçması, yalnızca uzay sektörünü değil fırlatma bölgelerinde yaşayan toplulukları da etkileyebilir. Teksas’taki Starbase çevresinde yaşayanlar, fırlatmalar sırasında oluşan şok dalgaları ve titreşimlerden şikâyet ediyor. Bazı bölge sakinleri, Starship uçuşlarının mülklerde hasara yol açtığını iddia ederek dava da açtı.
SpaceX ise Starship’in fırlatma sıklığını önce ayda bir veya iki uçuşa, uzun vadede ise saatte bir uçuşa kadar çıkarmayı hedefliyor. Şirket bu amaçla Florida’da yeni operasyonlar planlarken, Louisiana’da yaklaşık 100 milyar dolarlık yeni bir fırlatma kompleksi kurmayı hedefliyor.
Starship’in operasyonel hale gelmesi, SpaceX’in mevcut Falcon 9 filosunun geleceğini de etkileyebilir. Şirket Starship’in yaygınlaşmasıyla Falcon 9 uçuşlarını azaltmayı planlıyor. Ancak Starship’in ticari müşterilere fırlatma kapasitesi sağlayıp sağlamayacağı henüz net değil. Uzaya gönderilmek istenen yüklerin mevcut kapasiteyi aşması nedeniyle, Falcon 9’un geri çekilmesinin sektörde yeni bir arz sıkışıklığı yaratabileceği değerlendiriliyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
