ABD, İran'a karşı yeni ve daha ağır ekonomik yaptırımları devreye almaya hazırlanıyor. Washington yönetimi, İran'la ticaret yapan ülkeleri ve finansal ilişkileri hedef alacak yeni önlemleri pazartesi günü açıklayacağını duyurdu. Tahran ise "ekonomik savaşın" sürmesi halinde Basra Körfezi'nden petrol ihracatını tamamen durdurmakla tehdit etti.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazar günü Financial Times'ta yayımlanan yazısında yeni yaptırımları "bir düşmana karşı bugüne kadar düzenlenen en büyük mali saldırı" olarak nitelendirdi. Bessent'in pazartesi günü TSİ 20.00'de düzenleyeceği basın toplantısında yaptırımların ayrıntılarını açıklaması bekleniyor.
Bessent, yeni önlemlerin yalnızca İran'ı değil, İran ekonomisi ve finans sistemiyle ilişkilerini sürdüren ülkeleri de hedef alacağı mesajını verdi. İran'la ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkeleri "yatıştırma politikası" izlemekle suçlayan Bessent, bu ülkelerin bunun sonuçlarını dikkate alması gerektiğini söyledi.
"Hürmüz'den tek damla petrol geçmeyecek"
İran'dan ise sert bir karşılık geldi. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Ekonomik savaş devam ederse ne Hürmüz Boğazı'ndan ne de Basra Körfezi'nin başka bir noktasından tek damla petrol ihraç edilecek" dedi.
Rızai ayrıca, ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü ekonomik baskıya katılan veya destek veren herhangi bir ülkenin tutumunun Tahran tarafından "savaş eylemi" olarak değerlendirileceğini söyledi.
ABD ile İran arasında haftalardır doğrudan askeri saldırı yaşanmasa da altı aydır devam eden çatışmayı sona erdirecek kapsamlı bir müzakere süreci başlamış değil. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılara başlamasından bu yana çoğu İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti.
Saldırılar İran'ın konvansiyonel askeri kapasitesine ve altyapısına ağır zarar verirken, Tahran füze ve insansız hava aracı kapasitesinin bir bölümünü koruyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki petrol tankerlerini tehdit etmesi bölgedeki deniz taşımacılığını büyük ölçüde aksatırken küresel enerji fiyatları üzerinde de baskı yaratıyor.
ABD'den Çin'e destek çağrısı
ABD daha önce Çin'den de İran konusunda işbirliği istemişti. Bessent, Çin'in petrol ithalatının önemli bir bölümünü tarihsel olarak Körfez ülkelerinden karşıladığına dikkat çekmişti. Çin'in Washington Büyükelçiliği ise yaptırım ve baskının sorunun çözümüne yardımcı olmayacağını belirterek diplomasi çağrısı yaptı.
İran ekonomisi savaş öncesinde de yüksek enflasyon, değer kaybeden para birimi, enerji sıkıntıları ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle baskı altındaydı. Savaşın ardından altyapı hasarı, ticaretteki kesintiler, üretim kayıpları ve yeniden inşa maliyetleri ekonomik sorunları daha da artırdı.
ABD ile İran arasındaki son yüz yüze görüşmeler haziran ayında İsviçre'de yapılmıştı. Taraflar arasında doğrudan müzakerelerin yeniden başlamaması üzerine Katar, Pakistan ve Türkiye arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor.
Bu kapsamda Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir'in pazartesi günü Tahran'ı ziyaret etmesi bekleniyor. İran, ziyaretin bölgede barış ve güvenliğin yeniden sağlanmasına yönelik girişimlerin parçası olduğunu açıklarken, Pakistanlı bir hükümet yetkilisi görüşmelerde ABD'nin yeni yaptırım tehdidinin de ele alınacağını belirtti.
Kaynak: Reuters
