Çinli lider Şi Cinping, yolsuzlukla mücadelesini siyasi sadakati zorunlu kılan acımasız bir kampanyaya dönüştürdü.
Komünist Parti denetçileri 2025 yılında yaklaşık bir milyon kişiyi cezalandırarak rekor bir sayıya ulaştı; bu rakam, Şi’nin göreve geldiği dönemde bildirilenin beş katından fazlasını temsil ediyor.
The Wall Street Journal, partinin en üst iç denetim organı tarafından 2013'ten bu yılın Mayıs ayına kadar yayınlanan ve Şi döneminde cezalandırılan 940'tan fazla yetkiliye ait disiplin bildirimlerini inceledi.
Zimmete para geçirmeden hizip olmaya
Veriler, Şi’nin tasfiyelerinin odağının zamanla nasıl değiştiğini gösteriyor; rüşvet, zimmete para geçirme ve zina gibi ekonomik suçlar ile ahlaki kusurlardan, Şi’nin talimatlarına karşı gelmek veya Pekin'in otoritesini sarsabilecek hizipler oluşturmak gibi geniş kapsamlı siyasi suçlara doğru bir evrilme söz konusu.
Suçlama belgeleri, yetkilileri partiye bağlı kalmamakla suçlayan uzun ve ahlaki dersler içeren ithamnamelere dönüştü. Tasfiye edilen yetkililer; aşırı borçlanmaktan karbon azaltma direktiflerini uygulamamaya, falcılara danışmak gibi "batıl" faaliyetlerde bulunmaya kadar her şeyle suçlandı.
WSJ'ye göre Şi'nin amacı açık: Yetkilileri her an tetikte tutmak.
Partinin en üst iç denetim organı olan Merkezi Disiplin Teftiş Komisyonu (CCDI), sorulara yanıt vermedi.
Sadakat polisi uygulaması
Şi, kampanyasındaki en net mesajı 2014 yılının sonlarında, emekli güvenlik şefi ve eski üst düzey liderlik üyesi Zhou Yongkang’ı yolsuzluk ve "siyasi disiplin" ihlalleri nedeniyle partiden ihraç ettiğinde verdi. Bu, parti denetçilerinin bu tür bir usulsüzlüğü ilk kez açıkça hedef alışıydı.
Bundan sonra, "partiye sadakatsizlik" iddiaları daha düzenli olarak görünmeye başladı. Şi’nin müfettişleri, parti direktiflerini yerine getirmeyen veya Pekin'in emirlerine uyuyormuş gibi yapıp (itaat taklidi yapıp) aslında karşı gelen yetkilileri giderek daha fazla cezalandırdı.
Yetkililerin yaşadıkları Şi'nin politikalarını ortaya koyuyor
Suçlarını kabul eden ve mahkemede pişmanlıklarını dile getiren eski yetkililerin yaşadıkları, Çin’deki siyasi disiplin kampanyasının nasıl evrildiğini de ortaya koyuyor.
Lu Wei, Çin İnternet Düzenleme Kurumu’nun eski başkanı olarak Kasım 2017’de soruşturmaya alındı. Parti, Lu hakkında iki düzineden fazla iddia yöneltti. Bu iddialar arasında partinin siber politikalarını “seçerek uygulamak”, partiye sadakatsizlik ve “emirlere karşı gelirken uyuyormuş gibi yapmak” gibi suçlamalar yer aldı. Ayrıca sık sık özel kulüpleri ziyaret etmek, rüşvet kabul etmek ve cinsel çıkarlar karşılığında görevini kötüye kullanmakla da suçlandı. Lu, Şubat 2018’de Komünist Parti’den ihraç edildi, Mart 2019’da ise 14 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
2020’den itibaren, parti içindeki tasfiyeler ekonomik yönetim ve kalkınma politikalarıyla daha doğrudan ilişkilendirilmeye başladı. Bu süreçte gözden düşen yetkililer, Şi Cinping’in Çin ekonomisini daha yenilikçi, çevre dostu ve daha eşitlikçi hale getirme hedeflerine direnmekle suçlandı. Bu da önceki yıllarda demiryolları, konut ve otoyol inşaatlarına dayalı, borçla finanse edilen büyüme modelinden belirgin bir kopuşa işaret etti.
