Maldivler'in kristal sularının derinliklerinde, ışığın ulaşamadığı dar ve karanlık bir mağara sistemi, beş deneyimli İtalyan dalgıcın sonunu getirdi. Kurtarma operasyonu sırasında bir Maldivli askeri dalgıç da hayatını kaybederek trajedinin altıncı kurbanı oldu.
CNN'in haberine göre beş kişilik ekip, başkent Malé'nin yaklaşık bir saatlik sürat teknesi mesafesindeki Vaavu Atolü açıklarında, geç Perşembe öğleden sonrası dalışa geçti. Grupta dalış eğitmeni Gianluca Benedetti, Cenova Üniversitesi'nde ekoloji alanında doçent olan Monica Montefalcone, Montefalcone'nin kızı Giorgia Sommacal, deniz biyoloğu Federico Gualtieri ve araştırmacı Muriel Oddenino yer alıyordu. Dalgıçlar, yaklaşık 47 metre derinlikte açılan ve en alt noktasında 70 metreye kadar alçalan mağara ağına indiler. Bir daha geri dönmediler.
Alarm ve ilk müdahale
Maldivler hükümeti başsözcüsü Mohamed Hussain Shareef, perşembe günü saat 13:30 sıralarında dalgıçların konakladığı 36 metrelik lüks yat Duke of York'tan imdat sinyali geldiğini söyledi. Dalgıçlar yaklaşık iki saattir su altındaydı ve yüzeye çıkamamışlardı. İlk müdahale bölgedeki başka bir liveaboard teknesinden geldi; o tekneden yardıma koşan dalgıçlar, Benedetti'nin cansız bedenini mağaranın ağzında buldu. Maldivler Sahil Güvenliği kalan dört dalgıç için kapsamlı bir arama operasyonu başlattı; ancak diğer dört dalgıcın mağaranın içinde olduğu varsayımıyla hareket edilmeye başlandı.
Uluslararası kurtarma operasyonu
Shareef'e göre operasyona yerel uzmanların yanı sıra küresel dalış güvenliği kuruluşu Divers Alert Network'ten (DAN) üç Finlandiyalı dalgıç ile Birleşik Krallık ve Avustralya tarafından sağlanan özel ekipmanlar katıldı. Öngörülemeyen güçlü akıntılar, dar geçitler ve zifiri karanlık operasyonu son derece güçleştirdi. "Bu seviyede bir dalış için uzman olmanız gerekir" diyen Shareef, dört dalgıcın konumunun Perşembe'den ancak Pazartesi'ye kadar tespit edilebildiğini ve cesetlerin mağaranın üçüncü odasında bulunduğunu aktardı.
Kurtarma operasyonu, Kıdemli Çavuş Mohamed Mahudhee'nin Cumartesi günü hayatını kaybetmesi üzerine bir gün askıya alındı. Yetkililer, Mahudhee'nin çok hızlı yükselme nedeniyle oluşan dekompresyon hastalığı, yani vurgundan öldüğüne inanıyor. Mahudhee, aralarında Devlet Başkanı Mohamed Muizzu, turizm ve askeri yetkililerin bulunduğu binlerce kişinin saygı duruşunda bulunduğu törenle askeri törenle toprağa verildi.
Mağaranın anatomisi
Rus teknik dalış uzmanı Vladimir Tochilov, bu mağaraya 2014 yılında girmiş nadir dalgıçlardan biri. Tochilov, CNN'e mağaranın yaklaşık 200 metre uzunluğunda ve birkaç salondan oluştuğunu aktardı: "Bu mağaraya yalnızca uygun hazırlığa ve deneyime sahip, doğru planlama yapan teknik mağara dalgıçları erişebilir." Dalış şirketi Neva Divers'ın YouTube'da paylaştığı video, fenerlerle yol arayan dalgıçların zaman zaman daraldığı için yalnızca geçebildiği karanlık ve tekinsiz koridorları gözler önüne seriyor.
