ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela ile 100 yıllığına imzaladığı tarihi petrol anlaşmasının merkezinde, Washington’ın çıkarlarını savunma geçmişi son derece kabarık olan ve Nicolas Maduro’nun devrilmesi operasyonunda kilit rol oynayan Venezuelalı milyarder Alejandro Betancourt yer alıyor.
Alejandro Betancourt'un serveti 2.6 milyar dolar civarında.
Axios’un haberine göre, 46 yaşındaki Betancourt’un yönettiği petrol şirketi, Pentagon ile benzeri görülmemiş bir ortaklığa imza atıyor.
Bu anlaşma, ABD stratejik rezervlerinin düştüğü bir dönemde Amerika’ya Venezuela’nın devasa petrol sahalarına doğrudan erişim imkanı tanıdı.
Konuyla ilgili açıklama yapan bir ABD’li yetkili, “Betancourt olmasaydı enerji güvenliği anlaşması yapılamazdı. O olmasaydı Maduro hala iktidarda kalabilirdi” ifadelerini kullandı.
Betancourt’un yaşam öyküsümilyar dolarlık anlaşmalar, uluslararası casusluk iddiaları, yıllardır süren para aklama soruşturmaları ve kolluk kuvvetlerinin baskın yaptığı İspanyol şatolarıyla dolu bir dramatik yapı sergiliyor.
Maduro'nun devrildiği gece kapalı kapılar ardında yaşananlar
Geçtiğimiz yıl Trump, Maduro’nun Venezuela’yı terk etmesini talep ettiğinde Betancourt, dönemin Venezuela Devlet Başkan Yardımcısı Delcy Rodriguez ile temasa geçerek kendisinin hükümetin başına geçip geçmeyeceğini nabız yoklayarak araştırdı.
Konu hakkında bilgilendirilen ikinci bir ABD’li yetkili, “Alejandro, Delcy’ye doğrudan bir talepte bulunmadı sadece onun zihniyetini ve duruşunu anlamaya çalıştı” değerlendirmesinde bulundu.
Betancourt, Trump’ın resmi olmayan Venezuela özel temsilcisi Mauricio Claver-Carone ile düzenli temas halinde kalarak Maduro sonrası Venezuela’da petrol akışının ve ekonominin nasıl sürdürüleceğini müzakere etti.
3 ocak tarihinde ABD ordusunun Maduro’yu yakaladığı sırada Claver-Carone, telefonla hem Betancourt ile hem de Rodriguez ile iletişim halindeydi.
Betancourt’un bir yakınının aktardığına göre, Rodriguez başlangıçta ABD’nin Maduro’yu öldürdüğünü ve kendisine tuzak kurulduğunu düşünerek büyük bir korku ve öfkeye kapıldı.
Betancourt, süreçte arabulucu rolü oynayarak Rodriguez’i ikna etti ve en nihayetinde onu Venezuela’da yönetimi devralması konusunda ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşmeye sevk etti.
Moskova'daki gizli görev
Betancourt’un ABD hükümetiyle ilişkisi, Claver-Carone’un Ulusal Güvenlik Konseyi Batı Yarımküre Direktörü olduğu ve Trump yönetiminin Maduro’yu meşru başkan olarak tanımadığını ilan ettiği ilk döneme dayanıyor.
Trump, 2019 yılında Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido’yu ülkenin meşru lideri olarak tanıyan ilk dünya lideri olmuştu.
Guaido’nun kardeşi Gustavo Guaido ve muhalif bir yetkilinin ifadelerine göre Betancourt, Maduro muhalefetini Venezuelalı siyasi figürler ve üst düzey askeri yetkililerle bir araya getiren bir aracı olarak görev yaptı.
Betancourt ayrıca Guaido hükümeti adına Moskova’ya seyahat ederek Rusya’nın Maduro’ya verdiği desteği kesmesini talep eden mektubu bizzat iletti.
Maduro, ABD destekli devirme girişimini atlatmayı başardı. Bunun üzerine Betancourt ülkeden kaçarken Maduro, iş insanının tutuklanması talimatını verdi, mal varlıklarına ve petrol şirketine el koydu.
