ABD'de ara seçimlerindede seçmenler Temsilciler Meclisi'nin tamamını, Senato'nun 35 sandalyesini ve 36 eyaletin valisini belirlemek için sandık başına gitti. Yaklaşık 250 milyon yetişkin vatandaşın oy kullanma hakkı bulunduğu seçimlerde, 2022'deki ara seçimlere benzer bir katılım olması halinde sandığa gidenlerin sayısının 100 milyonu aşabileceği tahmin ediliyordu. Seçimler, Trump'ın ikinci döneminin ortasında yönetimin politikalarına yönelik bir referandum olarak görülüyordu.
Sonuçlar Cumhuriyetçiler açısından ağır bir kayıp anlamına geliyor. Demokratlar Senato'da çoğunluk için gereken 51 üyeye ulaştı, Temsilciler Meclisi'ndeki Cumhuriyetçi çoğunluğu da sona erdirdi.
Trump yenilgiye ilişkin ilk açıklamasında "Adım pusulada olsaydı büyük farkla kazanırdık" dedi. New York Times'a konuşan Trump, Demokratlarla çalışmayı dört gözle beklediğini ve sonuçları kabul etmeye hazır olduğunu söyledi. CNN International'a göre Beyaz Saray yetkilileri ise yenilgiden Trump'ı değil adayları sorumlu tuttu.
Sonuçlar piyasalara da yansıdı. Reuters'a göre Nasdaq vadeli işlemleri yüzde 2'nin üzerinde geriledi, dolar endeksi değer kaybetti, spot altın ons başına 3 bin 947 dolara yükseldi. Türkiye'de dolar/TL 50 lira seviyesinde seyretti.
Senota yarışında Demokratlar önde
Her eyaletten iki üyenin yer aldığı 100 kişilik Senato, yasaları Temsilciler Meclisi ile birlikte onaylıyor, bakan ve yargıç gibi üst düzey atamalara onay veriyor ve başkana yönelik azil davalarını görüyor.
Kim önde?
Demokratlar Cumhuriyetçilerin elindeki dört sandalyeyi alarak çoğunluk için gereken 51'e ulaştı. 2024'ten sonra 53-47 Cumhuriyetçi üstünlüğüyle şekillenen Senato'da kontrol el değiştirdi. Seçim öncesi modeller Demokratlar için en iyi ihtimalle 51-52 sandalye öngörüyordu. Sonuç bu tahminlerin üstünde.
Sürprizler:
- Teksas: James Talarico, Trump'ın desteklediği Ken Paxton'ı yendi. Demokratlar eyalette 1988'den bu yana ilk kez Senato seçimini kazandı.
- Güney Karolina: Annie Andrews, Trump'ın desteklediği Darline Graham'ı geçti. Graham, temmuzda ölen kardeşi Lindsey Graham'ın koltuğuna atanmıştı. Paxton ve Graham'ın yenilgisi, Trump'ın siyasi etkisi açısından da öne çıkan sonuçlar arasında.
- Ohio: 2024'te koltuğunu kaybeden Sherrod Brown, Jon Husted'ı yenerek Senato'ya döndü.
- Kuzey Karolina: Eski Vali Roy Cooper, Michael Whatley'yi geçti.
- Kansas: Metodist papaz Adam Hamilton, Roger Marshall'ı yenerek Demokratlar için 1932'den bu yana ilk Kansas Senato zaferini aldı.
- Iowa: Paralimpik sporcu Josh Turek, Ashley Hinson'ı geçerek Demokratlara 2008'den bu yana ilk Iowa Senato koltuğunu kazandırdı.
- New Hampshire: Chris Pappas, John Sununu'yu yenerek Senato'ya seçilen ilk açık eşcinsel erkek oldu.
- Michigan: Abdul El-Sayed, ilk Müslüman senatör olma yolunda ilerliyor.
