İran, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin ekonomik baskıyı artırdığı bir dönemde Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yönetimi için komşusu Umman’la görüşmelere yeniden başladığını açıkladı.
İran ve Umman, şubat ayında başlayan savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin kontrolü konusunda haftalardır aralıklarla görüşüyordu. Savaşın başlamasının ardından boğazdaki ticari gemi trafiğinin büyük bölümü durmuştu.
İki ülke salı günü yaptıkları açıklamada, boğazdan geçiş için “ortak ve geçici bir deniz ulaşım koridoru” oluşturulmasını görüştüklerini ve bölgedeki mayınların temizlenmesi konusunda uzlaştıklarını duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump ise boğazdaki tüm mayınların temizlendiğini söyledi. Trump daha önce de benzer açıklamalarda bulunmuştu.
ABD ile İran arasındaki aktif çatışmalar büyük ölçüde azalmış olsa da kalıcı bir barış anlaşmasına yönelik diplomatik girişimlerde ilerleme sağlanamadı. Hürmüz Boğazı’ndan geçiş de yüksek risk taşımaya devam ediyor.
Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Kurumu’na (UKMTO) göre, salı günü boğazın girişinde bulunan Umman’ın Ash Shishah bölgesinin yaklaşık 17 kilometre kuzeydoğusunda bir petrol tankeri kimliği belirsiz bir cismin isabet etmesi sonucu hasar gördü ve hareket kabiliyetini kaybetti.
Gerilim başka alanlarda da sürüyor. ABD Gizli Servisi, İran devlet televizyonunda Trump’ın 20 yaşındaki oğlu Barron Trump’a yönelik olası bir suikast planının ele alındığı bir videodan haberdar olduğunu açıkladı. Üç dakikalık yayında Barron Trump’ın takip edildiği ve öldürülmesi için 10 milyon dolar ödül konulduğu öne sürüldü.
ABD ekonomik baskıyı artırıyor
Washington ise İran ekonomisini daha fazla baskı altına almak amacıyla bu hafta başında İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere yaptırım uygulayabileceği uyarısında bulundu. Ancak ABD yönetimi yaptırımların hemen devreye sokulmayacağını açıkladı.
İran, Washington’ın ekonomisini izole etmeye yönelik girişimini “ağır bir hukuksuzluk” olarak nitelendirirken birçok ülkenin ABD’nin baskı kampanyasına katılmayacağını savundu. Petrol fiyatları ise piyasalarda yeni yaptırım tehdidinin etkisinin sınırlı görülmesiyle ikinci gününde de geriledi.
Buna karşılık ABD’nin, İran’la yaşanan gerilim nedeniyle tahliye edilen veya personel sayısı azaltılan bazı Orta Doğu diplomatik temsilciliklerine çalışanlarını geri göndermeye hazırlandığı bildirildi. Reuters’a konuşan konuya yakın iki kaynağa göre bu adım, Washington’ın kısa vadede çatışmanın yeniden tırmanma riskini daha düşük gördüğüne işaret ediyor. Bazı büyükelçiliklerin ise başlangıçta sınırlı kapasiteyle çalışması bekleniyor.
Reuters/Ipsos anketine göre ABD kamuoyunda savaşa verilen destek çatışmanın ilk günlerinden bu yana en düşük seviyeye inerken Trump’ın kamuoyu desteği de kasımdaki Kongre seçimleri öncesinde rekor düşük seviyelerde bulunuyor.
Savaşta çoğu İran ve Lübnan’da olmak üzere binlerce kişi hayatını kaybetti. ABD ve İsrail saldırılarında İran’ın konvansiyonel askeri kapasitesinin önemli bölümünün zarar gördüğü belirtilirken, Washington ve Tel Aviv’in ortadan kaldırmayı hedeflediği İran’ın nükleer programının mevcut durumu ise belirsizliğini koruyor.
Kaynak: Reuters
