Katar'ın ABD ile İran arasında bu hafta yürüttüğü arabuluculuk görüşmelerinde, tarafların taviz vermemesi nedeniyle ilerleme sağlanamadı.
Axios'un haberine göre mevcut kilitlenme, her iki tarafta da yeni bir askeri çatışma olasılığının arttığı yönündeki inancı güçlendirirken, ABD’li yetkililer Başkan Trump’ın ara seçimlerin ardından büyük çaplı operasyonlara geri dönme emri verebileceğini düşünüyor.
İki kaynak, Katarlı yetkililerin arabuluculuk çabalarını sürdüreceğini ancak her iki tarafa da inancın giderek azaldığını söyledi.
New York ve Washington hattında yoğun trafik
Süreç kapsamında Katarlı arabulucu Ali el-Thawadi, Pazartesi günü New York’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve ekibiyle birkaç saat süren bir görüşme gerçekleştirdi.
Konuya yakın bir kaynak, tarafların iki sayfalık bir Katar uzlaşı teklifini ele aldıklarını bildirdi. Diğer iki kaynağa göre ise bu plan, hem İran’ın ABD deniz ablukasının kaldırılması yönündeki talebini hem de ABD’nin İran’dan beklediği nükleer tavizleri karşılamayı hedefliyordu.
Pazartesi akşamı Washington’a geçen el-Thawadi, burada Trump’ın temsilcisi Jared Kushner ve diğer ABD’li yetkililerle temaslarda bulundu. ABD Başkan Yardımcısı Vance de toplantının kısa bir bölümüne katıldı.
Trump'ın paylaşımıyla değişen atmosfer
Pazartesi sabahı Beyaz Saray kanadında ilerleme sağlanacağı yönünde bir umut hâkimdi. ABD’li yetkililer, Axios dâhil bazı medya kuruluşlarına yaptıkları bilgilendirmelerde görüşmelerin "olumlu ve yapıcı" geçtiğini, İran’ın da "nükleer konularda esneklik sinyali verdiğini" aktarmıştı.
Hatta yetkililer, Trump’ın nükleer programın geriye çekilmesi için atılacak somut adımlar karşılığında İran’a yaptırım muafiyeti tanımaya ve dondurulan fonları serbest bırakmaya istekli olduğunu dile getirmişti.
Birkaç saat sonra, Katarlı yetkililer henüz Beyaz Saray’dayken Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran’a hiçbir şey teklif etmediğini beyan etti.
Müzakerelerde tam tıkanma
Kaynaklardan biri, Pazartesi günkü görüşmelerde anlamlı bir hareketlenme yaşanmadığını ve sürecin tamamen tıkandığını ifade etti.
Kaynağa göre İran ABD’nin kabul edemeyeceği taleplerde bulunurken, ABD tarafı ise üstün konumda olduğunu düşündüğü için uzlaşmaya gerek duymuyor.
Pakistan ve Mısır’ın da aralarında bulunduğu diğer bölgesel arabulucular İran’a nükleer tavizleri kabul etme çağrısında bulunsa da konuyu bilen bir diğer kaynak, İran’ın bunu ancak ABD’nin Haziran ayındaki mutabakat zaptına dönmeyi kabul etmesi halinde değerlendireceğini bildirdi.
İki tarafın da yaptığı sert açıklamalar
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Mhsin Rezai Salı günü İran basınına yaptığı açıklamada şartlarını ABD’ye ilettiklerini fakat Trump’ın karar alma yetisinden yoksun olduğunu söyledi.
Rezaei, Trump’ın ne müzakere edebildiği ne de savaşabildiği bir bataklığa saplandığını iddia etti. ABD Başkanı Trump ise Salı günü gazetecilere yaptığı değerlendirmede İran’ın durumunun çok kötü olduğunu, pes edip etmeye hazır olmadıklarını bilmediğini ancak eninde sonunda pes edeceklerini belirtti.
Trump, hamlelerinin nükleer bir silahı engelleme amacı taşıdığını ve İran’ın asla nükleer silaha sahip olamayacağını vurguladı.
Kaynak: Gazete Oksijen