Bu çerçevede öne çıkan isimlerden biri Guizhou Eyaleti eski vali yardımcısı Li Zaiyong oldu. Mart 2023’te hakkında soruşturma başlatılan Li’ye yaklaşık yirmi ayrı suçlama yöneltildi. Bunlar arasında parti politikalarından sapma, gösterişli ve maliyeti yüksek projelere girişme, aşırı borçlanma ve yönetim hataları yer aldı. Ayrıca yolsuzluk, yargı ve kolluk süreçlerine yasa dışı müdahale, kumar bağımlılığı ve cinsel çıkar karşılığı güç kullanımı gibi iddialar da dosyaya eklendi.
Li, Kasım 2023’te Komünist Parti’den ihraç edildi. Ağustos 2024’te ise ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı. Devlet televizyonunda yayımlanan bir belgesele göre Li, 2013-2017 yılları arasında görev yaptığı dönemde 23 turizm projesi başlattı; bunların 16’sı ya atıl kaldı ya da tamamlanamadı. Bu projelerin finansmanı için aşırı borçlanmaya gidildiği ve bunun yaklaşık 900 milyon yuanlık zarara yol açtığı belirtildi.
Batıl inançlar ve mistik eğilimler
Cezalandırılan 940'tan fazla yetkiliden 160'ından fazlası (yani altıda birinden fazlası), resmi olarak ateist olan Komünist Parti'nin üyelerine yasakladığı batıl faaliyetlerde bulunmak ve bu tür inançlara sahip olmakla suçlandı.
Parti yorumlarına ve devlet medyasına göre bu tür faaliyetler arasında; tanrılara ve ilahlara dua etmek, falcılık ve fizyonomi (yüz falı), ruhani gurulara veya medyumlara danışmak yer alıyor. Parti ayrıca yetkilileri "Marksizm-Leninizme inanmayıp hayaletlere ve tanrılara inanmakla", Buddha'ya dua etmekle ve hatta şans getirmesi için binaları, nesneleri ve alanları düzenlemeye yönelik eski bir Çin pratiği olan feng shui'ye kapılmakla suçladı.
"Zarif" yolsuzluk
Yolsuzluk, görevden almaların büyük bir parçası olmaya devam ediyor. En yaygın ihlaller arasında lüks hediyeler kabul etmek, kamu parasıyla veya başkalarının hesabına lüks yemekler yemek ve abartılı resepsiyonlar düzenlemek yer alıyor. Birçok yetkili, makam araçlarını özel amaçlarla kullandığı ve özel kulüpleri ziyaret ettiği için azarlandı.
Journal tarafından incelenen vakalarda 80'den fazla yetkili golf oynadığı için kınandı. İki düzineden fazla kişi kumar oynadığı için azarlandı. En az 30 yetkili "bayağı zevklere" kapılmakla suçlandı. İki kişi özel uçaklarla seyahat ettiği için hatalı bulunurken, diğer altı kişi birinci sınıfta (first class) uçtuğu için listeye girdi.
Bir yetkili, kendisini popüler bir Çin içkisi (baijiu) olan lider marka Moutai için bir "tadıcı uzman" olarak tanımlamıştı. Olayla ilgili bir parti açıklamasına göre, bu yetkili yasa dışı yollardan yüzlerce şişe Moutai almıştı ve ziyafetlerde mutlaka bu içkinin içilmesi konusunda ısrar ediyordu.
Gözetimini sıkılaştırmak için Şi, ülke genelinde gezici teftiş ekipleri görevlendirdi ve CCDI yetkililerini önemli parti kurumlarına ve devlet işletmelerine yerleştirdi. Bu ekipler; finans, sağlık ve enerji gibi rüşvete oldukça açık olan sektörlerde ani baskınlar ve operasyonlar gerçekleştirdiler.
Parti, kanıtları gizleme çabalarını ayrıntılarıyla anlatmaya başladı ve insanları soruşturmalara direnmekle suçladı. Son zamanlarda bazı yetkilileri "kaçış tarzı istifalar" vermekle veya istifa ederek soruşturmalardan kaçmaya çalışmakla eleştirdi.
Şi, Ocak ayında CCDI'a yaptığı açıklamada, "Yolsuzluğu besleyen toprak ve koşulları ortadan kaldırma görevi çetin ve külfetli olmaya devam ediyor" dedi. "Yüksek baskı duruşumuzu tereddüt etmeden sürdürmeliyiz."
Kaynak: Gazete Oksijen
