Avrupa'nın fosil yakıtlardan uzaklaşma politikası ve petrol rafinerisi kapasitesindeki düşüş, NATO'nun olası bir savaşta jet yakıtı tedarikinde ciddi sorunlar yaşamasına yol açabilir.
Yeni bir araştırmaya göre, Avrupa'nın enerji dönüşümü ve azalan rafineri kapasitesi, ittifakın askeri hazırlığını tehdit eden önemli güvenlik açıkları oluşturuyor.
Politico'nun haberine göre eylül ayında yayımlanan ve NATO desteğiyle hazırlanan araştırmada, önümüzdeki 10 yıl içinde Avrupa'daki NATO üyelerinin Kuzey Amerika'dan gelecek takviyelerle birlikte büyük çaplı bir çatışmaya girmesi halinde, ittifak uçaklarının yakıt ihtiyacının mevcut arzı aşabileceği belirtildi.
Söz konusu uyarılar, Rusya'nın son aylarda yürüttüğü hibrit savaş faaliyetleri ve sabotaj girişimlerinin Moskova ile doğrudan çatışma ihtimaline ilişkin endişeleri yeniden artırdığı bir dönemde geldi. NATO ülkeleri, milyarlarca euroluk savunma bütçelerini uçak, tank, füze ve insansız hava araçlarına ayırırken araştırmacılar, gelecekteki olası bir direnişin önündeki en büyük engelin yakıt tedarikindeki kısıtlamalar olabileceğine dikkat çekti.
Üst düzey bir NATO askeri yetkilisi, "Askeri hazırlık açısından yakıta erişim büyük önem taşıyor. NATO'nun caydırıcılık ve savunma için güvenilir enerji kaynaklarına ihtiyacı var. Bazen bu kolektif savunma ihtiyaçları, askeri gereksinimlerin öncelik kazanmasını gerektiriyor." dedi.
Karbonsuzlaşma politikaları ve rafineri kapasitesindeki düşüş
NATO araştırmacıları, yakıt açığının nedenleri arasında AB ve müttefik ülkelerin karbonsuzlaşma politikalarını da gösterdi. Araştırmaya göre bu politikalar, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik piyasa teşviklerini artırırken ordunun yakıt stoklamak için ihtiyaç duyduğu petrol rafinerilerinin kapanmasını hızlandırdı. Araştırmacılar, bunun sonucunda NATO'nun Avrupa'da dizel ve jet yakıtı tedarikinde yetersiz kaldığını belirtti.
Araştırmayı hazırlayan NATO Enerji Güvenliği Mükemmeliyet Merkezi Sözcüsü, "Rapor, NATO içinde ve ittifak genelinde oldukça üst düzeydeki yetkililere ulaştırıldı. Raporun aciliyeti ve içerdiği modellemelerin mevcut jeopolitik ortamdan kaynaklandığı şüphesiz." ifadelerini kullandı.
FuelsEurope ve Avrupa Komisyonu verilerine göre, Avrupa'daki petrol rafinerilerinin yaklaşık dörtte biri 2009'dan bu yana kapandı. Bu durum, kıtanın günlük rafineri kapasitesinde milyonlarca varillik kayba yol açtı. Avrupa'da şu anda iç piyasaya jet yakıtı sağlayabilecek yaklaşık 70 faal rafineri bulunuyor.
Avrupa rafineri kapasitesini artırabilecek mi?
Üst düzey bir Avrupalı güvenlik yetkilisi, NATO'nun rafineri kapasitesini nasıl artırabileceği sorusunun henüz yanıtlanmadığını belirterek, bunun "iyi bir soru" olduğunu söyledi. Yetkili, ancak bu durumun yeşil dönüşümden vazgeçilmesi için bir gerekçe oluşturmadığını da vurguladı.
Yeni araştırma, Brüksel'in Avrupa'nın rafineri kapasitesini artırmaya yönelik girişimleriyle aynı döneme denk geldi. AB'nin rafineri kapasitesi son 20 yılda yüzde 10 geriledi. AB'nin enerjiden sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, geçen ay yaptığı açıklamalarda bu gerilemenin savunma alanında da sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Araştırma, NATO'nun resmi politikasını değil, ittifak bünyesindeki merkezin bağımsız bulgularını yansıtıyor. Bununla birlikte merkez, enerji güvenliği konusunda önemli bir araştırma kuruluşu olarak faaliyet gösteriyor. Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta bulunan merkez, NATO üyelerine stratejik ve operasyonel veriler sağlıyor.
2030'ların ortalarından itibaren sistem sınırlarına ulaşılabilir
Araştırmacılar raporda, "Modellediğimiz NATO Avrupa'sında, 5. madde kapsamında önemli ölçüde Kuzey Amerika askeri gücünün konuşlandırılmasını gerektiren tam kapsamlı bir çatışma senaryosunda sistem sınırlarına ulaşıyor. Makul en kötü senaryoda, herhangi bir müdahale yapılmadığı takdirde 2030'ların ortalarından itibaren sivil tüketimi kısıtlamaya yönelik hiçbir önlem sistemdeki açığı kapatmaya yetmeyecek." ifadelerini kullandı.
NATO'nun 5. maddesi, ittifakın kolektif savunma ilkesini düzenliyor. Maddeye göre, NATO üyelerinden birine yönelik silahlı saldırı, tüm üyelere yapılmış bir saldırı olarak kabul ediliyor.
Sivil yakıt stokları da yeterli olmayabilir
Araştırmaya göre, önümüzdeki 10 yıl içinde mevcut sivil jet yakıtı arzının tamamına el konulması bile NATO'nun olası bir savaşta ihtiyaç duyacağı yakıtı karşılamaya yetmeyecek.
Araştırmacılar, "2035'ten itibaren sivil yakıt arzının tamamına el konulması bile 4,7 milyon tonluk jet yakıtı açığını kapatamayacak. Bu açık 2050'ye kadar 50 milyon tona kadar çıkacak." değerlendirmesinde bulundu.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de New York'ta düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu marjında yaptığı açıklamalarda araştırmadaki endişelere benzer değerlendirmelerde bulundu. Rutte, Rusya ile olası bir savaş durumunda ittifakın yeterli rafineri kapasitesine sahip olmamasından endişe duyduğunu kabul etti.
Kaynak: Gazete Oksijen
