Ankara-Paris-Atina hattında gerilime neden olan elektrik hattı projesinde, Fransız gemisinin Türkiye'nin belirlediği koordinatlarda çalışma yapabilmesine izin verildi. Abeille Marengo isimli Fransız gemisi, 19 Mart 2027 tarihine kadar Türkiye'nin belirlediği koordinatlarda çalışma yapabilecek.
Türkiye’nin yayınladığı denizcilik duyurusuyla, Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin NAVTEX hizmet alanı ve kıta sahanlığı içinde gerçekleştirilecek deniz araştırmalarının, Türk makamlarıyla koordine edilen ve bu makamların onay verdiği güzergâhlarda yapılacağı belirtildi. Ancak Türkiye'nin onayını bildiren NAVTEX'ten saatler sonra Yunanistan da bir NAVTEX yayımlayarak belirtilen hatların önemli bir kısmının Yunan münhasır ekonomik bölgesi ve kıta sahanlığı içinde kaldığını ve araştırmaların proje adına Fransız Nexans şirketinin talebi üzerine verilen Yunan izinleri kapsamında yetkilendirildiğini savundu.
Fransız araştırma gemisi, Fransa ile Türkiye arasında gerçekleştirilen diplomatik görüşmelerin ardından, stratejik öneme sahip Yunanistan-Kıbrıs elektrik bağlantı projesi kapsamında deniz tabanındaki araştırmalara yeniden başlamak üzere salı günü Kandiye Limanı'ndan ayrıldı.
Kathimerini'nin haberine göre Abeille Marengo adlı gemi, Yunanistan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Dairesinin denizcilere yönelik NAVTEX duyurusu yayımlamasından beş gün sonra hareket etti.
Great Sea Interconnector projesi ile Yunanistan Bağımsız Elektrik İletim Operatörü (ADMIE), geminin Yunanistan ve Kıbrıs makamları tarafından yayımlanan duyurular kapsamında araştırmalara başlamadan önce ekipmanlarının kalibrasyonunu yapacağını bildirdi.
Geminin çarşamba, muhtemelen perşembe günü de Yunanistan'ın karasularında kalması, ardından Kasos ve Kerpe adaları arasındaki geçidin güneyine doğru ilerlemesi bekleniyordu. Salı günü geç saatlere kadar Türkiye'den herhangi bir adım atıldığı bildirilmedi.
Yetkililer, geminin Ankara'nın kendi yetki alanında gördüğü Girit'in doğusundaki sulara yaklaşmasıyla Türkiye'nin karşılık vermesini bekliyordu.
Miçotakis: Geminin seferini sorunsuz tamamlamasını bekliyoruz
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, geminin seferini “herhangi bir sorun yaşanmadan” tamamlamasını beklediğini söyledi.
Miçotakis, kablonun Kıbrıs'ın enerji alanındaki izolasyonunu sona erdirmeye yardımcı olacağını ve Avrupa Komisyonunun finansman desteği verdiği, Avrupa'nın ortak çıkarına hizmet eden bir proje olduğunu belirtti.
Miçotakis, geminin geçişine ve araştırma faaliyetlerine yalnızca Yunanistan ile Kıbrıs'ın izin verdiğini söyledi.
Üçüncü ülkelere iletilen bilgilerin izin verilmesiyle karıştırılmaması gerektiğini belirten Miçotakis, izin verme yetkisinin münhasıran Atina ve Lefkoşa'ya ait olduğunu öne sürdü.
Ayrıca Fransa'nın Türkiye'ye gönderdiği diplomatik notun herhangi bir hukuki emsal oluşturmadığını ve bir izin talebi niteliği taşımadığını iddia etti.
AB, projenin stratejik önemi ile bölgesel gerilimi dengeliyor
Avrupa Komisyonu, Doğu Akdeniz'deki gerilime ilişkin kaygılar ile projenin stratejik önemini dengeleyerek gelişmeleri takip ediyor. AB kaynakları, diplomatik zeminde yürütülen hazırlıklara işaret ederek temkinli bir iyimserlik içinde olduklarını belirtti. Ancak araştırmaların yeniden başlamasının ardından varılan mutabakatların korunup korunamayacağının henüz belirsiz olduğunu vurguladı.
Komisyon, 657 milyon euro hibe desteği alan ve AB'nin ortak çıkarına hizmet eden bir proje olarak kabul edilen elektrik bağlantısını destekliyor. Komisyonun Türkiye'ye ilişkin 2026 raporunda, Ankara'nın Great Sea Interconnector projesi kapsamındaki araştırma faaliyetlerini engellemeyi sürdürdüğü belirtildi.
GSI projesi nedir?
Yunanistan ile Güney Kıbrıs arasında deniz altından elektrik bağlantısı kurmayı hedefleyen Great Sea Interconnector (GSI) Projesi, Doğu Akdeniz'de uzun süredir gündemde olan bir konu. Yaklaşık 1.200 kilometrelik bağlantı hattı olarak planlanan projenin ilk aşamasında Girit ile Güney Kıbrıs arasında elektrik iletimi sağlanması hedefleniyor.
Projenin tamamlanmasıyla:
- Güney Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesine bağlanması,
- Elektrik arz güvenliğinin artırılması,
- Enerji maliyetlerinin düşürülmesi,
- İsrail ile Avrupa arasında elektrik alışverişinin mümkün hale getirilmesi amaçlanıyor.
Türkiye neden karşı?
GSI Projesi'nin en tartışmalı yönünü, deniz altı elektrik kablosunun izleyeceği güzergah oluşturuyor.
Türkiye, kablo güzergahının bir bölümünün kendi kıta sahanlığı içerisinde kaldığını savunuyor. Ankara'ya göre Türkiye'nin deniz yetki alanlarında gerçekleştirilecek bilimsel araştırma ve kablo döşeme faaliyetleri önceden Türkiye'nin onayına ve koordinasyonuna tabi olmalı.
Kaynak: Gazete Oksijen