Sosyalist yönetimin kötü idaresi sebebiyle Betancourt’un eski sahalarındaki petrol üretimi ciddi oranda düştü ve bu durum Venezuela ekonomisine büyük zarar verdi.
2023 yılında Rodriguez, petrol sektöründe kriz çözücü olarak tanınan Betancourt’un geri getirilmesi için Maduro’ya baskı yaptı.
Maduro ise Betancourt’un muhalefetten uzak durması ve "El Abuelo" (Dede) lakabını taktığı Amerikalı petrolcü Harry Sargeant ile çalışması şartıyla dönmesine izin verdi. İkili yakın zamanda yollarını ayırdı.
1.2 milyar dolarlık para aklama soruşturması
Betancourt, Maduro kendisini takip ederken 2019 yılında ABD’de ciddi bir hukuki engelle karşılaştı. Kuzeninin ve diğer bazı Venezuelalıların Miami’de suçlandığı 1.2 milyar dolarlık uluslararası bir para aklama soruşturması başlatıldı.
Washington Post’un haberine göre, Betancourt’un o dönemki avukatı Rudy Giuliani, Adalet Bakanlığı üst düzey yetkilileriyle görüşerek müvekkilinin suçlamalardan habersiz olduğunu savundu.
Bu görüşme, Giuliani ve arkadaşlarının Betancourt’un İspanya’daki El Alamin şatosunda konaklamasından ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski'nin bir yardımcısıyla görüşerek Joe Biden hakkında soruşturma açılmasını talep etmesinden bir ay sonra gerçekleşti.
Betancourt hakkında hiçbir zaman resmi bir suçlama yöneltilmedi. Altı yıl sonra İsviçre makamları, 2016 tarihli para aklama dosyasını yeniden açarak İspanyol makamlarından Betancourt’un Madrid’deki ofisi ile şatosunda arama yapılması talebinde bulundu.
Washington Post, bu yılın ilkbaharında aralarında dönemin Adalet Bakanı Pam Bondi’nin de bulunduğu ABD’li yetkililerin, Betancourt’un kilit bir dış politika figürü olması sebebiyle İsviçreli makamlardan soruşturmayı ertelemelerini istediğini aktardı.
İsviçre’nin iade talebi nedeniyle Betancourt’un İngiltere’deki evinden çıkıp Washington ve Karakas’a giderek anlaşmayı tamamlayamaması ABD için ciddi bir sorun oluşturdu.
İsviçreli yetkililerin İngiltere mahkemesine süreçten çekildiklerini bildirmesiyle hukuki pürüz çözüldü ve Betancourt Haziran ayında seyahat etme imkanına kavuştu.
Pentagon destekli anlaşmanın detayları
Ağustos ayı ortasında Betancourt, Rodriguez, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon Stratejik Sermaye Ofisi yetkilileri petrol anlaşmasında el sıkıştı. Anlaşma şartlarına göre:
Venezuela’nın payı: Venezuela, sahaya bağlı olarak üretimin yüzde 16 ila yüzde 40’ı arasında pay alacak ve gelir vergisi elde edecek.
ABD’nin kazancı: ABD hiçbir sermaye koymadan şirkette yüzde 35 hisse sahibi olacak ve vergi sonrası üretilen petrolün yüzde 20’sini varil başına yaklaşık 30 dolar maliyetle alacak (Ham petrolün varil fiyatı Pazartesi günü 90 dolar seviyesindeydi).
Betancourt’un kazanımı: Betancourt’un sahibi olduğu North American Blue Energy Partners şirketi 17 petrol sahasının işletme hakkını elde edecek ve ABD ordusunun örtülü desteğini arkasına alacak.
Enerji uzmanları anlaşmayı uygulanamaz olarak nitelendirirken, benzin fiyatlarını kısa sürede düşürmesinin mümkün olmadığını ifade etti.
Bazı Venezuelalılar ise anlaşmayı rüşvetçi bir sistemin ürünü olarak tanımlayarak Betancourt’u açgözlü elitleri tanımlamak için kullanılan "bolichico" ifadesiyle eleştirdi.
Kaynak: Gazete Oksijen
