Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, seçim yılı kapsamında bu hafta ülke genelinde yaşam maliyeti sorununa odaklanmayı planlıyordu. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerinden Avrupa ülkelerine yönelik yeni gümrük vergisi tehdidi, hükümetin gündemini değiştirdi.
Trump’ın, 1 Şubat’tan itibaren Birleşik Krallık dahil sekiz Avrupa ülkesinden ithal edilen ürünlere yüzde 10 ek vergi getirme tehdidi, müttefikler arasında ciddi bir gerilime yol açtı. Starmer ve ekibi hafta sonunu Downing Street’te ve Avrupalı liderlerle görüşerek, bu çıkışa nasıl yanıt verileceğini değerlendirerek geçirdi.
Trump durumu yanlış mı anladı?
Sky News'ta yer alan habere göre ise gerilim, bazı Avrupa ülkelerinin Grönland’da yürüttüğü askeri faaliyetlerin yanlış anlaşılmasından kaynaklanmış olabilir. Zira İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Trump ile yaptığı görüşmede Beyaz Saray’ın bu askeri faaliyeti yanlış yorumlamış olabileceğini, tatbikatın ABD’ye değil Rusya ve Çin’e karşı düzenlendiğini anlamamış olabileceğini söylemiş durumda.
Müttefikler, yayımladıkları açıklamada Arktik güvenliğinin “ortak bir transatlantik çıkar” olduğunu vurguladı ve Danimarka öncülüğünde düzenlenen Arctic Endurance tatbikatının kimse için tehdit oluşturmadığını belirtti. Amaçlarının ABD ile birlikte Kuzey Kutbu güvenliğini güçlendirmek olduğunu kaydettiler.
Trump tatmin olmuş değil
Buna karşın, Washington’un NATO çerçevesinde Avrupalı müttefiklerle çalışmak isteyip istemediği belirsizliğini koruyor. Trump’ın Grönland ve “Yüksek Kuzey” güvenliği konusunda tek taraflı hareket etmeye eğilimli olduğu yorumları yapılıyor. ABD Başkanı, görevinin ilk günlerinden bu yana Grönland’ı ilhak etme isteğini açıkça dile getirirken, Danimarka’nın ABD’nin adadaki askeri varlığını mevcut anlaşmalar çerçevesinde genişletebileceğini söylemesi de Trump’ı tatmin etmiş görünmüyor.
Trump’ın Grönland konusunda tek taraflı hareket etmek istemesi, NATO içindeki iş birliğinin geleceğine dair soru işaretlerini artırdı. Uzmanlar, bu krizin son yılların en ciddi transatlantik gerilimlerinden biri olabileceğine dikkat çekiyor.
Vergi tehdidi nasıl uygulanacak?
Şu aşamada, Trump’ın yüzde 10’luk vergi tehdidinin pratikte nasıl uygulanacağı da belirsizliğini koruyor. Ancak tehdidin geri çekilmesi mümkün. Daha önce ABD dışında çekilen filmlere yönelik yüzde 100 vergi planında olduğu gibi. Ancak tansiyonun daha da yükselmesi ihtimali de masada. Uzmanlar, ticaret savaşlarından NATO’nun zayıflamasına, hatta Grönland üzerinden askeri bir çatışma riskine kadar uzanan senaryoların “son derece endişe verici” olduğuna dikkat çekiyor.
Birleşik Krallık hükümeti, krizi yatıştırmak için diplomatik tüm kanalları zorlayacağını belirtirken, temel ilkelerden geri adım atılmayacağı mesajını da net biçimde veriyor.