Tochilov, mağara dalışının yoğun teknik eğitimin ötesinde psikolojik hazırlık da gerektirdiğini vurguluyor: mağaranın derinliklerinde çıkış ışığı kaybolduğunda tamamen karanlıkta yön bulmak gerekiyor. "Herhangi bir insanı karanlık bir odada kendi etrafında döndürüp çıkışı bulmasını isterseniz, o zaman bile zorluklar yaşanacaktır." Tochilov, Maldivler'in mağara dalışıyla tanınan bir yer olmadığını ve bu mağaranın muhtemelen bölgedeki tek mağara olduğunu belirterek, "Dışarıda göremeyeceğiniz kendine has bir flora ve faunaya sahip olduğu için bilim insanları ve biyologların ilgisini çekiyor olmalı" dedi.
Gaz narkozu ve dezoryantasyon riski
2018'deki Tayland mağara kurtarma operasyonunda görev alan İngiliz Mağara Kurtarma Konseyi dalış görevlisi John Volanthen, derin deniz mağara dalışının pek çok tehlike barındırdığını söylüyor. Tehlikelerden biri, sıkıştırılmış gaz solunmasının derinliklerde oluşturduğu anestezi benzeri etki olan azot narkozu. "Daha derine indikçe bu etki potansiyel olarak paniğe yol açabilir ve aynı zamanda çıkış yolunu bulma yetisini de azaltabilir" diyen Volanthen, İtalyan dalgıçların mağaranın derinliklerinde yönlerini şaşırmış olabileceğini düşünüyor.
Hava koşulları ve izin belirsizlikleri
Olayın arka planında birden fazla soru işareti var. Maldivler Meteoroloji Servisi, Perşembe sabahı şiddetli rüzgar ve dalgalı deniz uyarısı içeren "beyaz alarm" vermişti; öğleden sonra uyarı "sarı alarma" yükseltildi, rüzgar hızı saatte 48 km'ye, rüzgar hamleleri ise 80 km'ye ulaştı. Dalgıçların bu uyarıdan haberdar olup olmadıkları bilinmiyor.
Shareef, araştırmacılar Montefalcone, Gualtieri ve Oddenino'nun yumuşak mercanları incelemeye yönelik bir araştırma için izin aldığını doğruladı; teknik dalış, yani 30 metrenin ötesine inme yetkisi de verilmişti. Ancak mağara dalışı yapacakları yetkililerle paylaşılmamıştı: "Eğer bize bunu söyleselerdi, onlara çok daha net kılavuzlar ve tavsiyeler sunabilirdik." Cenova Üniversitesi ise Reuters'a, söz konusu dalışın "misyonun planlanan faaliyetlerinin bir parçası olmadığını" ve "kişisel bir kararla gerçekleştirildiğini" belirtti.
Tekne ve sorumluluk soruşturması sürüyor
Shareef, yetkililerinin soruşturmayı Duke of York yatı üzerinde yoğunlaştırdığını ve yatın lisansını askıya aldığını söyledi: "Teknenin tüm evraklarının eksiksiz olmadığını kesin olarak biliyoruz." Teknede dalış okulu lisansı bulunmuyordu. Yat işletmecisi Abdul Muhsin Moosa, Reuters'a teknenin 30 metreye kadar olan dalışlar için izinli olduğunu ve dalgıçlara varışta bu sınır hakkında bilgi verildiğini aktardı. Turları satan İtalyan şirket Albatros Top Boat'un avukatı Orietta Stella ise şirketin grubun daha derine inmeyi planladığını bilmediğini ve "buna asla izin vermeyeceğini" belirtti; Albatros'un yalnızca pazarlama faaliyeti yürüttüğünü, teknenin sahibi ve mürettebatın işvereni olmadığını da netleştirdi.
"Aşağıda bir şeyler olmuş olmalı"
İtalyan dalgıçlara tam olarak ne olduğu soruşturma tamamlanana kadar netlik kazanmayacak. Montefalcone'nin eşi ve Giorgia'nın babası Carlo Sommacal, İtalyan la Repubblica gazetesine eşinin "dünyanın en iyi dalgıçlarından biri" ve en az 5.000 dalış deneyimine sahip bir sporcu olduğunu söyledi. Montefalcone'nin aynı zamanda başkalarının hayatını asla riske atmayacak "sorumluluk sahibi bir insan" olduğunu vurgulayan Sommacal, tek bir cümleyle hem acısını hem de şaşkınlığını dile getirdi: "Aşağıda bir şeyler olmuş olmalı."
Kaynak: Gazete Oksijen
