2025 yılında 19,59 milyon uluslararası ziyaretçi ağırlayan Dubai, dünyanın en çok ziyaret edilen şehirlerinden biri oldu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı, ziyaretçi sayıları üzerinde yıkıcı bir etki yarattı ve yerel işletmeler zor durumda kaldı. Normalde akşam saatlerinde restoranların dolup taştığı şehirde, son bir ayda birçok masa boş kaldı.
BBC'nin haberine göre Dubai’de 2014 yılında ilk restoranını açan Natasha Sideris, son 10 yılda Tashas grubunu 14 şubeye ve 1000’den fazla çalışana ulaştırdı, savaşın etkisi işletmeler üzerinde ağır oldu.
Sideris, restoranlarının gelirlerinin yüzde 50’den fazla düştüğünü, turiste bağımlı şubelerde ise bu düşüşün yüzde 70-80 seviyesine ulaştığını söyledi.
Kriz nedeniyle tüm çalışanların maaşları yüzde 30 oranında kesildi.
“Mevcut durum acımasız” diyen Sideris, “Ya çalışanların yüzde 30’unu işten çıkaracaktım ya da maaşları düşürecektim. Şimdilik ikinci seçeneği tercih ettim” ifadelerini kullandı.
Sektör genelinde kriz derinleşiyor
Dubai genelinde restoran sektörü benzer bir tabloyla karşı karşıya kaldı.
Bir restoran zincirinin üst düzey yöneticisi, müşteri sayısının normalin sadece yüzde 15-20’sine düştüğünü ve çalışanların yarısından fazlasının ücretsiz izne çıkarıldığını söyledi ve şöyle dedi:
“Başka seçeneğimiz yok. Bazı şubeleri geçici olarak kapattık, diğerleri minimum personelle çalışıyor”
Turizm ekosistemi genelinde çöküş
Kriz sadece restoranlarla sınırlı kalmadı. Oteller, seyahat acenteleri, ulaşım şirketleri ve havayolları da ciddi darbe aldı.
Son 20 yılda dünyanın önde gelen turizm merkezlerinden biri haline gelen Dubai’de savaşın başlamasıyla bu büyüme ivmesi kesildi.
Saldırılar ve güvenlik endişesi turizmi vurdu
ABD ve İsrail saldırılarının ardından İran’ın karşılık vermesiyle Birleşik Arap Emirlikleri de hedef haline geldi.
Yetkililere göre ülkeye 2400’den fazla füze ve insansız hava aracı yöneltildi. Bunların yüzde 90’dan fazlası imha edildi.
Bazı füze parçaları Dubai’de konutlar, oteller ve havaalanı dahil olmak üzere çeşitli bölgelere düştü. Palm Jumeirah’daki Fairmont oteline düşen parçaların görüntüleri sosyal medyada geniş yer buldu.
Yetkililere göre şu ana kadar ülkede 11 kişi hayatını kaybetti, 185’ten fazla kişi yaralandı.
Hava trafiği aksadı, turistler tahliye edildi
28 Şubat’ta başlayan çatışma hava ulaşımını da sekteye uğrattı. İlk haftalarda on binlerce turist mahsur kaldı ve özel uçuşlarla tahliye edildi.
Binlerce uçuş iptal edildi. Dünyanın en yoğun uluslararası havalimanı olan Dubai Uluslararası Havalimanı geçen yıl 95,2 milyon yolcuya hizmet vermişti.
Emirates havayolu sınırlı uçuşlarla operasyonlarını sürdürmeye çalışıyor.
Otellerde doluluk oranı yüzde 15’e düştü
Turist sayısındaki sert düşüş, otel doluluk oranlarını da vurdu. Wego şirketinden Mamoun Hmiden’e göre, savaş sonrası haftalarda doluluk oranları yılın bu dönemine göre yüzde 15-20 seviyesine geriledi.
Oteller, özellikle bayram döneminde fiyatları ciddi şekilde düşürdü. Palm Jumeirah’daki lüks otellerde fiyatlar yarıya kadar indirildi.
Konaklama sektörü küçülmeye gidiyor
Bazı otel zincirleri, maliyetleri düşürmek için tesislerin bir kısmını geçici olarak kapattı. Bir otel yöneticisi, bazı tesislerde doluluk oranının tek hanelere düştüğünü belirterek “Birkaç hafta kapatıp durumu yeniden değerlendirmek daha mantıklı” dedi.
İş seyahatleri de darbe aldı. Konferans ve etkinliklerin iptal edilmesi nedeniyle iş otellerinde de doluluk oranları rekor seviyede düştü.
Kısa dönem kiralamalarda da iptaller arttı
Pandemi sonrası hızla büyüyen turizm sektörü, bu kez arz fazlası ile karşı karşıya kaldı.
AirDNA verilerine göre savaşın ilk ayında, 28 Şubat ile 29 Mart arasında Birleşik Arap Emirlikleri genelinde 226 bin 500’den fazla kısa dönem rezervasyon iptal edildi.
Çalışanlar ücretsiz izne çıkarıldı
Kriz, sektörün bel kemiğini oluşturan göçmen iş gücünü de etkiledi. Birçok çalışan ücretsiz izne çıkarıldı veya çalışma saatleri azaltıldı.
Lüks bir restoranda çalışan Güney Asyalı bir garson, “Kendimizi tekrar pandemi dönemine dönmüş gibi hissediyoruz. İşimizi kaybetme korkusu var” dedi.
Bazı oteller işten çıkarmalara başladı. İnsan hakları kuruluşları, birçok göçmen işçinin zaten borçlu ve kırılgan durumda olduğunu belirtiyor.
Bölgesel turizm de darbe aldı
Oxford Economics’e bağlı Tourism Economics verilerine göre, savaşın süresine bağlı olarak Orta Doğu’ya bu yıl 23 ila 38 milyon daha az turist gelebilir.
Ziyaretçi harcamalarında 34 milyar ila 56 milyar dolar arasında kayıp yaşanabileceği tahmin ediliyor.
Toparlanma savaşın süresine bağlı
Uzmanlar, savaşın kısa sürede sona ermesi halinde hızlı bir toparlanma olabileceğini belirtiyor. Çatışmanın uzaması durumunda yaz sezonunun tamamen kaybedilebileceği ifade ediliyor.
Dubai yönetimi, önümüzdeki 3-6 ay için işletmelere 272,26 milyon dolarlık destek paketi açıkladı. Otellere bazı vergileri erteleme imkanı tanındı.
Kaynak: Gazete Oksijen
