Singapur, giderek azalan okuma alışkanlığını canlandırmak amacıyla beş yıllık ulusal bir kampanya başlattı. Kampanya kapsamında vatandaşlara, okudukları süreyi devletin internet sitesine kaydetmeleri karşılığında küçük miktarlarda ödeme yapılacak.
Uygulama, özellikle kısa videolar ve sosyal medya içerikleriyle geçirilen zamanın artmasıyla birlikte “derin okuma” alışkanlığının gerilemesine karşı geliştirildi. Singapur yönetimi, okuma alışkanlığını bir puan sistemiyle oyunlaştırarak insanların yeniden kitaplara yönelmesini amaçlıyor.
CNN International'a konuşan Ulusal Kütüphane Kurulu Başkanı Melissa Tam, kısa içeriklerin insanları bilgilendirmeye yardımcı olduğunu ancak uzun süreli okumanın dikkat, eleştirel düşünme ve hayal gücünü güçlendirdiğini söyledi. Tam, kampanyayla “meraklı, düşünceli ve giderek daha karmaşık hale gelen dünyayı değerlendirebilecek” bir okur topluluğu oluşturmayı hedeflediklerini belirtti.
50 gün okumaya 1 Singapur doları
Kampanyanın maddi teşviki oldukça sınırlı. En az 15 dakika süren bir okuma oturumunu kaydedenler 20 sanal para kazanıyor. 1 Singapur doları (yaklaşık 0,8 ABD doları) elde etmek için 1000 sanal paraya ulaşmak gerekiyor. Günde yalnızca bir okuma oturumu sisteme kaydedilebiliyor. Bu da bir dolar kazanmak için yaklaşık 50 gün boyunca her gün en az 15 dakika okumak gerektiği anlamına geliyor.
Uygulama, yıl sonuna kadar pilot olarak yürütülecek. Ulusal Kütüphane Kurulu, kullanıcıların geri bildirimlerine göre yeni özelliklerin eklenebileceğini açıkladı.
Kampanya kapsamında ayrıca bir yardım etkinliği düzenleniyor. Kurul, bu yıl 7,5 milyon dakikalık okuma süresine ulaşarak 150 bin Singapur doları, yani yaklaşık 118 bin 300 ABD doları bağış toplamayı hedefliyor.
Amaç yalnızca kitap okutmak değil
Singapur, okuma becerileri açısından dünya genelinde öne çıkan ülkelerden biri olsa da öğrencilerin eğitim hayatlarının ilerleyen dönemlerinde okuma alışkanlıklarını kaybetmesine ilişkin endişeler bulunuyor.
Ülkedeki risk analistlerinden Isaac Neo, özellikle ortaöğretim dönemindeki yoğun sınav baskısının öğrencilerin okumaya yaklaşımını değiştirdiğini söyledi. Neo'ya göre öğrenciler bir süre sonra yalnızca sınavlarda karşılarına çıkacak konuları okumaya başlıyor ve zamanla eğlence amacıyla kitap okuma alışkanlıklarını kaybediyor.
Neo, yıllarca kitap okumadığını fark ettikten sonra 2025'te Modern Men's Book Club adlı kitap kulübünün kurulmasına öncülük etti. Kulübe katılan bazı kişilerin uzun süredir kitap okumadıklarını ve yeniden bir okuma alışkanlığı kazanmak istediklerini söyledi.
Para okumayı alışkanlığa dönüştürebilir mi?
Kampanya, Singapur'da okumanın para karşılığında teşvik edilmesinin kalıcı bir alışkanlık yaratıp yaratamayacağı konusunda tartışma başlattı. Eleştirilerin bir bölümü, insanların kitapları herhangi bir maddi karşılık beklemeden okumaları gerektiğini savunuyor.
Ancak kampanyayı destekleyenler, sosyal medya ve yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin dikkat üzerindeki etkisinin arttığı bir dönemde insanları yeniden okumaya yönlendirecek küçük bir teşvikin faydalı olabileceğini düşünüyor.
Singapur'daki kitap kulüplerinden birinin yöneticisi Ashley Chia da okuma alışkanlığını teşvik etmek için insanlara küçük bir başlangıç desteği verilmesini olumlu bulduğunu söyledi. Ancak Chia'ya göre kampanyanın başarısı yalnızca insanların günde 15 dakika okumasıyla ölçülmemeli.
Asıl hedefin insanların daha meraklı okurlara dönüşmesi, yalnızca ihtiyaç duydukları ya da karşılarına çıkan içeriklerle sınırlı kalmadan farklı konulara yönelmeleri olduğunu belirtti.
“Beyin çürümesi” tartışması
Singapur'un kampanyası, dünya genelinde dikkat sürelerinin kısalması ve okuma alışkanlıklarının gerilemesine ilişkin tartışmaların ortasında geliyor.
Eğitimciler, internetteki yüzeysel içeriklerin aşırı tüketiminin bilişsel becerilerde gerilemeye yol açabileceği iddiasıyla kullanılan “brain rot” yani “beyin çürümesi” kavramı ve sürekli kötü haber ya da içerik akışına maruz kalma anlamındaki “doomscrolling” ile mücadele etmeye çalışıyor.
Singapur'daki Ulusal Eğitim Enstitüsü'nden Loh Chin Ee, 15 dakikalık okuma süresinin düzenli okuyanlar için kısa görünebileceğini ancak alışkanlık oluşturmak açısından iyi bir başlangıç noktası olduğunu söyledi.
Loh, insanların ekran üzerinden metin okumaya devam ettiğini ancak uzun süre bir metne odaklanmayı ve derinlemesine okumayı gerektiren alışkanlığın daha az görüldüğünü belirtti.
Uzmanlar ise maddi ödüllerin, okumaya zaten ilgi duyan kişiler üzerinde daha etkili olabileceğine dikkat çekiyor. Singapur'daki Putra Star Care'den klinik psikolog Charissa Ng, okumaya hiç ilgisi olmayan kişiler için nakit ödüllerin kalıcı ve içsel bir okuma motivasyonu yaratmasının zor olabileceğini söyledi.
Singapur'un kamu politikalarında kampanyalar ve küçük teşviklerle davranış değişikliği yaratma konusunda geçmişte elde ettiği başarılar göz önüne alındığında, yeni uygulamanın ne kadar etkili olacağı ise zamanla ortaya çıkacak.
Kaynak: Gazete Oksijen
