Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) yayımladığı “Küresel İklimin Durumu” raporu, gezegenin enerji dengesinin rekor seviyede bozulduğunu ortaya koydu. Bu dengesizlik, okyanusların eşi görülmemiş düzeyde ısınmasına, hava olaylarının daha ekstrem hale gelmesine ve gıda ile sağlık sistemlerinin tehdit altına girmesine yol açıyor.
Rapora göre 2015-2025 dönemi, ölçümlerin başladığı tarihten bu yana en sıcak 11 yıl olarak kayda geçti. Ancak bilim insanlarına göre asıl endişe verici olan, yüzeyde hissedilen sıcaklık artışının, Dünya sisteminde biriken toplam ısının yalnızca küçük bir kısmını yansıtması.
Isının yüzde 90’ı okyanuslarda birikiyor
Fazla ısının yüzde 90’ından fazlası okyanuslar tarafından emiliyor. Geçen yıl okyanuslardaki ısı içeriği tarihin en yüksek seviyesine ulaştı ve son 20 yılda okyanusların ısınma hızı önceki dönemlere kıyasla iki katından fazla arttı.
Enerji fazlasının geri kalanı ise karalar, atmosfer ve buzullar arasında dağılıyor: Yaklaşık yüzde 5’i kara yüzeyini ısıtırken, yüzde 3’ü buzulları eritiyor, yalnızca yüzde 1’i doğrudan atmosferi ısıtıyor.
Gezegenin dengesi bozuluyor
Normal şartlarda Dünya’ya giren ve çıkan enerji miktarı dengede olur. Ancak fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşma nedeniyle atmosfere salınan sera gazları bu dengeyi bozuyor. Karbondioksit, metan ve diazot monoksit seviyeleri son 800 bin yılın en yüksek düzeyine ulaştı.
Rapora göre 2005-2025 arasında Dünya’nın enerji dengesizliği yılda yaklaşık 11 zettajoule arttı. Bu miktar, insanlığın toplam enerji tüketiminin yaklaşık 18 katına denk geliyor.
Aşırı hava olayları ve gıda riski artıyor
Biriken enerjinin yalnızca küçük bir kısmı bile yüzey sıcaklıklarını hızla yükseltmeye yetiyor. Geçtiğimiz yıl, veri setine bağlı olarak kaydedilen en sıcak ikinci ya da üçüncü yıl oldu.
Uzmanlara göre bu durum; kuraklık, sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve fırtınaların şiddetini artırırken, tarımsal üretimi ve gıda güvenliğini de tehdit ediyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, “Gezegen sınırlarının ötesine itiliyor. Tüm iklim göstergeleri kırmızı alarm veriyor” diyerek durumun aciliyetine dikkat çekti.
Okyanuslardaki değişim uzun vadeli
Bilim insanları, ısının giderek daha derin okyanus katmanlarına indiğini ve bunun etkilerinin binlerce yıl sürebileceğini belirtiyor. Bu durum deniz seviyelerinin hızla yükselmesine ve deniz buzunun tarihi düşük seviyelere gerilemesine yol açıyor.
Ayrıca yüzeye yakın bölgelerde artan ısı dalgaları ve asitlenme, mercan resifleri ve deniz yaşamı üzerinde yıkıcı etkiler yaratıyor.
Yeni ısınma dalgası kapıda
Pasifik Okyanusu’nda sıcaklıkları geçici olarak düşüren La Niña etkisinin sona ermek üzere olduğu, yıl içinde El Niño’ya geçişin beklendiği belirtiliyor. Bu değişim gerçekleşirse küresel sıcaklıkların yeniden rekor seviyelere çıkabileceği öngörülüyor.
Uzmanlara göre mevcut veriler, iklim krizinin artık geri döndürülemez eşiklere yaklaştığını ve acil küresel önlemler alınmadığı takdirde etkilerin daha da ağırlaşacağını gösteriyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