Kazananlar 3 Ocak'ta yemin ederek 120. Kongre'de göreve başlayacak. Demokratların çoğunluğu dar olduğu için Senato'da tek bir oyun bile belirleyici olabilir. Bu durum merkezdeki senatörlerin ağırlığını artırabilir. Trump'ın aday gösterdiği isimlerin onaylanması ve yasama gündeminin ilerlemesi artık Demokratların tutumuna bağlı.
Temsilciler Meclisi Demokratlara emanet
Nüfusa göre belirlenen 435 üyeden oluşan ve üyelerin görev süresi iki yıl olan Temsilciler Meclisi, yasa yapıyor, bütçe ve harcama tasarılarını başlatıyor, başkana yönelik azil sürecini başlatma yetkisini elinde tutuyor.
Kim önde?
Demokratlar, 2023'ten bu yana süren Cumhuriyetçi kontrolü sona erdirdi. Çoğunluk için 435 sandalyenin en az 218'i gerekiyordu.
Sürprizler
Demokratlar New Jersey ve Pensilvanya'da Cumhuriyetçilerin elindeki bazı sandalyeleri aldı. Kentucky'de boşalan bir sandalye de Demokratlara geçti.
- Demokrat Azınlık Lideri Hakeem Jeffries'in Meclis Başkanı olması bekleniyor. Seçilirse bu göreve gelen ilk siyah siyasetçi olacak.
- Bütçe ve harcama yasaları Meclis'ten geçmek zorunda olduğu için Demokratlar yasama gündeminde belirleyici hale gelecek. Komisyonların kontrolü de Demokratlara geçeceği için yönetimi soruşturma ve denetleme kapasiteleri artacak.
- Azil süreci Meclis'te basit çoğunlukla başlatılabiliyor, ancak mahkûmiyet için Senato'da 67 oy gerekiyor. Demokrat Steve Cohen'in 24 Eylül'de sunduğu 26 maddelik azil önergesi gündemde duruyor. Modellemeler Demokratların Senato'da 52 sandalyeyi geçemeyeceğine işaret ettiği için mahkûmiyet ihtimali zayıf görünüyor.
- Başkanın vetosunun aşılması için iki kanatta da üçte iki çoğunluk gerekiyor, bu da Demokratlar için zor görünüyor. Bu nedenle Trump'ın başkanlık kararnamelerine daha fazla başvurabileceği belirtiliyor.
Demokrat kadın adaylar Valilik yarışında tarih yazdı
Valiler, eyaletlerin yürütme erkini yönetiyor, eyalet meclislerinin çıkardığı yasaları imzalıyor veya veto ediyor, eyalet bütçesini hazırlıyor ve üst düzey yöneticileri atıyor.
Kim önde?
36 eyalette valilik seçimi yapıldı. Demokratlar Cumhuriyetçi kalelerde dikkat çeken zaferler kazandı. Cumhuriyetçiler Florida'da Byron Donalds'ın ve Arkansas'ta Sarah Huckabee Sanders'ın zaferleriyle varlığını korudu.
Sürprizler ve tarihi sonuçlar:
- Teksas: Gina Hinojosa, Greg Abbott'ı yenerek eyaletin ilk Latin kökenli kadın valisi oldu. Demokratlar 1990'dan bu yana ilk kez Teksas valiliğini kazandı.
- Ohio: Amy Acton, Vivek Ramaswamy'yi yenerek eyaletin ilk kadın valisi oldu.
- Georgia: Keisha Lance Bottoms, eyaletin ilk siyah kadın valisi oldu.
- New Mexico: Deb Haaland, ABD'de vali seçilen ilk yerli Amerikalı kadın oldu.
- Wisconsin: David Crowley, eyaletin ilk siyah valisi oldu.
- Iowa: Rob Sand, Demokratların 2006'dan bu yana ilk valilik zaferini aldı.
Ne oldu, ne olacak?
Teksas'ta Hinojosa'nın veri merkezlerine yönelik moratoryum ve vergi teşvikleri konusundaki tutumu, yapay zekâ altyapısına yatırım yapan şirketler açısından piyasada öne çıktı. Oracle ve CoreWeave hisseleri geriledi.
Kaynak: Gazete Oksijen
